Vì sao quýt đường luôn có mặt trong mọi cuộc vui ngày Tết?
Không phải ngẫu nhiên quýt đường lại “được lòng” nhiều gia đình đến vậy. Thứ đầu tiên khiến người ta khó chối từ chính là vị ngọt. So với nhiều loại cam quýt khác, quýt đường có hàm lượng đường cao hơn, trong đó fructose chiếm tỷ lệ đáng kể. Loại đường này có độ ngọt cao, tạo cảm giác dịu và tròn vị, ít chua gắt. Đặc biệt, sau vài ngày bảo quản, lượng axit tự nhiên trong quả giảm dần trong khi vị ngọt lại rõ hơn, khiến quýt càng để càng dễ ăn.
Sự tiện lợi cũng là lý do quan trọng. Quả nhỏ, vỏ mỏng, chỉ cần bóc nhẹ là có thể ăn ngay, không cần dao, không cần đĩa, cũng không phải rửa quá cầu kỳ. Trong lúc trò chuyện, xem tivi hay tiếp khách, mỗi người có thể vô thức bóc hết quả này đến quả khác mà không nhận ra mình đã ăn bao nhiêu.
Bên cạnh đó là mùi hương rất “Tết”. Khi lớp vỏ quýt được tách ra, tinh dầu tự nhiên lan tỏa trong không khí, tạo cảm giác tươi mát, dễ chịu. Mùi hương này không chỉ kích thích khứu giác mà còn gợi cảm giác thân quen, khiến không khí sum họp trở nên ấm cúng hơn.
Một yếu tố khác ít khi được nhắc đến là cảm giác vui miệng và vui mắt. Vị ngọt kích thích não bộ tiết ra các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác dễ chịu. Nhìn đống vỏ quýt ngày càng cao trên bàn cũng mang lại cảm giác “ăn đã”, khiến nhiều người khó dừng lại đúng lúc. Thêm vào đó, giá quýt đường thường khá mềm vào dịp Tết, dễ mua số lượng lớn, càng khiến loại quả này trở thành lựa chọn quen thuộc.
Ngon là thế, nhưng ăn quá nhiều lại dễ “rước” bệnh vào người
Dù là trái cây, quýt đường không phải lúc nào cũng vô hại nếu ăn thiếu kiểm soát. Vấn đề dễ thấy nhất là dư năng lượng. Trong 100 gram quýt đường đã chứa hơn 50 kilocalo cùng lượng carbohydrate tương đối cao. Nếu một lúc ăn liên tiếp cả chục quả nhỏ, lượng năng lượng nạp vào có thể tương đương một phần bữa ăn chính. Khi cộng thêm bánh mứt, nước ngọt và các món giàu chất béo trong ngày Tết, nguy cơ tăng cân là điều khó tránh.
Một hiện tượng khiến không ít người hoang mang là da bỗng chuyển sang vàng nhẹ. Quýt đường giàu beta carotene – tiền chất của vitamin A. Chất này rất tốt cho sức khỏe nếu được bổ sung hợp lý. Tuy nhiên, khi ăn quá nhiều trong thời gian ngắn, cơ thể không chuyển hóa kịp, beta carotene có thể tích tụ dưới da, gây hiện tượng da vàng. Đây không phải bệnh nguy hiểm, nhưng lại là dấu hiệu rõ ràng cho thấy cơ thể đang “quá tải”. Chỉ cần giảm lượng thực phẩm giàu carotene vài ngày, uống đủ nước, làn da sẽ dần trở lại bình thường.
Ngoài ra, với những người có cơ địa nhạy cảm, ăn nhiều quýt đường liên tục có thể gây cảm giác nóng trong, khô miệng, viêm lợi hoặc loét miệng. Axit và đường trong quýt cũng có thể làm răng nhạy cảm hơn nếu ăn dồn dập mà không vệ sinh răng miệng kỹ.
Về nguyên tắc, lượng trái cây khuyến nghị mỗi ngày chỉ ở mức vừa phải. Nếu toàn bộ khẩu phần trái cây trong ngày đều đến từ quýt đường, cần chủ động giảm số lượng để tránh vượt ngưỡng mà cơ thể có thể xử lý.
Chọn và ăn quýt đường thế nào để không “mất vui” ngày Tết?
Để quýt đường thực sự mang lại lợi ích thay vì rắc rối, việc chọn quả và cách ăn cũng rất quan trọng. Quả tươi thường còn cuống và lá xanh, cầm chắc tay, vỏ không trầy xước. Lớp vỏ hơi sần, có nhiều túi tinh dầu nhỏ li ti thường là đặc trưng của quýt đường chín tự nhiên. Những quả quá bóng hoặc có màu cam đỏ rực bất thường nên được cân nhắc kỹ.
Khi ăn, không nên bóc và ăn liên tục trong nhiều giờ. Tốt nhất là chia nhỏ lượng quýt trong ngày, ăn xen kẽ với các loại trái cây khác để cân bằng dinh dưỡng. Uống thêm nước lọc hoặc trà nhạt giúp giảm cảm giác khô miệng và hỗ trợ cơ thể đào thải lượng đường dư thừa.
Đặc biệt, với người có vấn đề về cân nặng, răng miệng hoặc dễ bị nhiệt miệng, quýt đường nên được xem là món ăn vặt “có giới hạn”, không phải ăn bao nhiêu cũng được chỉ vì là trái cây.
Kết bài
Quýt đường mang hương vị ngọt ngào và không khí Tết rất riêng, khó có loại trái cây nào thay thế được trong những ngày đầu năm. Thế nhưng, chính vì quá quen thuộc và dễ ăn, nhiều người lại vô tình bỏ qua ranh giới an toàn cho cơ thể. Biết thưởng thức đúng cách, ăn vừa đủ và chọn lựa cẩn thận sẽ giúp quýt đường phát huy trọn vẹn vai trò là món quà thiên nhiên của ngày Tết, thay vì trở thành nguyên nhân gây ra những phiền toái không đáng có.
