Điều này khiến nhiều người nghĩ rằng cơ thể mình “dễ béo bất thường”. Thực tế, chuyện tăng cân không chỉ phụ thuộc vào số lượng thức ăn nhìn thấy trước mắt.
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người ăn ít nhưng cân nặng vẫn tăng lên.
1. Ăn ít nhưng lượng calo thực tế lại không hề ít
Nhiều người đánh giá lượng ăn dựa trên cảm giác “ăn ít món”, “ăn ít bữa” hoặc “ăn không no”. Nhưng cơ thể không đếm số bữa, cơ thể tính lượng năng lượng nạp vào.
Một chiếc bánh ngọt nhỏ, ly trà sữa, vài gói bánh ăn vặt, nước ngọt hoặc đồ chiên có thể chứa lượng calo rất lớn. Chỉ cần một vài món tưởng như “ăn chơi” cũng có thể bằng cả một bữa cơm đầy đủ. Vì vậy có người cảm thấy mình ăn ít nhưng tổng năng lượng cả ngày lại cao hơn tưởng tượng.
Đây cũng là lý do nhiều người giảm khẩu phần cơm nhưng cân nặng vẫn tăng. Cắt cơm nhưng tăng đồ ngọt, đồ uống nhiều đường hoặc thực phẩm chế biến sẵn có thể khiến lượng calo vượt mức cần thiết mà bản thân không nhận ra.
2. Thiếu ngủ khiến cơ thể dễ tích mỡ hơn
Nhiều nghiên cứu cho thấy giấc ngủ ảnh hưởng rất mạnh đến cân nặng. Người ngủ không đủ có nguy cơ tăng cân cao hơn so với người ngủ đều đặn.
Khi thiếu ngủ, cơ thể có thể thay đổi hoạt động của các hormone liên quan đến cảm giác đói và no. Kết quả là cảm giác thèm ăn tăng lên, đặc biệt với đồ ngọt hoặc thực phẩm giàu năng lượng.
Ngoài ra, thức khuya còn làm thời gian vận động giảm xuống. Cơ thể mệt mỏi hơn, ít hoạt động hơn và tiêu hao năng lượng chậm hơn. Dù lượng ăn không tăng quá nhiều, khả năng tích lũy mỡ vẫn có thể cao hơn.
3. Căng thẳng kéo dài làm cơ thể thay đổi cách dự trữ năng lượng
Không ít người khi áp lực sẽ ăn nhiều hơn, nhưng cũng có người gần như không ăn thêm mà vẫn tăng cân.
Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể có thể tăng sản xuất một số hormone liên quan đến phản ứng với áp lực. Tình trạng này dễ ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa và thúc đẩy tích tụ mỡ, đặc biệt ở vùng bụng.
Điều đáng chú ý là căng thẳng còn làm thay đổi nhiều thói quen khác như ngủ muộn, ít vận động, ăn uống thất thường hoặc thích đồ ăn nhiều đường. Những yếu tố này kết hợp với nhau có thể khiến cân nặng tăng lên âm thầm.
4. Cơ thể vận động quá ít
Nhiều người tập trung vào chuyện ăn bao nhiêu mà quên mất cơ thể tiêu hao bao nhiêu.
Có những người ăn khá ít nhưng công việc chủ yếu ngồi trước máy tính, ngồi văn phòng hoặc ít di chuyển. Nếu lượng năng lượng tiêu hao quá thấp, phần dư thừa vẫn có thể được chuyển thành mỡ dự trữ.
Điều này giải thích vì sao hai người ăn lượng thức ăn tương tự nhưng cân nặng khác nhau rõ rệt. Người vận động thường xuyên có thể đốt cháy năng lượng hiệu quả hơn người ngồi nhiều cả ngày.
5. Giảm ăn quá mức có thể làm quá trình chuyển hóa chậm lại
Nhiều người muốn giảm cân nên cắt giảm khẩu phần quá mạnh. Ban đầu cân nặng có thể giảm, nhưng sau đó cơ thể lại có xu hướng tăng cân trở lại.
Khi bị thiếu năng lượng kéo dài, cơ thể có thể tự điều chỉnh bằng cách giảm tốc độ chuyển hóa để tiết kiệm năng lượng. Nói đơn giản hơn, cơ thể bắt đầu hoạt động theo chế độ “tiết kiệm”.
Kết quả là dù ăn ít, năng lượng tiêu hao cũng giảm theo. Một số người sau thời gian ăn kiêng khắt khe bắt đầu thấy cân nặng đứng yên hoặc tăng trở lại dù khẩu phần không nhiều.
6. Một số yếu tố sức khỏe cũng có thể liên quan
Không phải trường hợp tăng cân nào cũng chỉ do ăn uống hoặc sinh hoạt.
Một số thay đổi nội tiết, tác dụng phụ của thuốc hoặc tình trạng sức khỏe nhất định có thể ảnh hưởng đến cân nặng. Ngoài tăng mỡ, cân nặng đôi khi còn tăng do giữ nước hoặc thay đổi chuyển hóa trong cơ thể.
Nếu cân nặng tăng nhanh bất thường, ăn uống không thay đổi nhiều nhưng cơ thể xuất hiện thêm dấu hiệu khác như mệt kéo dài, ngủ nhiều, phù hoặc thay đổi sức khỏe rõ rệt, việc kiểm tra y tế có thể cần được cân nhắc.
Ăn ít nhưng vẫn tăng cân không phải lúc nào cũng là điều khó hiểu. Cân nặng là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc: lượng calo thật sự nạp vào, giấc ngủ, mức vận động, căng thẳng và cả tình trạng cơ thể bên trong. Nhiều khi nguyên nhân không nằm ở chuyện ăn quá nhiều, mà nằm ở những thói quen nhỏ diễn ra mỗi ngày.
