Khoảng 5–10 phút là thời gian hợp lý
Với lá tía tô tươi, có thể rửa sạch, vò hoặc thái nhẹ rồi cho vào nồi nước. Khi nước sôi, hạ lửa và đun khoảng 5 phút rồi tắt bếp đậy vụng để om khoảng 10 phút là đủ. Không nhất thiết phải ninh lá trong thời gian dài.
Khoảng thời gian này giúp các chất tan trong nước được giải phóng tương đối tốt, đồng thời giữ được mùi thơm đặc trưng của tía tô. Nước sau khi nấu thường có màu và hương rõ nhưng chưa bị quá nồng, đắng hoặc biến đổi do gia nhiệt kéo dài.
Nếu chỉ muốn dùng nước tía tô như một loại nước uống thông thường, không nên hiểu rằng đun càng lâu thì càng “bổ”. Thời gian đun kéo dài không đồng nghĩa với việc cơ thể nhận được nhiều lợi ích hơn.
Một sai lầm khá phổ biến là cho rằng muốn chiết được nhiều dưỡng chất thì phải đun lá tía tô thật lâu. Thực tế, nhiệt độ cao và thời gian gia nhiệt kéo dài có thể làm thay đổi một số hợp chất nhạy với nhiệt, đồng thời khiến các chất thơm dễ bay hơi giảm đi.
Tinh dầu là một trong những thành phần tạo nên mùi đặc trưng của tía tô. Vì vậy, nếu đun quá lâu, nước có thể vẫn còn màu nhưng hương thơm không còn như lúc đầu. Đây cũng là lý do không nên nấu một nồi nước tía tô trong thời gian quá dài rồi giữ trên bếp để uống cả ngày.
Lá tía tô tươi nên nấu khác tía tô khô
Tía tô tươi chứa lượng nước cao và các mô lá còn mềm nên thường không cần thời gian đun dài. Chỉ cần rửa kỹ, để ráo rồi nấu với nước sạch. Nếu lá già hoặc thân khá cứng, có thể vò nhẹ trước khi nấu để tăng diện tích tiếp xúc với nước.
Với tía tô đã phơi hoặc sấy khô, cách sử dụng có thể khác. Nguyên liệu khô thường được hãm hoặc đun nhẹ trong thời gian ngắn, tùy độ khô và lượng sử dụng. Không nên tự động tăng thời gian nấu chỉ vì nghĩ nguyên liệu khô cần “chiết” thật kỹ.
Điểm quan trọng là sử dụng nguyên liệu sạch, không bị mốc, có mùi lạ hoặc bảo quản quá lâu. Tía tô khô nếu được phơi, sấy và bảo quản đúng cách sẽ thuận tiện hơn khi sử dụng, nhưng không vì thế mà có thể thay thế hoàn toàn tía tô tươi về hương vị hay thành phần.
Đừng bỏ qua lượng nước và lượng lá
Thời gian nấu chỉ là một phần. Cho quá nhiều lá trong lượng nước ít có thể khiến nước tía tô rất đậm, trong khi quá ít lá lại cho nước nhạt và ít mùi. Vì vậy, nên cân đối nguyên liệu thay vì cố kéo dài thời gian đun.
Một nồi nước dùng để uống trong ngày nên được nấu vừa đủ, tránh để quá nhiều rồi bảo quản ở nhiệt độ phòng. Sau khi nấu, nên để nguội nhanh và bảo quản trong tủ lạnh nếu chưa dùng hết. Khi nước có dấu hiệu đổi mùi, đổi vị hoặc để lâu không rõ điều kiện bảo quản, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng.
Đặc biệt, nước tía tô không phải thuốc điều trị bệnh. Những lời quảng cáo rằng uống nước tía tô có thể “giải độc”, “hạ đường huyết” hoặc thay thế thuốc điều trị là những cách diễn giải quá mức. Lợi ích của tía tô cần được nhìn trong phạm vi một loại thực vật dùng làm thực phẩm và đồ uống.
