Gừng là một trong những loại cây gia vị không thể thiếu trong căn bếp của nhiều gia đình Việt. Không chỉ giúp món ăn thêm thơm ngon, gừng còn được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian để làm ấm cơ thể, giảm cảm lạnh, hỗ trợ tiêu hóa và pha trà. Chính vì nhu cầu sử dụng thường xuyên nên nhiều người lựa chọn tự trồng gừng tại nhà để có nguồn nguyên liệu sạch, an toàn.

Tuy nhiên, thực tế không ít người trồng gừng gặp tình trạng cây phát triển chậm, củ nhỏ, ít nhánh hoặc sau nhiều tháng đào lên chỉ được vài củ bé. Trong khi đó, có những người chỉ với vài mẹo đơn giản lại thu hoạch được cả khóm gừng sai củ, nhánh mọc dày, củ to mập và thơm nồng.

Chọn giống gừng khỏe – Bước đầu quyết định năng suất

Muốn có nhiều củ thì trước hết phải có giống tốt. Khi chọn gừng làm giống, nên ưu tiên những củ già, chắc tay, không bị dập nát hay có dấu hiệu thối mềm.

Một củ giống tốt thường có nhiều mắt ngủ nổi rõ, vỏ căng, màu vàng sáng và đã bắt đầu nhú mầm. Đây là những mắt sẽ phát triển thành thân mới, đồng thời tạo ra nhiều nhánh củ trong quá trình sinh trưởng.

Không nên sử dụng củ quá non hoặc đã bị héo vì sức sống kém, khả năng nảy mầm thấp và dễ nhiễm nấm bệnh.

Trước khi trồng khoảng 1–2 ngày, có thể để củ ở nơi khô ráo, thoáng mát để các vết cắt (nếu có) se lại, giúp hạn chế nấm xâm nhập sau khi xuống đất.

Đất càng tơi xốp, củ càng dễ phình to

Đây là yếu tố mà nhiều người thường bỏ qua. Gừng là loại cây phát triển phần củ dưới đất nên rất cần môi trường tơi xốp để củ dễ dàng lan rộng.

Đất thích hợp nhất là đất thịt nhẹ hoặc đất pha cát, giàu mùn, thoát nước tốt và có độ pH khoảng 5,5–6,5.

Nếu đất quá cứng hoặc thường xuyên bị úng nước, củ sẽ phát triển chậm, dễ bị thối và ít đẻ nhánh.

Trước khi trồng nên trộn thêm phân chuồng hoai mục, phân hữu cơ, trấu hun hoặc xơ dừa để tăng độ tơi xốp. Một lớp đất giàu hữu cơ không chỉ giúp giữ ẩm vừa đủ mà còn tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển mạnh.

Cắt củ giống đúng cách để gừng mọc nhiều nhánh

Nếu củ giống lớn, bạn có thể cắt thành nhiều đoạn để tăng số lượng cây.

Mỗi đoạn nên dài khoảng 3–5 cm và giữ lại từ 2–3 mắt mầm khỏe. Sau khi cắt, rắc một ít tro bếp hoặc bột quế lên vết cắt rồi để khô trước khi đem trồng.

Việc xử lý này giúp hạn chế nấm bệnh và giảm nguy cơ thối củ trong giai đoạn đầu.

Không nên cắt quá nhỏ vì lượng dinh dưỡng dự trữ trong củ sẽ không đủ nuôi cây non phát triển.

Trồng đúng độ sâu để gừng phát triển mạnh

Nhiều người có thói quen chôn củ quá sâu với suy nghĩ cây sẽ chắc khỏe hơn. Thực tế, điều này lại khiến mầm khó vươn lên mặt đất, thời gian nảy mầm kéo dài và dễ bị úng.

Chỉ nên đặt củ giống nằm ngang, mắt mầm hướng lên trên rồi phủ lớp đất dày khoảng 3–5 cm.

Khoảng cách giữa các cây nên từ 25–30 cm để mỗi khóm có đủ không gian phát triển và tạo nhiều nhánh củ.

Sau khi trồng, tưới nhẹ để đất đủ ẩm, tránh tưới quá mạnh làm xói đất hoặc lộ củ giống.

Bí quyết giúp gừng đẻ nhiều nhánh chính là vun gốc đúng thời điểm

Đây là kinh nghiệm được nhiều người trồng gừng lâu năm áp dụng.

Sau khoảng 2–3 tháng, khi cây cao từ 25–30 cm và bắt đầu phát triển mạnh, nên tiến hành vun thêm đất quanh gốc.

Việc vun gốc giúp che phủ phần củ mới hình thành, kích thích cây tiếp tục sinh thêm nhánh mới thay vì để củ lộ ra ngoài ánh sáng.

Có thể kết hợp bổ sung thêm đất trộn phân hữu cơ để vừa tăng dinh dưỡng vừa tạo thêm không gian cho củ phát triển.

Nếu duy trì vun gốc định kỳ, mỗi khóm gừng thường sẽ cho số lượng củ nhiều hơn đáng kể so với việc để đất nguyên trạng.

Bón phân đúng lúc giúp củ to và thơm hơn

Gừng không cần quá nhiều phân hóa học nhưng rất thích nguồn dinh dưỡng hữu cơ.

Khoảng một tháng sau khi trồng, có thể bón bổ sung phân hữu cơ hoai mục hoặc phân trùn quế quanh gốc.

Giai đoạn cây phát triển thân lá mạnh nên bổ sung thêm một lượng nhỏ phân giàu đạm để cây khỏe.

Đến khi bắt đầu hình thành củ, nên giảm lượng đạm và tăng kali để củ phát triển nhanh, chắc, ít xơ và có hương vị đậm hơn.

Nếu lạm dụng phân đạm trong suốt quá trình sinh trưởng, cây sẽ tốt lá nhưng củ nhỏ và ít nhánh.

Tưới nước thế nào để củ không bị thối?

Gừng thích đất ẩm nhưng không chịu được ngập úng.

Trong mùa nắng, chỉ cần tưới đủ để đất luôn hơi ẩm. Nếu thấy mặt đất còn ướt thì chưa cần bổ sung nước.

Vào mùa mưa, cần chú ý thoát nước thật nhanh vì chỉ cần ngập vài ngày, củ rất dễ bị thối.

Đối với cây trồng trong chậu hoặc thùng xốp, nên kiểm tra lỗ thoát nước thường xuyên để tránh tình trạng nước đọng dưới đáy.

Cắt bỏ lá già giúp cây tập trung nuôi củ

Trong quá trình phát triển, những lá già vàng hoặc sâu bệnh nên được cắt bỏ.

Điều này giúp cây thông thoáng hơn, giảm nguy cơ nấm bệnh và hạn chế thất thoát dinh dưỡng.

Đồng thời, cây sẽ tập trung nhiều năng lượng hơn cho việc hình thành củ thay vì nuôi những lá đã già cỗi.

Tuy nhiên, không nên cắt quá nhiều lá xanh vì đây vẫn là bộ phận quang hợp chính giúp nuôi củ.

Một số mẹo dân gian giúp gừng phát triển khỏe

Nhiều người có kinh nghiệm còn tận dụng tro bếp để rải mỏng quanh gốc sau mỗi lần vun đất. Tro bếp chứa kali tự nhiên, giúp củ săn chắc và hạn chế một số loại nấm bệnh.

Ngoài ra, phủ rơm rạ, cỏ khô hoặc lá cây quanh gốc cũng giúp giữ ẩm, giảm cỏ dại và duy trì nhiệt độ đất ổn định.

Nếu trồng trong chậu, nên đặt cây ở nơi có nắng buổi sáng từ 5–7 giờ mỗi ngày. Thiếu ánh sáng kéo dài sẽ khiến cây yếu, ít đẻ nhánh và củ nhỏ.

Bao lâu thì thu hoạch gừng?

Thông thường, sau khoảng 8–10 tháng, gừng bắt đầu đạt kích thước lớn và có thể thu hoạch.

Nếu muốn dùng gừng non để chế biến món ăn, bạn có thể đào sớm hơn, khoảng 4–5 tháng sau khi trồng.

Khi thu hoạch, nên dùng cuốc hoặc xẻng nhỏ đào nhẹ quanh gốc để tránh làm xây xát củ.

Nếu muốn giữ giống cho vụ sau, hãy chọn những khóm khỏe, nhiều nhánh và không bị sâu bệnh để làm củ giống.

Những sai lầm khiến gừng ít củ, nhiều lá

Một số người tưới nước quá nhiều khiến đất luôn sũng nước. Đây là nguyên nhân hàng đầu làm củ bị úng và thối.

Nhiều người khác lại trồng ở nơi đất quá chặt, không bổ sung chất hữu cơ nên củ không có không gian phát triển.

Việc bón quá nhiều phân đạm cũng khiến cây chỉ tập trung phát triển thân lá mà không tạo củ.

Ngoài ra, trồng quá dày sẽ khiến các khóm cạnh tranh dinh dưỡng, dẫn đến củ nhỏ và số lượng nhánh giảm đáng kể.

Trồng gừng không khó, nhưng để thu được những khóm gừng đẻ nhiều nhánh, củ nào cũng to mập thì cần chú ý ngay từ khâu chọn giống, chuẩn bị đất và chăm sóc đúng kỹ thuật. Một nền đất tơi xốp, đủ dinh dưỡng, kết hợp vun gốc đúng thời điểm, tưới nước hợp lý và bón phân cân đối sẽ giúp cây phát triển khỏe mạnh, tạo nhiều củ và cho năng suất cao.

Chỉ cần áp dụng đúng những nguyên tắc trên, ngay cả khi trồng trong chậu hoặc thùng xốp tại ban công, bạn vẫn có thể thu hoạch những khóm gừng sai củ, thơm ngon và an toàn cho cả gia đình.