Từng được xem là căn bệnh của tuổi già, nhưng những năm gần đây, đột quỵ đang âm thầm “trẻ hóa”. Nhiều người ở độ tuổi 30, 40 – thậm chí cả thanh thiếu niên – đã trở thành nạn nhân của căn bệnh nguy hiểm này. Các chuyên gia cảnh báo: Lối sống hiện đại, căng thẳng kéo dài và rối loạn giấc ngủ đang khiến người trẻ trở thành nhóm có nguy cơ cao nhất.
Đột quỵ không chừa bất kỳ ai
Theo các bác sĩ thần kinh, đột quỵ có thể xảy ra ở bất cứ độ tuổi nào khi dòng máu lên não bị gián đoạn, khiến tế bào thần kinh chết đi chỉ trong vài phút. “Trước đây, phần lớn bệnh nhân đột quỵ trên 60 tuổi. Nay, chúng tôi tiếp nhận ngày càng nhiều người trong độ tuổi 30–40, thậm chí có cả ca mới ngoài 20”, Tiến sĩ Shiva Kumar R, Trưởng khoa Thần kinh Bệnh viện Manipal (Ấn Độ) chia sẻ.
Nguyên nhân: từ “truyền thống” đến “hiện đại”
Bên cạnh những yếu tố quen thuộc như tiểu đường, tăng huyết áp, cholesterol cao, béo phì hay hút thuốc, nhiều nguyên nhân “thời đại” cũng được ghi nhận.
Căng thẳng công việc, thiếu ngủ, ngưng thở khi ngủ, đau nửa đầu mạn tính, lạm dụng rượu bia, chất kích thích và ô nhiễm không khí đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người trẻ.
Đáng lo hơn, tâm lý chủ quan “mình còn trẻ, sao bị đột quỵ được?” khiến nhiều người không chú ý đến dấu hiệu sớm, dẫn tới chẩn đoán trễ và hậu quả nặng nề hơn.
Dấu hiệu cảnh báo thường bị bỏ qua
Không ít trường hợp người trẻ coi nhẹ các biểu hiện ban đầu, nhầm với mệt mỏi, stress hoặc đau nửa đầu. Tuy nhiên, theo chuyên gia, chỉ cần có một trong các triệu chứng dưới đây, cần đi khám ngay:
Đột ngột tê, yếu ở mặt, tay hoặc chân – thường chỉ một bên cơ thể.
Nói khó, nói lắp, hoặc không hiểu được người khác nói gì.
Thị lực giảm đột ngột, mờ mắt hoặc nhìn đôi.
Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.
Chóng mặt, mất thăng bằng, đi loạng choạng.
“Ngay cả khi triệu chứng chỉ xuất hiện thoáng qua, bạn cũng không nên coi thường. Bỏ qua những tín hiệu này có thể dẫn đến khuyết tật vĩnh viễn hoặc tử vong,” bác sĩ Shiva Kumar nhấn mạnh.
Quy tắc “BEFAST” cứu mạng trong giờ vàng
Các chuyên gia khuyến nghị cộng đồng ghi nhớ quy tắc BEFAST – phương pháp đơn giản giúp nhận biết và phản ứng nhanh khi có dấu hiệu đột quỵ:
B (Balance): Mất thăng bằng đột ngột.
E (Eyes): Mờ hoặc mất thị lực bất ngờ.
F (Face): Mặt xệ hoặc lệch.
A (Arms): Tay, chân yếu, không nhấc lên được.
S (Speech): Nói khó, nói lắp.
T (Time): Ghi nhớ thời điểm khởi phát, gọi cấp cứu ngay lập tức.
Mỗi giây đều quý giá. Nếu được can thiệp trong “giờ vàng” – khoảng 3 đến 4,5 giờ đầu tiên – cơ hội hồi phục hoàn toàn sẽ cao hơn nhiều.
Lối sống là liều thuốc phòng bệnh
Đột quỵ có thể phòng tránh nếu duy trì thói quen sống lành mạnh: ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và hạn chế rượu bia, thuốc lá. Với người mắc bệnh mãn tính như tiểu đường hoặc tăng huyết áp, việc tuân thủ điều trị càng đóng vai trò quan trọng.
“Đột quỵ không chỉ là căn bệnh của người già. Sự thật là nó đang gõ cửa ngày càng nhiều người trẻ. Điều quan trọng là nhận biết sớm và thay đổi lối sống ngay hôm nay – trước khi quá muộn,” bác sĩ Shiva Kumar cảnh báo.
