Cây khế vốn quen thuộc với nhiều gia đình Việt, nhưng không phải ai cũng biết rằng loại cây này hoàn toàn có thể trồng trong chậu để vừa làm cảnh, vừa thu hoạch quả tại nhà.
Theo quan niệm dân gian, cây khế gắn với hình ảnh sung túc, đủ đầy. Quả khế mọc thành từng chùm, khi vào mùa sai quả tạo cảm giác sum suê, nên nhiều người thích đặt một chậu khế đẹp ở sân, ban công hoặc trước nhà với mong muốn mang đến sự may mắn, thuận hòa.
Tuy nhiên, muốn cây khế trồng chậu vừa đẹp dáng vừa sai quả, khâu chọn giống, đất trồng, ánh sáng và cách chăm sóc đều rất quan trọng.
Chọn giống khế phù hợp để trồng chậu
Nếu mục đích vừa làm cảnh vừa lấy quả, nên chọn cây khế giống khỏe, thân mập, bộ rễ phát triển tốt và không có dấu hiệu sâu bệnh. Với không gian nhỏ, có thể ưu tiên giống khế có khả năng sinh trưởng vừa phải, dễ tạo tán.
Cây giống ghép thường được nhiều người lựa chọn vì có thể cho quả sớm hơn so với cây trồng từ hạt. Khi mua, nên chọn cây có lá xanh, không bị vàng úa, thân không dập nứt và bầu đất còn nguyên vẹn.
Một cây giống khỏe ngay từ đầu sẽ giúp việc tạo dáng, chăm sóc và kích thích ra hoa về sau thuận lợi hơn.
Chọn chậu đủ rộng, thoát nước tốt
Trồng khế trong chậu không nên dùng chậu quá nhỏ. Cây có thể phát triển khá mạnh, vì vậy cần một chiếc chậu đủ rộng để bộ rễ có không gian phát triển.
Chậu có đường kính khoảng 40-60 cm có thể phù hợp với cây khế nhỏ đến trung bình. Khi cây lớn hơn, nên thay sang chậu rộng hơn để tránh tình trạng rễ bị bó chặt.
Điều quan trọng nhất là chậu phải có lỗ thoát nước. Khế không thích đất bị úng kéo dài. Nếu nước đọng quanh rễ thường xuyên, cây dễ vàng lá, suy yếu, thậm chí thối rễ.
Nếu muốn chậu khế đẹp và mang tính trang trí cao, có thể chọn chậu đất nung, chậu xi măng hoặc chậu sứ có kiểu dáng đơn giản. Với cây lâu năm, chậu chắc chắn cũng giúp giữ cây ổn định khi tán phát triển lớn.
Chuẩn bị đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng
Khế thích đất giàu dinh dưỡng nhưng phải thoát nước tốt. Một hỗn hợp đất trồng có thể gồm đất sạch, phân hữu cơ hoai mục và vật liệu giúp tăng độ thông thoáng như trấu hun hoặc xơ dừa đã xử lý.
Không nên sử dụng đất quá nặng, bí chặt hoặc giữ nước quá lâu. Trước khi trồng, nên trộn đều các thành phần rồi làm ẩm nhẹ.
Khi đặt cây vào chậu, giữ phần cổ rễ ngang hoặc cao hơn mặt đất một chút, sau đó lấp đất xung quanh và nén nhẹ. Không nên vùi thân cây quá sâu vì có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển của rễ.
Sau khi trồng, tưới một lượng nước vừa đủ để đất và bầu cây liên kết với nhau.
Đặt cây ở nơi có nhiều ánh sáng
Ánh sáng là một trong những yếu tố quyết định cây khế có xanh tốt và sai quả hay không.
Khế nên được đặt ở vị trí có ánh sáng tự nhiên, tốt nhất là nơi cây nhận được vài giờ nắng mỗi ngày. Nếu trồng ở ban công hoặc sân thượng, nên lựa chọn vị trí thoáng, có nắng nhưng cũng cần theo dõi độ khô của đất để điều chỉnh lượng nước tưới.
Nếu cây thiếu sáng trong thời gian dài, cành có thể vươn dài, tán thưa, lá kém xanh và khả năng ra hoa, đậu quả cũng bị ảnh hưởng.
Với chậu khế đặt trước nhà, nên bố trí sao cho cây không chắn lối đi và vẫn có đủ khoảng trống để tán cây phát triển tự nhiên.
Tưới nước và bón phân đúng thời điểm
Khế cần độ ẩm tương đối ổn định nhưng không có nghĩa là phải tưới thật nhiều. Chỉ nên tưới khi lớp đất mặt bắt đầu khô, đồng thời điều chỉnh lượng nước theo thời tiết.
Vào những ngày nắng nóng, cây trồng chậu có thể cần được kiểm tra thường xuyên hơn vì đất mất nước nhanh. Ngược lại, khi trời mưa nhiều, cần giảm tưới và kiểm tra khả năng thoát nước của chậu.
Về dinh dưỡng, có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục định kỳ với lượng vừa phải. Khi cây bước vào giai đoạn phát triển mạnh, có thể sử dụng loại phân phù hợp cho cây ăn quả theo hướng dẫn trên bao bì.
Không nên bón quá nhiều phân với mong muốn cây nhanh lớn hoặc nhanh sai quả. Dư thừa dinh dưỡng có thể khiến cây phát triển lá, cành quá mạnh nhưng chưa chắc cho năng suất quả như mong muốn.
Cắt tỉa để cây đẹp dáng và tập trung nuôi quả
Một trong những ưu điểm của việc trồng khế trong chậu là có thể chủ động tạo dáng cho cây.
Khi cây phát triển quá nhiều cành mọc chồng chéo, cành yếu hoặc cành mọc vào phía trong tán, có thể tỉa bớt để tạo độ thông thoáng. Những cành khô, sâu bệnh cũng nên được loại bỏ.
Việc cắt tỉa hợp lý giúp ánh sáng lọt vào bên trong tán, hạn chế môi trường ẩm bí và giúp cây duy trì dáng đẹp.
Nếu muốn cây có dáng cảnh đẹp, nên tạo tán cân đối thay vì để một phía quá um tùm. Với cây khế trồng lâu năm trong chậu, việc tạo dáng có thể thực hiện từng bước, tránh cắt quá mạnh trong một lần khiến cây bị suy.
Mẹo để chậu khế vừa đẹp vừa sai quả
Muốn cây khế trồng chậu có nhiều hoa và quả, trước hết cần đảm bảo cây đủ khỏe. Một cây đang suy yếu, thiếu ánh sáng hoặc bộ rễ bị úng sẽ rất khó phát triển tốt dù có được bón nhiều phân.
Khi cây bước vào giai đoạn ra hoa, cần duy trì chế độ tưới hợp lý và tránh làm đất lúc quá khô lúc lại quá ướt. Nếu cây ra nhiều hoa, cũng không nhất thiết phải giữ toàn bộ lượng quả trên cây, đặc biệt với chậu có kích thước nhỏ.
Khi quả bắt đầu hình thành, nên tiếp tục cung cấp dinh dưỡng vừa phải và giữ cho tán cây thông thoáng. Nếu thấy cành mang quá nhiều quả, có thể cân nhắc tỉa bớt để cây không bị quá tải.
Về mặt phong thủy, nhiều gia đình thích cây khế có dáng cân đối, tán xanh, quả mọc sai và được chăm sóc sạch sẽ. Điều quan trọng vẫn là xem đây như một cách tạo không gian sống xanh, đẹp và gần gũi với thiên nhiên; quan niệm về tài lộc, may mắn mang tính văn hóa, tinh thần chứ không phải yếu tố đảm bảo tài chính.
Một số lưu ý khi trồng khế trong chậu
Không nên đặt chậu khế ở nơi quá tối hoặc bí gió.
Không để nước mưa hoặc nước tưới đọng lâu trong chậu.
Không bón phân khi đất đang quá khô vì có thể làm ảnh hưởng đến rễ.
Không cắt tỉa quá mạnh cùng một thời điểm.
Nên thường xuyên kiểm tra mặt dưới lá và các cành non để phát hiện sớm sâu bệnh.
Khi cây phát triển lớn, cần thay chậu hoặc thay một phần giá thể để bổ sung không gian và dinh dưỡng cho bộ rễ.
Một chậu khế xanh tốt, tán tròn đẹp và đến mùa cho từng chùm quả vàng óng không chỉ tạo điểm nhấn cho sân nhà, ban công hay sân thượng mà còn mang lại cảm giác sum suê, đủ đầy.
Nếu biết chọn giống phù hợp, dùng chậu có khả năng thoát nước tốt, cung cấp đủ ánh sáng, tưới vừa phải và thường xuyên tạo tán, cây khế hoàn toàn có thể phát triển khỏe mạnh trong không gian nhỏ. Với những người yêu cây cảnh và thích tự trồng rau quả tại nhà, đây cũng là lựa chọn đáng thử để vừa làm đẹp không gian vừa có thêm trái cây sạch cho gia đình.
*Thông tin trong bài mang tính tham khảo
