Suy giảm trí nhớ có thể ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, tư duy và chất lượng cuộc sống khi tuổi tác tăng lên. Ngăn ngừa suy giảm trí nhớ nên bắt đầu từ những yếu tố có thể chủ động kiểm soát như duy trì vận động, ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, giữ kết nối xã hội và quản lý huyết áp, đường huyết, cholesterol.
Ăn uống cân bằng để giảm gánh nặng cho não
Chế độ ăn nhiều đường tinh luyện, thực phẩm chiên rán và các món ăn chế biến sẵn có thể thúc đẩy tình trạng viêm cũng như làm gia tăng các nguy cơ mạch máu. Theo thời gian, những tác động này có thể ảnh hưởng đến các tế bào não và khả năng ghi nhớ.
Vì vậy, một chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, hạn chế thực phẩm đóng gói, là một trong những nền tảng quan trọng để ngăn ngừa suy giảm trí nhớ. Đây cũng là thay đổi đơn giản mà người lớn tuổi có thể duy trì lâu dài thay vì phụ thuộc vào những giải pháp mang tính nhất thời.
Chế độ ăn cân bằng, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ.
Đi bộ và duy trì vận động mỗi ngày
Không cần những bài tập quá nặng, hoạt động đơn giản như đi bộ cũng có thể mang lại lợi ích cho não bộ. Đi bộ hỗ trợ lưu thông máu, góp phần kiểm soát huyết áp và đường huyết, đồng thời kích hoạt những chất hóa học có lợi cho trí nhớ, khả năng học tập trong não.
Một nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Southern California (Mỹ) thực hiện càng làm rõ hơn mối liên hệ này. Nhóm nghiên cứu phân tích 74 nghiên cứu tại 30 quốc gia, với tổng cộng 4.227.297 người từ 45 - 93 tuổi và thời gian theo dõi trung bình khoảng 10 năm.
Kết quả cho thấy hoạt động thể chất thường xuyên giảm 20% nguy cơ sa sút trí tuệ do mọi nguyên nhân, giảm 21% nguy cơ mắc Alzheimer và 29% nguy cơ sa sút trí tuệ do mạch máu. Riêng tập thể dục hằng ngày có thể giúp giảm 24% nguy cơ sa sút trí tuệ, trong khi vận động khi làm việc nhà cũng giúp giảm 15% nguy cơ.
Những hình thức vận động mang tính giải trí như đi bộ, bơi lội, khiêu vũ hay làm vườn đều được các nhà nghiên cứu đánh giá là có thể đem lại lợi ích đáng kể cho não bộ. Điều này cho thấy ngăn ngừa suy giảm trí nhớ có thể bắt đầu bằng việc lựa chọn một hoạt động phù hợp và duy trì đều đặn.
Đừng để đời sống xã hội trở nên “im lặng”
Não bộ không chỉ được rèn luyện khi con người đọc sách hay giải quyết một bài toán. Những cuộc trò chuyện với người thân, bạn bè, hàng xóm hoặc thành viên trong các nhóm cộng đồng cũng khiến nhiều mạng lưới não bộ phải hoạt động cùng lúc.
Khi trò chuyện, não phải ghi nhớ thông tin, duy trì sự chú ý và xử lý cảm xúc trong tương tác với người khác. Vì thế, duy trì kết nối xã hội thường xuyên cũng là một phần đáng kể trong chiến lược ngăn ngừa suy giảm trí nhớ, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Giữ kết nối với gia đình, bạn bè cũng là cách ngăn ngừa suy giảm trí nhớ hiệu quả.
Kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol
Sức khỏe tim mạch và sức khỏe não bộ có mối liên hệ chặt chẽ. Huyết áp cao, tiểu đường, béo phì, cholesterol cao có thể gây tổn thương những mạch máu nhỏ trong não, từ đó làm giảm lượng oxy cung cấp cho mô não và thúc đẩy suy giảm nhận thức.
Do đó, kiểm tra sức khỏe định kỳ và điều chỉnh những thói quen sinh hoạt cơ bản không chỉ giúp bảo vệ tim mạch mà còn góp phần bảo vệ não. Quản lý tốt các yếu tố nguy cơ này là một mắt xích quan trọng trong công cuộc ngăn ngừa suy giảm trí nhớ do lão hóa.
Ưu tiên giấc ngủ đủ và đều đặn
Giấc ngủ không đơn thuần là khoảng thời gian để cơ thể nghỉ ngơi. Trong giai đoạn ngủ sâu, não thực hiện quá trình loại bỏ những protein độc hại có liên quan đến bệnh Alzheimer, vì vậy chất lượng giấc ngủ càng tốt thì sức khỏe não bộ càng ổn định.
Duy trì thời gian ngủ ổn định và hạn chế sử dụng màn hình vào ban đêm có thể góp phần giảm nguy cơ lão hóa não. Đây là một thói quen tưởng chừng nhỏ nhưng lại góp phần đẩy lùi suy giảm trí nhớ.
Giấc ngủ sâu hỗ trợ não loại bỏ các protein độc hại liên quan đến bệnh Alzheimer.
Ngăn ngừa suy giảm trí nhớ không nằm ở một “bí quyết” duy nhất
Điểm đáng chú ý từ những dữ liệu trên là sức khỏe não bộ chịu ảnh hưởng đồng thời từ nhiều khía cạnh của cuộc sống. Một người có thể bắt đầu ngăn ngừa suy giảm trí nhớ bằng việc đi bộ thường xuyên, nhưng sẽ hiệu quả hơn khi thói quen vận động đi cùng chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ liên quan đến sức khỏe.
Đặc biệt, hoạt động thể chất không nhất thiết phải gắn với phòng tập hay những bài tập cường độ cao. Đi bộ, bơi lội, khiêu vũ hoặc làm vườn đều tốt, miễn là được duy trì đều đặn và phù hợp với khả năng của mỗi người.
Cùng với đó, việc giữ liên lạc với gia đình, bạn bè và cộng đồng giúp não bộ liên tục tham gia vào các hoạt động đòi hỏi ghi nhớ, chú ý cũng như xử lý cảm xúc. Khi những thói quen này được duy trì lâu dài, việc bảo vệ sự minh mẫn của não bộ trở thành một phần của lối sống thay vì một nhiệm vụ chỉ được nghĩ đến khi trí nhớ bắt đầu có vấn đề.
