Ăn nhiều muối có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ
Nhắc đến những yếu tố gây hại cho gan, nhiều người thường nghĩ ngay đến rượu bia, thức khuya hay chế độ ăn nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, một thói quen phổ biến khác cũng cần được chú ý là ăn quá mặn.
Muối là gia vị quen thuộc trong hầu hết các bữa ăn, giúp món ăn đậm đà và dễ thưởng thức hơn. Thế nhưng, khi lượng muối tiêu thụ vượt quá nhu cầu của cơ thể trong thời gian dài, sức khỏe có thể chịu nhiều ảnh hưởng, từ tăng huyết áp, gây áp lực cho thận đến những vấn đề liên quan đến chuyển hóa.
Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên European Journal of Nutrition đã phân tích dữ liệu của 492.265 người, xem xét mối liên hệ giữa thói quen thêm muối vào thức ăn và nguy cơ mắc bệnh gan.
Kết quả cho thấy, so với những người hiếm khi thêm muối, nhóm thỉnh thoảng thêm muối có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao hơn 8%; nhóm thường xuyên thêm muối tăng 22%; còn nhóm luôn có thói quen thêm muối tăng 40%.
Những con số này cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa thói quen ăn mặn và sức khỏe gan. Tuy nhiên, đây là kết quả quan sát, không đồng nghĩa việc ăn muối trực tiếp gây ra bệnh gan ở từng cá nhân. Các yếu tố như cân nặng, chế độ ăn tổng thể, mức độ vận động và tình trạng chuyển hóa cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.
Vì sao ăn mặn có thể ảnh hưởng đến gan?
Gan giữ vai trò quan trọng trong chuyển hóa đường, chất béo và nhiều chất dinh dưỡng khác. Khi chế độ ăn mất cân đối kéo dài, các quá trình chuyển hóa trong cơ thể có thể bị ảnh hưởng, từ đó làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.
Một số nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều muối có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin, phản ứng viêm và những thay đổi trong chuyển hóa chất béo. Đây đều là các yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
Bên cạnh đó, nghiên cứu trên động vật cũng ghi nhận chế độ ăn nhiều muối có thể thúc đẩy một số biểu hiện viêm và xơ hóa ở gan. Tuy nhiên, những kết quả này chưa thể áp dụng hoàn toàn cho con người và cần thêm nghiên cứu để xác định rõ cơ chế cũng như mức độ ảnh hưởng.
Điều đáng lưu ý là gan nhiễm mỡ không chỉ xảy ra ở người thừa cân. Một số người có vóc dáng gầy vẫn có thể mắc bệnh do chế độ ăn, yếu tố di truyền hoặc rối loạn chuyển hóa.
Vì vậy, duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế muối và kiểm soát các yếu tố nguy cơ chuyển hóa là những việc cần thiết để bảo vệ sức khỏe gan lâu dài.
Muối ẩn trong bữa ăn khiến nhiều người tiêu thụ quá mức
Một trong những lý do khiến việc kiểm soát muối trở nên khó khăn là phần lớn lượng natri không chỉ đến từ lọ muối đặt trên bàn ăn.
Nước mắm, nước tương, dầu hào, bột nêm, mì ăn liền, đồ muối chua, thực phẩm chế biến sẵn và các loại nước sốt đều có thể chứa lượng natri đáng kể.
Chẳng hạn, khi nấu một món xào, nhiều người thường kết hợp muối, nước mắm, dầu hào và bột nêm mà không tính đến tổng lượng gia vị đã sử dụng. Mỗi loại chỉ thêm một chút nhưng cộng lại có thể khiến món ăn chứa nhiều natri hơn dự kiến.
Các món ăn ngoài hàng, thức ăn nhanh và đồ ăn mang về cũng là nguồn muối cần lưu ý. Những món kho, rim, sốt đậm vị hay nước dùng thường chứa lượng natri cao, đặc biệt khi được sử dụng thường xuyên.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Mức này tính tổng lượng muối từ tất cả các nguồn thực phẩm, không chỉ riêng lượng muối dùng khi nấu ăn.
Ăn mặn kéo dài không chỉ liên quan đến sức khỏe gan mà còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Do đó, giảm muối là thay đổi có lợi cho sức khỏe tổng thể.
6 cách giảm muối trong bữa ăn hằng ngày
Không cần loại bỏ hoàn toàn gia vị hay chuyển sang ăn nhạt đột ngột. Bạn có thể bắt đầu bằng những điều chỉnh đơn giản:
- Đong lượng muối khi nấu ăn: Thay vì nêm theo cảm giác, hãy sử dụng thìa định lượng và giảm dần lượng muối trong các món ăn quen thuộc.
- Nêm gia vị vào cuối quá trình nấu: Cách này giúp vị mặn dễ cảm nhận hơn, từ đó có thể sử dụng ít muối hơn mà món ăn vẫn vừa miệng.
- Tăng hương vị bằng gia vị tự nhiên: Chanh, giấm, hành, tỏi, gừng, tiêu, rau thơm, cà chua và nấm có thể giúp món ăn hấp dẫn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào muối.
- Kiểm tra nhãn thực phẩm: Chú ý hàm lượng natri trong nước tương, dầu hào, bột nêm, mì ăn liền, bánh mì và đồ ăn đóng gói. Ưu tiên sản phẩm có hàm lượng natri thấp hơn.
- Hạn chế nước chấm và món ăn quá đậm vị: Có thể để nước chấm riêng, không chan toàn bộ nước sốt vào món ăn và giảm tần suất sử dụng thực phẩm muối chua, chế biến sẵn.
- Chủ động giảm muối khi ăn ngoài: Ưu tiên món hấp, luộc, áp chảo ít gia vị; yêu cầu giảm nước sốt hoặc giảm lượng gia vị khi đặt đồ ăn.
Bảo vệ gan không phụ thuộc vào một loại thực phẩm hay gia vị duy nhất. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn đa dạng, kiểm soát lượng muối, hạn chế rượu bia, vận động thường xuyên và giữ cân nặng hợp lý.
Nếu có nguy cơ mắc bệnh gan hoặc đã được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn chế độ ăn và theo dõi phù hợp, thay vì chỉ dựa vào việc giảm muối.
