Sau gần một thế kỷ tồn tại, cái tên "Hội chứng đa nang buồng trứng" (PCOS) đã chính thức bị thay thế. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt câu chữ, mà còn là bước ngoặt trong cách giới y học nhìn nhận một trong những rối loạn nội tiết phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Hội chứng đa nang buồng trứng chính thức mang tên mới
Tại Đại hội Nội tiết Châu Âu (ECE 2026) tổ chức ở Praha, giới chuyên môn đã công bố tên gọi mới cho hội chứng đa nang buồng trứng - PCOS. Tên gọi mới là Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome, viết tắt là PMOS, tạm dịch là hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết.
Quyết định này được đăng tải chính thức trên tạp chí The Lancet và chính thức khép lại hơn một thập kỷ tranh luận trong cộng đồng y khoa quốc tế. Theo lộ trình được công bố, phải mất khoảng 3 năm để tên gọi mới được phổ biến rộng rãi. Đến năm 2028 - 2029, hệ thống tài liệu y khoa trên thế giới mới được đồng bộ hoàn toàn.
Tình trạng đa nang buồng trứng vốn ảnh hưởng đến khoảng 10 - 13% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản trên toàn cầu, với các biểu hiện đa dạng như tăng cân, mụn trứng cá, rậm lông, kinh nguyệt thất thường, rụng tóc. Bên cạnh đó, người mắc còn đối mặt với nguy cơ trầm cảm và lo âu cao hơn bình thường.
Đại hội Nội tiết Châu Âu 2026 tại Praha - nơi công bố tên gọi mới thay thế "đa nang buồng trứng".
Vì sao cái tên cũ không còn phù hợp với bản chất bệnh?
Giới khoa học cho rằng cách gọi PCOS là một sự nhầm lẫn kéo dài gần một thế kỷ. Trên thực tế, người bệnh không hề có các khối u nang bất thường trong buồng trứng, tuy nhiên tên gọi lại khiến nhiều người lầm tưởng mình có u. Những gì quan sát được chỉ là các nang noãn chứa trứng bị kìm hãm, không thể phát triển và rụng như bình thường.
Cái tên "đa nang buồng trứng" cũng vô tình khiến nhiều người xem đây chỉ là một bệnh phụ khoa đơn thuần. Trong khi đó, bản chất của tình trạng này là một rối loạn liên quan đến cả hệ nội tiết phụ nữ và chuyển hóa toàn thân, bao gồm tình trạng kháng insulin cùng dư thừa hormone nam androgen.
Trong tiếng Việt, cụm từ "đa nang buồng trứng" càng dễ gây hoang mang vì từ "nang" thường gây liên tưởng đến "u nang" - một khái niệm khiến người bệnh lo sợ mắc phải khối u nghiêm trọng. Chính sự hiểu lầm này đã khiến không ít phụ nữ bị bỏ sót chẩn đoán chỉ vì không có hình ảnh "nang" trên siêu âm, dù rối loạn nội tiết vẫn âm thầm tiến triển.
Khi ngôn ngữ y khoa bắt kịp khoa học, tên gọi cũng đổi thay
Việc thay tên gọi cho một bệnh lý không phải chuyện hiếm gặp trong y văn. Bệnh phong trước đây từng được gọi bằng những từ mang nặng tính kỳ thị như "bệnh hủi" hay "bệnh cùi". Đó cũng là lý do khiến nhiều người giấu bệnh, né tránh điều trị và bị cô lập khỏi cộng đồng, trước khi tên bệnh được đổi thành "bệnh Hansen".
Tương tự, hội chứng Down trước đây từng bị gọi là "Mongolism" (chứng giống người Mông Cổ) - cách gọi này mang tính phân biệt chủng tộc và sai lệch về khoa học. Sau đó, giới y học đã xác định rõ nguyên nhân là bất thường nhiễm sắc thể số 21 và quyết định điều chỉnh tên gọi.
Việc đổi tên bệnh từ đa nang buồng trứng (PCOS) thành hội chứng buồng trứng chuyển hóa đa nội tiết (PMOS) là một bước tiến lớn trong y học.
Rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD) cũng từng được biết đến với tên gọi "sốc bom đạn" (shell shock) cho đến khi giới chuyên môn nhận ra đây là rối loạn tâm lý có thể xảy ra với bất kỳ ai từng trải qua sang chấn, không riêng gì cựu binh. Việc đổi tên PCOS thành PMOS cũng đi theo đúng tinh thần đó, gọi đúng tên để chữa đúng bệnh.
Đa nang buồng trứng gây rối loạn rụng trứng
Một trong những hệ quả rõ rệt nhất của đa nang buồng trứng là tình trạng không rụng trứng (anovulation). Khi buồng trứng không giải phóng trứng trong chu kỳ kinh nguyệt, quá trình thụ tinh sẽ không thể xảy ra. Ngoài PMOS, tình trạng này còn có thể bắt nguồn từ rối loạn tuyến giáp, bất thường tuyến yên, thừa cân, thiếu cân hoặc tập luyện quá sức.
Dấu hiệu thường gặp là chu kỳ kinh nguyệt không đều, lượng máu kinh thay đổi thất thường, thậm chí vô kinh. Để xác định chính xác nguyên nhân, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá triệu chứng, xét nghiệm hormone trong máu và theo dõi chu kỳ kinh nguyệt trong một khoảng thời gian nhất định.
Tùy vào nguyên nhân cụ thể, hướng điều trị sẽ khác nhau. Với nhiều trường hợp liên quan đến PMOS, việc điều chỉnh lối sống như kiểm soát cân nặng hợp lý có thể cải thiện đáng kể khả năng rụng trứng. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc kích thích rụng trứng như clomiphene hoặc letrozole.
Phụ nữ mắc PMOS sẽ khó thụ thai hơn những phụ nữ khỏe mạnh khác.
Đổi tên để phụ nữ được chẩn đoán và điều trị đúng hơn
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 70% người mắc PMOS trên toàn cầu chưa từng được chẩn đoán. Trong số những người được chẩn đoán đa nang buồng trứng, cứ 3 người thì có 1 người phải chờ hơn 2 năm mới biết chính xác vấn đề của mình, và gần một nửa phải đi khám ít nhất 3 bác sĩ khác nhau trước khi nhận được câu trả lời.
Đây chính là lý do khiến việc đổi tên không đơn thuần là chuyện học thuật, mà là sự dịch chuyển tư duy điều trị. Thay vì chỉ chú ý đến buồng trứng, các bác sĩ sẽ nhìn nhận đa nang buồng trứng như một rối loạn ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể, từ đường huyết, tim mạch đến sức khỏe tinh thần.
Với tên gọi mới, phụ nữ mắc PMOS được kỳ vọng sẽ không còn phải chịu đựng tình trạng chẩn đoán muộn hay điều trị thiếu sót như trước. Xét cho cùng, gọi đúng tên chính là bước đầu tiên để chữa đúng bệnh.
