Vào ngày mồng 1 đầu tháng, nhiều gia đình Việt vẫn giữ tục thắp hương và bày mâm hoa quả cầu bình an, hanh thông. Tuy nhiên, một loại quả quen thuộc là lê, ở Trung Quốc thường bị kiêng không đặt lên bàn thờ, trong khi tại Việt Nam lại khá phổ biến.
Trong văn hóa Trung Hoa, âm đọc của sự vật mang ý nghĩa quan trọng. Lê trong tiếng Trung là “梨” (lí), đồng âm với chữ “离” (lí) nghĩa là chia ly, ly tán. Chính sự trùng âm này khiến quả lê bị coi là không may, gợi liên tưởng đến sự xa cách trong gia đình. Vì vậy, vào các dịp khởi đầu như mồng 1, rằm hay lễ cúng cầu an, nhiều gia đình Trung Quốc tránh bày lê trên bàn thờ. Đây chủ yếu là tập quán dân gian, không xuất phát từ giáo lý chính thống.
Tại Việt Nam, không có quy định cấm thắp hương bằng quả lê. Lê được ưa chuộng nhờ vị ngọt mát, dễ ăn và tốt cho sức khỏe, nhưng ít khi xuất hiện trên mâm ngũ quả hay bàn thờ. Văn hóa thờ cúng Việt Nam chịu ảnh hưởng Hán học nhưng đã được điều chỉnh, dung hòa. Người Việt không kiêng tuyệt đối như Trung Quốc, nhưng vẫn ưu tiên những quả mang ý nghĩa cát lành như chuối (che chở), bưởi (tròn đầy) hay cam, quýt (tài lộc). Quả lê, thiếu biểu tượng tích cực, nên thường không được chọn.
Nhờ vậy, lê vẫn được yêu thích trong ẩm thực và chăm sóc sức khỏe, nhưng ít xuất hiện trên bàn thờ, đặc biệt vào ngày đầu tháng
Ngày nay, thắp hương mồng 1 không nên trở thành gánh nặng hay nỗi lo mê tín. Việc vô tình bày lê trên bàn thờ cũng không đồng nghĩa với xui rủi. Trong bối cảnh nghi lễ tâm linh và cầu may, việc chọn những loại quả quen thuộc, mang ý nghĩa tốt đẹp vẫn giúp gia chủ yên tâm hơn.
Điều quan trọng nhất là sự thành tâm, gọn gàng và tôn trọng truyền thống gia đình. Hoa quả tươi, sạch, chuẩn bị cẩn thận luôn có giá trị hơn việc quá lo lắng về từng kiêng kỵ.
Câu chuyện quả lê cũng cho thấy sự khác biệt thú vị giữa phong tục Trung Quốc và Việt Nam. Người Trung Quốc kiêng lê vì sợ ý nghĩa “chia ly”, trong khi người Việt tiếp cận mềm dẻo hơn: không cấm đoán, nhưng cũng không ưu tiên. Dù cách thể hiện khác nhau, cả hai nền văn hóa đều hướng tới bình an, sum vầy và thuận hòa trong gia đình – cốt lõi của ý nghĩa mỗi nén hương đầu tháng.
