Cà phê là thức uống quen thuộc của nhiều người, giúp tỉnh táo, tăng khả năng tập trung và tạo cảm giác sảng khoái vào buổi sáng. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với loại đồ uống chứa caffeine này.
1. Người dễ hồi hộp, tim đập nhanh hoặc có rối loạn nhịp tim
Caffeine trong cà phê có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp con người tỉnh táo và giảm cảm giác buồn ngủ. Tuy nhiên, ở những người nhạy cảm với caffeine, chất này có thể gây hồi hộp, bồn chồn, run tay hoặc cảm giác tim đập nhanh.
Đặc biệt, người thường xuyên xuất hiện tình trạng đánh trống ngực sau khi uống cà phê nên chú ý đến phản ứng của cơ thể. Nếu mỗi lần uống đều cảm thấy tim đập mạnh, khó chịu hoặc lo lắng bất thường, việc tiếp tục uống với lượng lớn có thể khiến triệu chứng tái diễn.
Với người mắc một số dạng rối loạn nhịp tim, việc sử dụng caffeine cần được cân nhắc theo tình trạng cụ thể. Không phải tất cả người mắc bệnh tim đều phải kiêng hoàn toàn cà phê, bởi ảnh hưởng của caffeine khác nhau tùy từng người và từng bệnh lý.
Người bị tăng huyết áp cũng nên theo dõi phản ứng của cơ thể. Caffeine có thể làm huyết áp tăng tạm thời ở một số người, đặc biệt là người ít sử dụng cà phê hoặc nhạy cảm với chất kích thích này.
Lời khuyên: Nếu thường xuyên hồi hộp, tim đập nhanh hoặc được chẩn đoán mắc rối loạn nhịp tim, hãy trao đổi với bác sĩ về lượng caffeine phù hợp. Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, choáng váng hoặc ngất kèm tim đập bất thường, cần được cấp cứu kịp thời.
2. Người bị mất ngủ, khó ngủ hoặc thường xuyên lo âu
Một trong những tác dụng nổi bật của cà phê là giúp con người tỉnh táo. Tuy nhiên, chính tác dụng này lại không có lợi cho người đang gặp vấn đề về giấc ngủ hoặc dễ bị kích thích thần kinh.
Caffeine có thể làm giảm cảm giác buồn ngủ bằng cách ức chế hoạt động của adenosine, một chất tham gia tạo tín hiệu buồn ngủ trong não. Sau khi uống, caffeine không biến mất ngay mà có thể tiếp tục ảnh hưởng đến cơ thể trong nhiều giờ.
Vì vậy, người bị mất ngủ nếu uống cà phê vào buổi chiều hoặc tối có thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn hoặc thức giấc nhiều lần. Ngay cả khi vẫn ngủ được, chất lượng giấc ngủ cũng có thể bị ảnh hưởng.
Tình trạng này dễ tạo thành vòng luẩn quẩn: ngủ không đủ khiến cơ thể mệt mỏi vào ngày hôm sau, người uống lại tìm đến cà phê để tỉnh táo, rồi tiếp tục khó ngủ vào ban đêm.
Ngoài ra, người dễ lo âu, bồn chồn hoặc có những cơn hoảng sợ cũng cần chú ý. Caffeine có thể làm tăng cảm giác căng thẳng, run tay, tim đập nhanh và khiến một số triệu chứng lo âu trở nên rõ rệt hơn.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào lượng cà phê sử dụng, thời điểm uống, khả năng chuyển hóa caffeine và độ nhạy cảm của từng người.
Lời khuyên: Người mất ngủ kéo dài hoặc dễ lo âu nên thử giảm lượng cà phê, tránh uống vào buổi chiều và tối. Nếu triệu chứng vẫn xuất hiện ngay cả khi uống một lượng nhỏ, có thể cân nhắc ngừng sử dụng hoặc chuyển sang đồ uống không chứa caffeine.
Nếu thường xuyên mất ngủ, mệt mỏi ban ngày hoặc lo âu ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào việc giảm cà phê.
3. Người bị trào ngược dạ dày thực quản hoặc dễ kích ứng đường tiêu hóa
Cà phê có thể kích thích hoạt động của đường tiêu hóa và khiến một số người cảm thấy cồn cào, khó chịu ở vùng bụng. Với người bị trào ngược dạ dày thực quản, đồ uống này đôi khi làm tăng cảm giác nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc ợ nóng.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả mọi người. Không phải ai mắc bệnh dạ dày cũng bắt buộc phải kiêng cà phê hoàn toàn. Một số người vẫn có thể uống lượng nhỏ mà không xuất hiện triệu chứng, trong khi người khác lại khó chịu ngay sau vài ngụm.
Uống cà phê khi bụng đói cũng có thể khiến một số người cảm thấy cồn cào hoặc buồn nôn. Nếu thường xuyên gặp tình trạng này, việc điều chỉnh thời điểm uống và lượng caffeine có thể giúp cải thiện cảm giác khó chịu.
Ngoài ra, cà phê pha cùng nhiều đường, kem béo hoặc sữa có thể khiến một số người gặp vấn đề tiêu hóa khác, đặc biệt khi không dung nạp lactose hoặc nhạy cảm với thành phần trong đồ uống.
Lời khuyên: Nếu bị trào ngược, hãy quan sát xem cà phê có phải yếu tố làm khởi phát triệu chứng hay không. Có thể thử giảm lượng uống, tránh dùng gần giờ đi ngủ và không nằm ngay sau khi ăn uống. Nếu cà phê thường xuyên khiến triệu chứng tái phát, nên hạn chế hoặc ngừng sử dụng.
Người bị đau bụng kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân cần đi khám, không nên tự cho rằng nguyên nhân chỉ do cà phê.
Uống cà phê thế nào để hạn chế rủi ro?
Bên cạnh ba nhóm người kể trên, phụ nữ mang thai cũng cần đặc biệt chú ý đến lượng caffeine. Theo khuyến nghị phổ biến của nhiều tổ chức y tế, phụ nữ mang thai nên giới hạn tổng lượng caffeine dưới 200 mg mỗi ngày, trừ khi bác sĩ có hướng dẫn khác.
Đối với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu đánh giá lượng caffeine đến 400 mg mỗi ngày thường không gây lo ngại về an toàn; tuy nhiên, đây không phải mục tiêu cần đạt và không phù hợp với tất cả mọi người. Hàm lượng caffeine trong một cốc cà phê thay đổi đáng kể theo loại hạt, cách pha, kích cỡ cốc và độ đậm đặc.
Để sử dụng cà phê hợp lý, bạn nên lưu ý:
-
Không uống quá nhiều trong một lần hoặc liên tục nhiều cốc trong ngày.
-
Tránh uống gần giờ đi ngủ, nhất là khi thường xuyên mất ngủ.
-
Theo dõi phản ứng của cơ thể sau khi uống và giảm lượng nếu xuất hiện hồi hộp, run tay hoặc khó chịu ở dạ dày.
-
Tính cả caffeine từ trà, nước tăng lực, chocolate và một số loại thuốc khi đánh giá tổng lượng tiêu thụ.
-
Nếu đang sử dụng thuốc điều trị hoặc mắc bệnh mạn tính, hãy hỏi bác sĩ khi chưa chắc chắn về mức caffeine phù hợp.
Người uống cà phê thường xuyên cũng nên giảm từ từ thay vì ngừng đột ngột nếu đang sử dụng lượng lớn, bởi việc ngừng caffeine bất ngờ có thể gây đau đầu, mệt mỏi và khó tập trung trong vài ngày.
Người dễ hồi hộp, tim đập nhanh; người bị mất ngủ, lo âu; và người mắc trào ngược dạ dày thực quản là ba nhóm nên đặc biệt thận trọng khi uống cà phê. Tùy tình trạng sức khỏe, một số người cần giảm lượng, tránh uống vào thời điểm nhất định hoặc ngừng sử dụng nếu triệu chứng tái diễn.
Cà phê không phải thức uống có hại với tất cả mọi người. Điều quan trọng là hiểu phản ứng của cơ thể, sử dụng đúng mức và không dùng caffeine để thay thế giấc ngủ hay che lấp tình trạng mệt mỏi kéo dài.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn điều trị của nhân viên y tế. Nếu có bệnh lý nền hoặc triệu chứng bất thường, hãy trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp.
