Sức khỏe tinh thần không chỉ bị ảnh hưởng bởi những biến cố lớn, mà đôi khi còn đến từ thói quen “gồng mình” để tỏ ra mạnh mẽ. Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người trẻ đang kiệt quệ vì áp lực phải thành công, tích cực và hoàn hảo. Điều đáng nói là không ai quan tâm đến việc chăm sóc tinh thần trong khi chỉ cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày.
“Tôi ổn” - Chiếc mặt nạ khiến nhiều người kiệt quệ tinh thần
Trong mắt đồng nghiệp, Nam, một người đàn ông 37 tuổi ở Hà Nội được xem là cỗ máy làm việc không mệt mỏi. Anh có công việc ổn định, tài chính tốt, là chỗ dựa vững chắc cho gia đình và nhân viên. Nhưng phía sau vẻ ngoài mạnh mẽ ấy là những đêm mất ngủ kéo dài, nhịp tim luôn dồn dập và cảm giác lo âu thường trực.
Mỗi sáng thức dậy, anh phải tự ép mình tỉnh táo để tiếp tục guồng quay công việc. Công ty gặp khó khăn, áp lực tài chính đè nặng nhưng anh không dám thể hiện sự mệt mỏi vì sợ “sụp đổ hình tượng” trong mắt người khác.
Không chỉ riêng Nam, nhiều người trẻ hiện nay cũng đang rơi vào trạng thái tương tự. Họ cố gắng duy trì vẻ ngoài tích cực, chuyên nghiệp và đầy năng lượng dù bên trong đã cạn kiệt cảm xúc.
Các chuyên gia tâm lý gọi hiện tượng này là “tích cực độc hại” (Toxic Positivity). Thuật ngữ này ám chỉ con người đang cố phủ nhận hoặc đè nén cảm xúc tiêu cực thay vì đối diện với chúng một cách lành mạnh.
Vì sao việc kìm nén cảm xúc lại làm sức khỏe tinh thần suy kiệt?
Theo các chuyên gia, cảm xúc tiêu cực không tự biến mất nếu chúng ta chỉ cố gắng phớt lờ chúng. Khi lo âu, buồn bã hoặc áp lực bị dồn nén quá lâu, não bộ sẽ liên tục phát tín hiệu cảnh giác, khiến cơ thể luôn ở trạng thái căng thẳng. Hệ quả là nhiều người xuất hiện các dấu hiệu như:
- Mất ngủ kéo dài
- Đánh trống ngực
- Khó thở
- Dễ cáu gắt
- Kiệt sức về cảm xúc
- Mất động lực sống và làm việc
Đáng lo ngại hơn, nhiều người vẫn nghĩ đây chỉ là “stress thông thường” nên tiếp tục chịu đựng thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ. Chính điều này đã trực tiếp làm sức khỏe tinh thần suy kiệt theo thời gian.
Áp lực công việc và kỳ vọng xã hội khiến nhiều bạn trẻ âm thầm kiệt quệ sức khỏe tinh thần.
Trong môi trường hiện đại, đặc biệt ở các nước Á Đông, việc thể hiện sự yếu đuối thường bị xem là thiếu bản lĩnh. Chính áp lực phải thành công, độc lập và luôn ổn định đã khiến không ít người tự cô lập bản thân trong chính “chiếc lồng hoàn hảo” mà họ tạo ra.
Các chuyên gia cho rằng khi cơ thể đã rơi vào trạng thái kiệt quệ thần kinh, chỉ nghỉ ngơi vài ngày là không đủ. Lúc này, người bệnh cần trị liệu tâm lý hoặc can thiệp chuyên sâu để phục hồi trạng thái cân bằng.
Chăm sóc sức khỏe tinh thần bằng những thói quen nhỏ
Theo các chuyên gia tâm lý, việc chăm sóc tinh thần có thể bắt đầu từ những hoạt động đơn giản dưới đây:
- Dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên: Đi dạo, chăm sóc cây xanh, ngồi ngoài ban công hít thở không khí,… cũng giúp đầu óc thư giãn và giảm suy nghĩ tiêu cực.
- Vận động nhẹ để giải phóng căng thẳng: Những hoạt động đơn giản như đi bộ, vươn vai hay nhún nhảy theo nhạc sẽ giúp cơ thể giải phóng năng lượng và cải thiện tâm trạng.
- Tạm rời xa mạng xã hội: Việc liên tục tiếp xúc với tin tức tiêu cực hoặc so sánh bản thân trên mạng xã hội dễ khiến tâm lý trở nên nặng nề hơn. Đôi khi, đặt điện thoại xuống lại là cách giúp não bộ được nghỉ ngơi thật sự.
- Liên lạc với người thân và bạn bè: Những cuộc trò chuyện chân thành giúp chúng ta cảm thấy được sẻ chia và vơi bớt cô đơn giữa áp lực cuộc sống.
- Chăm sóc giấc ngủ: Ngủ đủ và ngủ sâu có khả năng ổn định cảm xúc, giảm căng thẳng tinh thần.
- Ghi lại những điều tích cực trong ngày: Viết xuống vài điều mà bản thân biết ơn sẽ giúp não bộ dần tiếp nhận những cảm xúc tích cực.
- Học một điều mới: Học kỹ năng mới không chỉ kích thích sự sáng tạo mà còn giúp tâm trí tạm thoát khỏi những căng thẳng thường trực.
Một buổi đi dạo ngắn giữa thiên nhiên cũng có thể giúp tinh thần thư giãn hơn.
Sức khỏe tinh thần đi xuống không đồng nghĩa với sự yếu đuối
Nhiều người chỉ nhận ra sức khỏe tinh thần của mình đang “có vấn đề” khi cơ thể bắt đầu phản kháng bằng những cơn mất ngủ kéo dài, kiệt sức, cáu gắt hoặc cảm giác trống rỗng bủa vây. Thế nhưng, điều khiến họ tiếp tục chịu đựng là nỗi sợ bị xem như kẻ yếu đuối khi bộc lộ sự mệt mỏi.
Trong một xã hội luôn đề cao hình ảnh của sự mạnh mẽ và thành công, không ít người dần học cách nuốt cảm xúc vào bên trong, tự ép mình phải ổn dù đã cạn năng lượng từ rất lâu. Càng cố gồng gánh, họ càng đánh mất khả năng kết nối với cảm xúc thật của chính mình, cho đến khi tinh thần và thể chất cùng lúc chạm đáy.
Vì vậy, chăm sóc sức khỏe tinh thần không chỉ là nghỉ ngơi hay thư giãn tạm thời, mà còn phải học cách thừa nhận giới hạn của bản thân. Bạn hãy cho phép mình được mệt mỏi và chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ trước khi mọi thứ vượt khỏi tầm kiểm soát.
