Người xưa trồng cây không chỉ nhìn vào bóng mát hay giá trị sử dụng. Với dâu tằm, vị trí trồng cây còn gắn với quan niệm phong thủy, âm đọc của tên cây và kinh nghiệm sinh hoạt được truyền qua nhiều thế hệ.
Vì sao dâu tằm trước nhà bị xem là điều nên tránh?
Trong quan niệm dân gian, cây dâu thường bị kiêng đặt ngay trước cửa nhà. Nguyên nhân đầu tiên liên quan đến cách phát âm chữ “dâu”, trong tiếng Hán có âm gần với “tang”, gắn với tang tóc. Vì thế, người xưa lo rằng trồng dâu trước cửa dễ mang đến cảm giác không may, nhất là tại vị trí được xem là nơi đón khí và đón khách.
Quan niệm này không phải một quy luật phong thủy có cơ sở khoa học. Nó chủ yếu hình thành từ tín ngưỡng dân gian và cách liên tưởng ngôn ngữ. Tuy vậy, khi đã trở thành tập quán, nhiều gia đình vẫn tránh trồng cây dâu ngay chính diện cổng hoặc trước hiên nhà để giữ sự an tâm.
Một điểm đáng chú ý là người xưa không hẳn xem cây dâu là “cây xấu”. Nếu thực sự coi đây là loại cây mang điềm dữ thì họ đã không trồng dâu quanh nhà. Việc kiêng chủ yếu nằm ở vị trí phía trước, đặc biệt là khu vực cửa chính.
Trồng dâu phía sau nhà lại được xem là hợp lý
Dâu tằm có giá trị sử dụng rất lớn. Lá dâu là nguồn thức ăn quan trọng của tằm, quả dâu có thể dùng làm thực phẩm, còn cây có thể tạo bóng mát. Cây dâu tằm lại rất dẻo dai nên thời xưa rất thuận để trồng làm hàng rào bảo vệ sau nhà. Vì vậy, loại bỏ hoàn toàn cây dâu khỏi không gian sống là điều không thực tế đối với nhiều gia đình xưa.
Cách giải quyết là đưa cây ra phía sau nhà, nơi ít ảnh hưởng đến khu vực cửa chính. Theo quan niệm dân gian, phía sau nhà mang tính chất che chở, hậu phương. Cây cối được bố trí ở khu vực này vừa tạo khoảng xanh vừa không nằm trực diện với lối vào.
Nhìn dưới góc độ thực tế, cách trồng này cũng khá hợp lý. Dâu tằm có thể phát triển thành cây khá lớn, quả chín dễ rụng và thu hút chim, côn trùng. Đặt cây phía sau hoặc ở khu vực vườn sẽ thuận tiện chăm sóc, thu hái hơn mà không làm ảnh hưởng nhiều đến lối đi trước nhà.
Người xưa còn kiêng vì dâu tằm gắn với chuyện “tang”
Không ít quan niệm về cây cối trong nhà bắt nguồn từ lối tư duy biểu tượng. Cây nào có tên gọi, âm đọc hoặc hình ảnh liên quan đến điều không may thường được hạn chế đặt ở vị trí quan trọng như cổng, cửa chính hay phòng khách.
Dâu tằm là một trường hợp điển hình. Cách liên tưởng giữa “dâu” và “tang” khiến cây này dễ bị gắn với chuyện buồn trong quan niệm truyền thống. Đặc biệt, cửa chính vốn được xem là nơi đón sinh khí nên người xưa càng thận trọng với những biểu tượng mà họ cho rằng không thuận.
Nhưng cần phân biệt rõ: đây là quan niệm văn hóa dân gian, không phải bằng chứng cho thấy cây dâu thực sự gây ra tang tóc hay vận xui. Nếu áp dụng máy móc quan niệm này vào đời sống hiện đại, rất dễ biến một kinh nghiệm văn hóa thành nỗi sợ không có căn cứ.
Ngày nay, không nên hiểu câu “trước dâu sau dâu” theo hướng tuyệt đối rằng cứ trồng dâu trước nhà là gia đình sẽ gặp chuyện chẳng lành. Phong thủy truyền thống có nhiều trường phái và cách diễn giải khác nhau, trong khi những kiêng kỵ dân gian cũng thay đổi theo vùng miền.
Nếu yêu thích dâu tằm, hoàn toàn có thể trồng cây ở vị trí phù hợp với diện tích và nhu cầu sử dụng. Nên tránh để cây chắn lối đi, che kín cửa sổ, làm mất ánh sáng hoặc khiến khu vực trước nhà thường xuyên có quả rụng, lá rụng.
Câu chuyện về cây dâu vì thế thú vị ở chỗ: một bên là niềm tin được truyền từ nhiều thế hệ, một bên là kinh nghiệm sinh hoạt rất thực tế. Người xưa không nhất thiết “sợ” bản thân cây dâu. Họ chỉ cẩn trọng với vị trí đặt cây và những biểu tượng mà vị trí ấy mang theo.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm giải trí
