Cây khế từ lâu đã xuất hiện trong sân vườn của nhiều gia đình Việt. Không chỉ cho quả, cây còn được gắn với những quan niệm phong thủy về sự sung túc, đủ đầy. Thế nhưng có một điều khá thú vị: khế có thể được trồng rất đẹp trong sân, sai trĩu quả, nhưng quả khế lại hiếm khi xuất hiện trên mâm lễ thắp hương.
Cây khế mang ý nghĩa tốt trong quan niệm dân gian
Trong văn hóa dân gian Việt Nam, khế gắn với hình ảnh quen thuộc của làng quê, sân vườn và đời sống gia đình. Cây có sức sống khá tốt, tán xanh, có thể cho quả nhiều mùa nếu được chăm sóc phù hợp. Vì thế, nhiều người xem đây là loại cây vừa hữu ích vừa tạo cảm giác gần gũi cho không gian sống.
Tên gọi “khế” cũng khiến loại cây này được liên hệ với những quan niệm dân gian về sự gắn kết, đủ đầy và cuộc sống ổn định. Một số người trồng khế với mong muốn tạo không gian xanh, đồng thời gửi gắm ý nghĩa phong thủy tốt đẹp. Đây là quan niệm truyền thống, không phải kết luận khoa học về khả năng mang tài lộc.
Điểm đáng chú ý là ý nghĩa phong thủy của cây và việc sử dụng quả khế trên bàn thờ là hai chuyện khác nhau. Một gia đình hoàn toàn có thể trồng khế vì thích dáng cây, bóng mát, quả ngon hoặc quan niệm phong thủy, nhưng không nhất thiết phải dùng quả khế làm đồ lễ.
Quả khế không phải loại quả phổ biến trên mâm ngũ quả
Một lý do dễ thấy là khế không thuộc nhóm trái cây thường xuyên xuất hiện trong mâm ngũ quả truyền thống ở nhiều vùng miền. Tùy địa phương, mâm ngũ quả thường lựa chọn những loại quả mang ý nghĩa tượng trưng quen thuộc như chuối, bưởi, cam, quýt, mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài...
Mâm ngũ quả cũng không có một quy chuẩn duy nhất cho mọi gia đình Việt. Cách chọn quả phụ thuộc vào vùng miền, tín ngưỡng, điều kiện gia đình và tập quán từng nhà. Vì vậy, việc quả khế ít được dùng để thắp hương không đồng nghĩa với việc quả khế bị coi là “xấu” hay “đại kỵ”.
Nhiều người đơn giản chọn những loại quả quen thuộc với nghi lễ thờ cúng, có hình thức đẹp, dễ bảo quản và phù hợp với tập quán gia đình. Trong khi đó, khế có vị chua ngọt đặc trưng và hình dáng nhiều múi, nên không phải lựa chọn phổ biến trên mâm lễ truyền thống. Hơn nữa từ xa xưa thì chúng thuộc nhóm cây cho quả dân dã không phải loại quả ngon như bưởi, chuối, xoài, cam nên chúng không xuất hiện trong mâm cúng truyền thống. Chúng không phải nhóm trái cây được bán phổ biến rộng rãi nên ít xuất hiện trong thờ cúng, lâu dần điều đó hình thành trong nếp suy nghĩ, thói quen của nhiều thế hệ. Người đi sau học người đi trước nên sẽ không nghĩ tới dùng quả khế thắp hương.
Trồng cây khế phong thủy và hái quả ăn là chuyện rất bình thường
Cây khế trong sân nhà còn có giá trị thực tế rất rõ ràng. Cây tạo bóng mát, làm mềm không gian sân vườn và cho quả để chế biến món ăn. Với nhiều gia đình, đây mới là lý do chính khiến cây khế được giữ lại lâu năm.
Nếu trồng khế theo quan niệm phong thủy, gia chủ có thể chú ý nhiều hơn đến vị trí trồng, sự thông thoáng, khả năng sinh trưởng của cây và việc giữ sân vườn sạch đẹp. Không nên vì quá chú trọng yếu tố kiêng kỵ mà bỏ qua điều kiện thực tế của cây.
Đặc biệt, cây khỏe mạnh, tán gọn, không che chắn lối đi và không gây ảnh hưởng đến móng nhà hay hệ thống thoát nước thường có giá trị sử dụng cao hơn một cây chỉ được giữ lại vì quan niệm phong thủy. Không gian sống hài hòa vẫn là điều quan trọng nhất.
Không dùng quả khế thắp hương không có nghĩa cây khế mang điềm xấu
Đây là điểm nhiều người dễ hiểu nhầm. Việc một loại quả không phổ biến trên bàn thờ không đồng nghĩa với việc bản thân cây mang ý nghĩa tiêu cực. Khế vẫn là loại cây quen thuộc trong đời sống người Việt và được nhiều gia đình yêu thích.
Phong thủy dân gian có rất nhiều cách lý giải khác nhau về cây cối, hoa quả và vị trí trồng cây. Những cách lý giải này thay đổi theo vùng miền, gia đình và truyền thống. Vì vậy, không nên lấy một quan niệm riêng rồi áp dụng thành quy tắc bắt buộc cho tất cả mọi nhà.
Nếu thích cây khế, gia chủ hoàn toàn có thể trồng, chăm sóc và tận hưởng những mùa quả chín và mang quả này dâng cúng thắp hương.
*Thoogn tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm
