Trước diễn biến phức tạp của ổ dịch virus Nipah tại Ấn Độ, Bộ Y tế Việt Nam đã phát đi khuyến cáo quan trọng nhằm phòng ngừa nguy cơ xâm nhập và lây lan của loại virus nguy hiểm này. Trong đó, người dân được lưu ý đặc biệt không sử dụng các loại trái cây bị dơi hoặc chim cắn, cũng như tránh tiếp xúc với nguồn thực phẩm có nguy cơ nhiễm mầm bệnh.
Virus Nipah – mối đe dọa y tế có tỷ lệ tử vong cao
Virus Nipah là bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm mầm bệnh nguy cơ cao do khả năng gây tử vong lớn và chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. Theo các nghiên cứu dịch tễ, tỷ lệ tử vong của Nipah dao động từ 40% đến 75%, tùy từng đợt bùng phát và chủng virus lưu hành.
Mặc dù số ca nhiễm trên người không phổ biến, nhưng mỗi khi xuất hiện, virus Nipah thường gây áp lực lớn lên hệ thống y tế. Đặc biệt, tại những khu vực đông dân cư hoặc nơi có điều kiện kiểm soát dịch bệnh còn hạn chế, nguy cơ lây lan và biến chứng nghiêm trọng càng cao.
Theo thông tin từ Ấn Độ, một số nhân viên y tế tại bang Tây Bengal đã được xác nhận nhiễm virus Nipah, trong đó có trường hợp diễn biến rất nặng và phải điều trị tích cực. Điều này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây truyền trong môi trường bệnh viện nếu không kiểm soát chặt chẽ.
Loài dơi ăn quả – nguồn mang virus Nipah
Các chuyên gia y tế cho biết, vật chủ tự nhiên của virus Nipah là dơi ăn quả, đặc biệt thuộc họ Pteropodidae. Loài dơi này thường sinh sống tại nhiều quốc gia châu Á và có thói quen ăn các loại quả chín, trong đó có những loại trái cây quen thuộc với người dân Việt Nam.
Virus có thể lây sang người thông qua dịch tiết của dơi, hoặc khi con người ăn phải trái cây, thực phẩm bị nhiễm bẩn do dơi cắn, liếm hoặc thải chất bài tiết. Ngoài ra, Nipah cũng có khả năng lây từ người sang người khi tiếp xúc gần với dịch cơ thể của người bệnh.
Các chuyên gia cảnh báo, việc sử dụng trái cây rụng dưới gốc, có dấu vết bị cắn hoặc không được rửa sạch, gọt vỏ kỹ càng có thể tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm virus.
Nguy cơ lâu dài với người nhiễm bệnh
Không chỉ có tỷ lệ tử vong cao, virus Nipah còn để lại nhiều hệ lụy lâu dài với những bệnh nhân sống sót. Một số trường hợp ghi nhận các di chứng thần kinh nghiêm trọng như co giật kéo dài, suy giảm trí nhớ, rối loạn nhận thức hoặc thay đổi hành vi.
Đáng lo ngại hơn, các chuyên gia y tế cho biết virus Nipah có thể gây viêm não tái phát sau nhiều tháng hoặc nhiều năm, khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ suy giảm sức khỏe lâu dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.
Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo phòng ngừa virus Nipah
Trước nguy cơ dịch bệnh lan rộng, Bộ Y tế Việt Nam đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát y tế tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và trong cộng đồng, đặc biệt với những người trở về từ vùng đang có dịch.
Để chủ động phòng ngừa virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:
- Tuyệt đối không ăn trái cây bị rụng, bị dơi hoặc chim cắn, có dấu hiệu dập nát hoặc ô nhiễm.
- Rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, đảm bảo nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”.
- Không uống các loại nước nhựa cây chưa qua xử lý, như nhựa thốt nốt, nhựa dừa hoặc các loại nước lên men tự nhiên không đảm bảo vệ sinh.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dơi ăn quả và các loài động vật có nguy cơ mang mầm bệnh.
- Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với động vật hoặc môi trường có nguy cơ.
Nhận biết sớm triệu chứng để kịp thời xử trí
Thời gian ủ bệnh của virus Nipah thường từ 4 đến 14 ngày. Người nghi nhiễm có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, sốt, buồn nôn, đau họng, chóng mặt, buồn ngủ hoặc lú lẫn. Trường hợp nặng có thể xuất hiện co giật, rối loạn ý thức và các dấu hiệu viêm não cấp.
Bộ Y tế khuyến cáo, những người trở về từ vùng có dịch nếu xuất hiện các triệu chứng trên cần liên hệ ngay với cơ sở y tế, hạn chế tiếp xúc với người khác và cung cấp đầy đủ thông tin dịch tễ cho nhân viên y tế.
Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh
Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc virus Nipah. Tuy nhiên, trước diễn biến khó lường của dịch bệnh tại khu vực, ngành y tế khuyến cáo người dân không chủ quan, chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.
