Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn đầu, người mắc bệnh có thể không nhận thấy triệu chứng rõ rệt hoặc dễ nhầm lẫn những thay đổi của cơ thể với tình trạng làm việc quá sức, thiếu ngủ.
Theo China Times, bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường, Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan, Trung Quốc), từng chia sẻ trường hợp một nữ quản lý doanh nghiệp ngoài 40 tuổi được phát hiện mắc bệnh thận mạn giai đoạn 5.
Người phụ nữ không hút thuốc, không uống rượu, sinh hoạt tương đối điều độ nhưng thường xuyên mệt mỏi. Một ngày, đồng nghiệp nhận thấy móng tay cô có màu sắc khác thường: Phần gần gốc trắng nhợt, trong khi phần phía trên lại đỏ sẫm.
Sau khi thăm khám, cô được chẩn đoán suy thận giai đoạn cuối, đối mặt nguy cơ phải chạy thận nhân tạo. Ngoài thay đổi ở móng tay, bệnh nhân còn có biểu hiện đi tiểu nhiều bọt và mệt mỏi kéo dài.
Theo bác sĩ, có 3 dạng thay đổi ở móng tay có thể xuất hiện ở người mắc bệnh thận mạn.
1. Móng tay nửa đỏ nửa trắng
Đây là tình trạng được gọi là Lindsay's nails, có đặc điểm phần móng gần gốc chuyển sang màu trắng hoặc trắng đục, trong khi phần gần đầu ngón tay có màu hồng, nâu đỏ hoặc đỏ sẫm.
Hai vùng màu thường phân chia tương đối rõ ràng, khiến móng tay trông như được chia thành hai nửa. Đặc biệt, vùng màu đỏ nâu ở đầu móng thường không biến mất khi ấn vào.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, hiện tượng này có thể liên quan đến tình trạng phù nề mô dưới móng, thay đổi hệ thống mạch máu nhỏ và sự tích tụ các chất chuyển hóa trong máu khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng.
Ở người mắc bệnh thận mạn, thận không còn lọc và đào thải chất thải hiệu quả như bình thường. Những rối loạn bên trong cơ thể có thể ảnh hưởng đến da, móng và nhiều cơ quan khác.
2. Móng tay xuất hiện những đường rãnh ngang
Dấu hiệu thứ hai là những đường lõm chạy ngang trên bề mặt móng, được gọi là Beau's lines.
Thông thường, móng tay phát triển liên tục từ phần nền móng ở gốc ngón tay. Khi quá trình này bị gián đoạn tạm thời, những đường rãnh có thể xuất hiện. Khi móng dài ra, chúng cũng dần dịch chuyển về phía đầu ngón tay.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, tình trạng này có thể xuất hiện khi người bệnh gặp những rối loạn nghiêm trọng như hội chứng urê huyết cao hoặc nhiễm toan chuyển hóa nặng.
Khi cơ thể chịu ảnh hưởng của bệnh lý nghiêm trọng, hoạt động của các tế bào tạo móng có thể bị gián đoạn, để lại dấu vết trên bề mặt móng.
Ngoài bệnh thận, đường Beau còn có thể xuất hiện sau sốt cao, nhiễm trùng nặng, phẫu thuật hoặc một số bệnh toàn thân khác. Vì vậy, nếu móng đột nhiên xuất hiện nhiều rãnh ngang, người bệnh nên kiểm tra sức khỏe để tìm nguyên nhân.
3. Móng tay trắng nhợt, hình bán nguyệt mờ đi
Dấu hiệu thứ ba là móng tay trở nên trắng nhợt, phần hình bán nguyệt ở gốc móng (lunula) mờ đi hoặc khó nhận thấy.
Một dạng thay đổi màu sắc móng có thể gặp ở người mắc bệnh thận mạn là Terry's nails. Phần lớn diện tích móng có màu trắng đục, đôi khi chỉ còn một dải màu hồng hoặc nâu nhạt ở đầu móng.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, tình trạng này có thể liên quan đến thiếu máu và giảm protein trong máu.
Khi thận suy giảm chức năng, cơ quan này có thể không sản xuất đủ erythropoietin (EPO) – hormone kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Người bệnh vì thế dễ bị thiếu máu, thường xuyên mệt mỏi, xanh xao và giảm khả năng tập trung.
Ngoài ra, một số người mắc hội chứng thận hư có thể mất nhiều protein qua nước tiểu, khiến lượng protein trong máu giảm. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và màu sắc nền móng.
Mệt mỏi, nước tiểu nhiều bọt cũng là dấu hiệu cần chú ý
Bên cạnh những thay đổi ở móng tay, người dân cần quan tâm đến hai biểu hiện thường gặp là mệt mỏi kéo dài và nước tiểu nhiều bọt.
Khi chức năng thận suy giảm, chất thải chuyển hóa có thể tích tụ trong máu, đồng thời cơ thể dễ gặp tình trạng thiếu máu và rối loạn điện giải. Người bệnh thường cảm thấy uể oải ngay cả khi đã nghỉ ngơi.
Nước tiểu nhiều bọt, đặc biệt khi tình trạng lặp lại thường xuyên, có thể liên quan đến protein niệu – dấu hiệu cho thấy thận có khả năng đang bị tổn thương.
Tuy nhiên, những biểu hiện trên không đồng nghĩa chắc chắn với suy thận. Móng tay đổi màu còn có thể do nhiều bệnh lý khác; nước tiểu có bọt đôi khi xuất hiện do dòng tiểu mạnh hoặc nước tiểu cô đặc.
Để kiểm tra chức năng thận, người dân nên thực hiện xét nghiệm creatinine máu, đánh giá mức lọc cầu thận (eGFR) và xét nghiệm albumin hoặc protein trong nước tiểu khi có chỉ định.
Đặc biệt, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ là cách quan trọng giúp làm chậm tiến triển của bệnh thận mạn.
