Củ dền là thực phẩm giàu dinh dưỡng, có thể dùng để làm nước ép, nước uống, nấu canh... Nó chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho sức khỏe nhưng không phải cứ ăn nhiều là tốt. Việc sử dụng quá nhiều củ dền có thể gây ra các tác dụng phụ với sức khỏe.
Nước tiểu, phân có thể chuyển màu đỏ
Ăn nhiều củ dền hay uống nước nước ép củ dền có thể dẫn tới tình trạng nước tiểu, phân có màu hồng, màu đỏ. Hiện tượng này được gọi là beeturia. Nguyên nhân là do sắc tố betalain trong củ dền không được hệ tiêu hóa phân giải hoàn toàn và được đào thải ra bên ngoài. Sự thay đổi về màu sắc chất thải này khiến nhiều người lo lắng nhưng nó chỉ là phản ứng tạm thời, không gây hại cho sức khỏe.
Tuy nhiên, yếu tố làm tăng nguy cơ gặp hiện tượng này gồm cơ thể thiếu hụt sắt, độ axit trong dạ dày cao, người mắc các rối loạn kém hấp thu như bệnh Celiac hoặc bệnh Crohn.
Gây đầy hơi, chướng bụng
Củ dền chứa nhiều FODMAP, nhất là fructan. Cơ thể con người không có đủ enzyme để phân giải hoàn toàn nhóm carbohydrate chuỗi ngắn ngày. Khi đi xuống ruột già, vi khuẩn sẽ làm các chất này lên men và có thể gây ra sự khó chịu ở đường tiêu hóa, đặc biệt là khi ăn nhiều củ dền cùng lúc. Ăn nhiều củ dền có thể dẫn tới tình trạng đầy hơi, chướng bụng, dạ dày đau thắt, buồn nôn. Một số người còn gặp tình trạng tiêu chảy hoặc táo bón khi ăn nhiều củ dền.
Có thể làm huyết áp giảm quá mức
Củ dền chứa nitrate tự nhiên. Khi đi vào cơ thể, chất này được chuyển hóa sẽ tạo thành nitric oxide có tác dụng làm giãn mạch, tăng cường lưu thông máu và hỗ trợ giảm huyết áp ở người bị tăng huyết áp. Tuy nhiên, việc nạp quá nhiều nitate vào cơ thể có thể gây giãn mạch và làm huyết áp giảm đột ngột. Người bị hạ huyết áp có thể gặp các biểu hiện như mệt mỏi, yếu sức, chóng mặt, hoa mắt, nhìn mờ, đau đầu, buồn nôn. Đặc biệt, người cao tuổi cần phải chú ý đến nguy cơ này. Người có huyết áp thấp cũng nên hạn chế ăn quá nhiều củ dền.
Tăng nguy cơ hình thành sỏi thận
Củ dền có hàm lượng oxalate cao. Đối với người khỏe mạnh, cơ thể có thể tự đào thải lượng oxalate này. Tuy nhiên, với người có cơ địa dễ hình hành sỏi thận, việc tiêu thụ nhiều oxalate có thể làm tăng khả năng hình thành sỏi. Người từng bị sỏi thận được khuyến cáo nên kiểm soát lượng oxalate nạp vào cơ thể, không quá 40-50mg mỗi ngày. Trong khi đó, nửa cốc củ dền có thể chứa đến 76mg oxalate. Vì vậy, người bị sỏi thận cần phải chú ý khi ăn loại thực phẩm này.
Có thể góp phần kích hoạt cơn gout
Củ dền có hàm lượng purine cao, với khoảng 9 mg purine trong 3/4 cốc. Ăn quá nhiều loại thực phẩm này có thể làm lượng purine trong cơ thể tăng cao, góp phần kích hoạt đợt gout cấp ở người có tiền sử bệnh.
Gout xảy ra khi các tinh thể acid uric lắng đọng tại khớp, gây viêm và đau. Một đợt gout cấp thường khởi phát đột ngột với cơn đau dữ dội, phổ biến ở khớp ngón chân cái, gây sưng, nóng, đỏ và đau tăng khi vận động.
Ăn củ dền thế nào để hạn chế tác dụng phụ?
Củ dền tốt cho sức khỏe nhưng không nên ăn quá nhiều. Người trưởng thành khỏe mạnh nên kiểm soát khẩu phần, khoảng 1/2-1 cốc củ dền chín, tương đương 85-170 g mỗi lần. Ngoài ra, không nên ăn loại thực phẩm này liên tục trong nhiều ngày.
Với người có cơ địa sỏi thận, bệnh gout hoặc huyết áp thấp chỉ nên dùng dưới 70 gram củ dền/lần và chỉ ăn cách tuần.
Nên nấu chín củ dền rồi mới ăn thay vì ăn sống hoặc uống quá nhiều nước ép nguyên chất đậm đặc. Ưu tiên các phương pháp chế biến đơn giản như luộc, hấp, nướng. Các cách này được cho là giúp giảm một phần oxalate và hỗ trợ tiêu hóa.
