Thu nhập chưa theo kịp chi phí sống
Sáng 21/4, tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình (Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) cho rằng việc điều chỉnh lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 1/7/2026 là cần thiết nhưng vẫn chưa đủ để bảo đảm đời sống cho cán bộ, công chức, viên chức.
Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở việc có tăng lương hay không, mà là tăng ở mức nào để vừa đáp ứng mức sống tối thiểu, vừa phù hợp khả năng ngân sách và tạo động lực cho khu vực công. Mức 2,53 triệu đồng được đánh giá là hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ để bảo đảm cuộc sống thực tế.
Đại biểu dẫn chứng, một công chức mới với hệ số 1,86 chỉ nhận khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tại đô thị đã ở mức 6–7 triệu đồng/tháng. Khoảng cách này khiến nhiều người phải dựa vào thu nhập bổ sung, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và động lực làm việc.
So với khu vực doanh nghiệp, lương tối thiểu vùng từ 1/1/2026 dao động 3,7–5,31 triệu đồng/tháng, trong khi thu nhập khu vực công chỉ nhỉnh hơn hoặc tiệm cận mức thấp nhất. Theo đại biểu, đây mới chỉ là mức “cầm cự”, chưa đảm bảo ổn định đời sống.
Từ thực tế đó, ông đề xuất nâng lương cơ sở lên 2,65–2,7 triệu đồng/tháng để cải thiện thu nhập và thu hẹp chênh lệch giữa tiền lương và chi phí sinh hoạt.
Áp lực chi tiêu gia tăng
Đại biểu cũng lưu ý trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung. Cụ thể, chi phí nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, trong khi thuốc và dịch vụ y tế tăng tới 12,92%. Đây đều là những khoản chi khó cắt giảm đối với hộ gia đình công chức, viên chức. Vì vậy, dù lương cơ sở dự kiến tăng 8,12%, nhiều người chỉ cảm nhận “đỡ hơn trước” chứ chưa thực sự yên tâm, nhất là với các hộ phải thuê nhà, nuôi con và chi trả học hành, y tế.
Từ thực tế đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất nâng lương cơ sở lên mức 2,65–2,7 triệu đồng/tháng, tương đương tăng khoảng 13–15%. Với mức này, thu nhập của người có hệ số 1,86 đạt khoảng 4,9–5 triệu đồng/tháng, còn hệ số 2,1 có thể vượt 5,5 triệu đồng/tháng, giúp cải thiện rõ hơn so với hiện tại.
Theo đại biểu, mức điều chỉnh này không chỉ giúp tăng thu nhập thêm khoảng 200.000–400.000 đồng/tháng mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng, giảm áp lực chi tiêu thiết yếu. Về tâm lý, dù chưa thể đảm bảo hoàn toàn mức sống tại đô thị lớn, nhưng sẽ giúp người lao động giảm phụ thuộc vào thu nhập ngoài lương và cải thiện động lực làm việc.
Ông cho rằng mức đề xuất 2,65–2,7 triệu đồng không gây áp lực lớn lên ngân sách nếu đi kèm các giải pháp như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và cắt giảm các khoản chi chưa hiệu quả. “Điều quan trọng là cân bằng giữa khả năng ngân sách và yêu cầu nâng cao đời sống,” đại biểu nhấn mạnh.
Trước đó, Bộ Nội vụ đã trình phương án tăng lương cơ sở từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng, áp dụng từ 1/7 theo lộ trình cải cách tiền lương khu vực nhà nước.
