Những trường hợp bắt buộc phải đổi thẻ căn cước
Theo Luật Căn cước hiện hành, công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên bắt buộc phải có thẻ căn cước, trong khi người dưới 14 tuổi có thể làm thẻ nếu có nhu cầu. Pháp luật cũng quy định rõ các mốc tuổi phải thực hiện thủ tục cấp đổi thẻ gồm: 14 tuổi, 25 tuổi, 40 tuổi và 60 tuổi. Đối chiếu với năm 2026, những người sinh vào các năm 2012, 2001, 1986 và 1966 cần đặc biệt lưu ý thực hiện việc cấp hoặc đổi thẻ căn cước.
Cụ thể, người sinh năm 2012 khi đủ 14 tuổi phải làm thủ tục cấp thẻ căn cước lần đầu, hoặc đổi sang thẻ mới nếu trước đó đã được cấp thẻ dành cho trẻ dưới 14 tuổi. Tiếp theo, những người sinh năm 2001 (tròn 25 tuổi) và sinh năm 1986 (tròn 40 tuổi) cũng thuộc diện bắt buộc phải đổi thẻ căn cước theo quy định.
Đối với người sinh năm 1966, khi đủ 60 tuổi và thực hiện cấp đổi thẻ căn cước ở mốc này, thẻ sau đó sẽ có giá trị sử dụng lâu dài, trừ trường hợp bị mất, hư hỏng hoặc có thay đổi thông tin cá nhân.
Tuy vậy, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ nhằm tạo thuận lợi cho người dân. Nếu thẻ căn cước đã được cấp mới, cấp đổi hoặc cấp lại trong vòng 2 năm trước các mốc tuổi nêu trên (tức trong giai đoạn 2024–2025 đối với các trường hợp tương ứng), thì thẻ vẫn có giá trị sử dụng đến mốc tuổi cấp đổi tiếp theo. Đặc biệt, công dân đã được cấp thẻ căn cước từ khi đủ 58 tuổi trở lên thì thẻ đó sẽ có giá trị sử dụng lâu dài và không bắt buộc phải đổi lại khi đủ 60 tuổi.
Về chế tài xử lý, theo quy định tại Nghị định 282/2025, người không thực hiện đúng quy định về cấp, cấp đổi hoặc cấp lại thẻ căn cước có thể bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đến 1.000.000 đồng. Ngoài ra, việc sử dụng thẻ căn cước đã hết hạn cũng có thể gây ảnh hưởng đến quyền lợi khi thực hiện các giao dịch dân sự hoặc thủ tục hành chính.
Theo Thông tư 17/2024/TT-NHNN, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm rà soát và kiểm tra giấy tờ tùy thân của khách hàng trong quá trình sử dụng dịch vụ ngân hàng. Trường hợp thẻ căn cước của khách hàng hết hiệu lực, ngân hàng có thể tạm dừng các giao dịch như thanh toán, chuyển khoản hoặc rút tiền cho đến khi khách hàng cập nhật giấy tờ hợp lệ. Đồng thời, tài khoản định danh điện tử (VNeID) liên kết cũng có thể bị hạn chế một số chức năng, gây khó khăn khi thực hiện các dịch vụ công trực tuyến.
Để bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và tránh những rủi ro không đáng có, công dân thuộc các trường hợp phải cấp đổi thẻ căn cước cần chủ động thực hiện thủ tục theo quy định. Hiện nay, Bộ Công an đã triển khai tiếp nhận hồ sơ qua Cổng dịch vụ công và ứng dụng VNeID, giúp người dân dễ dàng khai báo và đăng ký cấp đổi thẻ một cách nhanh chóng, thuận tiện.
Cách đăng ký đổi thẻ căn cước qua VNeID
Để hạn chế thời gian chờ đợi tại cơ quan hành chính, người dân có thể thực hiện thủ tục thông qua ứng dụng VNeID trên điện thoại. Trước tiên, cần bảo đảm ứng dụng đã được cập nhật lên phiên bản mới nhất. Sau khi đăng nhập, người dùng truy cập mục thủ tục hành chính, chọn phần cấp đổi thẻ căn cước và tạo yêu cầu mới. Hệ thống cho phép đăng ký cho bản thân hoặc thực hiện khai hộ cho người thân.
Tiếp đó, người dùng kiểm tra lại thông tin cá nhân, lựa chọn lý do cấp đổi và chọn cơ quan công an thuận tiện để thực hiện thủ tục, không bắt buộc phải về nơi đăng ký thường trú. Cuối cùng, chọn hình thức nhận thẻ, đặt lịch hẹn phù hợp, xác nhận thông tin, nộp lệ phí theo quy định (nếu có) và gửi hồ sơ để hoàn tất quá trình đăng ký.
