Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, xử lý thuốc và các chất có hại, đồng thời tham gia điều hòa nhiều hoạt động của cơ thể. Đáng chú ý, các vấn đề về gan thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu.
Một số biểu hiện tưởng chỉ là mệt mỏi thông thường, đặc biệt xuất hiện hoặc trở nên khó chịu hơn vào buổi tối, lại đáng để lưu ý. Nếu tình trạng kéo dài hoặc đi kèm nhiều dấu hiệu bất thường khác, không nên chủ quan.
Buổi tối thường xuyên mệt rũ, thiếu năng lượng
Sau một ngày làm việc, cảm giác mệt mỏi là bình thường. Tuy nhiên, nếu cơ thể thường xuyên kiệt sức vào buổi tối, nghỉ ngơi vẫn không thấy khỏe hơn và tình trạng kéo dài nhiều ngày, bạn nên chú ý.
Các bệnh lý về gan có thể gây mệt mỏi, suy giảm năng lượng và cảm giác uể oải. Nguyên nhân không chỉ nằm ở bản thân gan mà còn liên quan đến những thay đổi trong chuyển hóa và tình trạng viêm của cơ thể.
Dấu hiệu này không đặc hiệu cho bệnh gan. Thiếu ngủ, căng thẳng, thiếu máu, rối loạn tuyến giáp hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác cũng có thể gây mệt mỏi. Vì vậy, không nên tự kết luận chỉ dựa vào một triệu chứng.
Ngứa da nhiều hơn vào ban đêm
Ngứa da, đặc biệt ngứa dai dẳng mà không thấy nguyên nhân rõ ràng, là dấu hiệu đáng lưu ý. Một số người nhận thấy cảm giác ngứa tăng lên vào buổi tối hoặc ban đêm, gây khó chịu và ảnh hưởng giấc ngủ.
Trong một số bệnh lý gan và đường mật, sự rối loạn bài tiết hoặc lưu thông mật có thể liên quan đến tình trạng ngứa. Tuy nhiên, ngứa da cũng rất thường gặp do dị ứng, da khô, bệnh da liễu hoặc nhiều nguyên nhân khác.
Nếu ngứa kéo dài, đặc biệt khi đi kèm vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc phân bạc màu, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ dùng thuốc chống ngứa tại nhà.
Đầy bụng, khó chịu sau bữa tối
Ăn tối quá no, ăn nhiều dầu mỡ hoặc ăn sát giờ ngủ đều có thể gây đầy bụng. Nhưng nếu tình trạng này thường xuyên xuất hiện dù khẩu phần không lớn, đi kèm chán ăn, buồn nôn hoặc cảm giác khó chịu kéo dài, bạn nên chú ý.
Khi chức năng gan và hệ thống gan mật gặp vấn đề, hoạt động tiêu hóa có thể bị ảnh hưởng. Một số bệnh lý gan cũng có thể khiến người bệnh ăn uống kém, nhanh no hoặc cảm thấy khó chịu sau bữa ăn.
Đừng vội quy tất cả triệu chứng đầy bụng cho gan. Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, tái diễn thường xuyên hoặc ngày càng nặng, việc kiểm tra sức khỏe sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác hơn.
Nước tiểu sẫm màu bất thường
Nước tiểu màu vàng đậm vào buổi tối có thể đơn giản do uống ít nước trong ngày. Sau khi bổ sung đủ nước, màu nước tiểu thường trở lại nhạt hơn.
Tuy nhiên, nếu nước tiểu liên tục có màu vàng nâu, nâu sẫm hoặc giống màu trà, đặc biệt không cải thiện khi uống đủ nước, đây là dấu hiệu không nên bỏ qua. Một số bệnh lý liên quan đến gan và đường mật có thể làm thay đổi màu nước tiểu do bilirubin tăng trong máu và được đào thải qua nước tiểu.
Nếu nước tiểu sẫm màu đi cùng vàng mắt, vàng da, đau bụng hoặc phân nhạt màu, cần đi khám sớm để kiểm tra chức năng gan và đường mật.
Vàng mắt, vàng da dễ nhận thấy hơn vào buổi tối
Vàng da, vàng mắt là một trong những dấu hiệu đáng chú ý khi cơ thể có vấn đề liên quan đến chuyển hóa bilirubin. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể nhận thấy màu vàng rõ hơn khi soi dưới ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng phù hợp.
Không phải cứ vàng da là bệnh gan. Tắc nghẽn đường mật, một số bệnh về máu và nhiều nguyên nhân khác cũng có thể gây tình trạng này.
Nếu lòng trắng mắt chuyển vàng rõ rệt hoặc da ngày càng vàng, đặc biệt khi đi kèm nước tiểu sẫm màu, ngứa hoặc đau bụng, nên được bác sĩ đánh giá thay vì chờ triệu chứng tự hết.
Bụng trướng, cảm giác nặng bụng bất thường
Một vòng bụng tăng nhẹ sau bữa ăn có thể không đáng lo. Nhưng nếu bụng ngày càng trướng, cảm giác căng tức kéo dài hoặc tăng kích thước bất thường, cần lưu ý.
Ở người mắc bệnh gan tiến triển, dịch có thể tích tụ trong ổ bụng gây cổ trướng. Đây là biểu hiện cần được đánh giá y tế, đặc biệt nếu bụng to nhanh hoặc kèm phù chân, khó thở, mệt nhiều.
Không nên tự dùng thuốc lợi tiểu hoặc các sản phẩm quảng cáo là “giải độc gan” khi chưa xác định nguyên nhân. Việc xử lý sai có thể làm tình trạng sức khỏe phức tạp hơn.
Khó ngủ, ngủ không ngon kéo dài
Một đêm khó ngủ thường không nói lên nhiều điều. Căng thẳng, uống cà phê muộn, sử dụng điện thoại trước khi ngủ hoặc lịch sinh hoạt thất thường đều có thể là nguyên nhân.
Tuy nhiên, nếu mất ngủ kéo dài đồng thời xuất hiện mệt mỏi, ngứa da, chán ăn, vàng da hoặc những thay đổi bất thường khác, nên xem xét sức khỏe tổng thể thay vì chỉ tìm cách cải thiện giấc ngủ.
Đặc biệt, người thường xuyên uống rượu bia, có thừa cân béo phì, tiểu đường, từng mắc viêm gan virus hoặc đang sử dụng thuốc lâu dài nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Khi nào nên đi kiểm tra gan?
Điều quan trọng là không thể xác định gan yếu hay mắc bệnh gan chỉ dựa vào các dấu hiệu xuất hiện vào buổi tối. Nhiều triệu chứng trong số này khá phổ biến và có thể xuất phát từ những nguyên nhân hoàn toàn khác.
Nếu các biểu hiện kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện đồng thời nhiều dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, bụng trướng, phù chân, ngứa dai dẳng, chán ăn hoặc sụt cân không chủ ý, bạn nên đi khám.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm chức năng gan và các kiểm tra cần thiết khác để tìm nguyên nhân. Phát hiện sớm những bất thường ở gan luôn có ý nghĩa quan trọng hơn việc chờ đến khi triệu chứng trở nên rõ rệt.
Gan thường không “lên tiếng” bằng những cơn đau dữ dội ngay từ đầu. Vì thế, những thay đổi bất thường kéo dài của cơ thể, dù chỉ xuất hiện vào buổi tối, vẫn đáng được quan tâm. Đừng tự chẩn đoán qua một vài dấu hiệu, nhưng cũng đừng bỏ qua những bất thường lặp lại nhiều ngày.
