Nhiều người thường tận dụng những củ gừng đã mọc mầm trong bếp để trồng vào chậu. Tuy nhiên, có người trồng gừng xanh tốt, đẻ nhiều nhánh, trong khi người khác lại gặp tình trạng cây còi cọc, lá vàng, củ thối hoặc mãi không ra hoa.

Trồng gừng thế nào để ra hoa, đẻ nhánh quanh năm?

Muốn gừng đẻ nhiều nhánh, cần chọn củ giống khỏe, trồng trong đất tơi xốp, giữ ẩm vừa phải và đặt ở nơi ấm áp, có ánh sáng phù hợp. Riêng việc ra hoa còn phụ thuộc vào giống, tuổi cây và điều kiện chăm sóc; gừng ăn thông thường rất hiếm khi ra hoa trong chậu và không thể bảo đảm nở hoa quanh năm.

Đặc biệt, để có gừng thu hoạch liên tục, người trồng nên chia thành nhiều đợt trồng thay vì chỉ trồng một chậu duy nhất.

1. Chọn củ gừng giống: Bước đầu quyết định cây có đẻ nhiều nhánh hay không

Muốn gừng mọc khỏe, trước tiên phải chọn được củ giống tốt. Những củ gừng già vừa phải, chắc tay, không bị dập nát, không có dấu hiệu thối nhũn sẽ phù hợp để làm giống.

Nên ưu tiên những củ có nhiều mắt mầm nổi rõ trên bề mặt. Đây chính là vị trí có khả năng phát triển thành các chồi mới.

Khi chuẩn bị giống, có thể thực hiện như sau:

• Chọn củ gừng khỏe, có nhiều mắt mầm.

• Cắt thành từng đoạn dài khoảng 3-5cm, mỗi đoạn giữ ít nhất 2 mắt mầm.

• Để các vết cắt se lại trong khoảng 1-2 ngày ở nơi sạch sẽ, thoáng mát.

• Nếu củ chưa nhú mầm, có thể ủ trong môi trường ấm, ẩm nhẹ để kích thích nảy mầm trước khi trồng.

Không nên sử dụng những củ gừng đã mềm nhũn, có mùi lạ hoặc xuất hiện nấm mốc vì rất dễ bị thối sau khi xuống giống.

Một mẹo nhỏ là chọn củ gừng có mầm đang nhú xanh. Những củ này thường giúp người trồng dễ quan sát quá trình phát triển ban đầu hơn.

2. Chuẩn bị đất trồng tơi xốp, giúp củ gừng phát triển chi chít

Gừng là cây phát triển thân rễ dưới lòng đất. Vì vậy, đất càng thông thoáng, giàu chất hữu cơ và thoát nước tốt thì càng thuận lợi cho thân rễ lan rộng.

Đất quá cứng khiến củ khó phát triển, còn đất giữ nước quá lâu dễ làm củ bị úng.

Có thể tham khảo cách phối trộn đất đơn giản gồm:

• 5 phần đất sạch, tơi xốp.

• 3 phần phân hữu cơ đã hoai mục.

• 2 phần xơ dừa đã xử lý hoặc trấu hun.

Trộn đều các thành phần để tạo giá thể vừa giữ ẩm vừa có độ thông thoáng.

Nếu trồng trong chậu, nên chọn chậu rộng từ 30-40cm, sâu khoảng 25-30cm và có lỗ thoát nước dưới đáy. Chậu rộng giúp thân rễ có không gian phát triển theo chiều ngang.

Không nên trồng quá nhiều củ trong một chậu nhỏ bởi các cây sẽ cạnh tranh nước, ánh sáng và dinh dưỡng, khiến củ khó lớn.

3. Đặt củ đúng chiều, không chôn quá sâu

Một trong những nguyên nhân khiến gừng chậm mọc là đặt củ sai chiều hoặc vùi quá sâu dưới đất.

Khi trồng, hãy đặt củ nằm ngang, hướng các mắt mầm lên phía trên, sau đó phủ một lớp đất mỏng khoảng 2-5cm.

Không cần nén đất quá chặt. Chỉ nên ấn nhẹ để củ tiếp xúc với đất và không bị xê dịch khi tưới nước.

Sau khi trồng, tưới một lượng nước vừa đủ làm ẩm đất rồi đặt chậu ở vị trí ấm áp, tránh mưa lớn.

Thông thường, gừng cần vài tuần để phát triển rễ và nhú chồi, tùy theo nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng giống.

Trong giai đoạn này, không nên liên tục đào củ lên kiểm tra vì dễ làm tổn thương những rễ non mới hình thành.

4. Bí quyết giúp gừng đẻ nhiều nhánh: Ánh sáng phải đủ nhưng không quá gắt

Gừng vốn thích khí hậu ấm và ẩm, phát triển tốt ở nơi có ánh sáng nhưng được che bớt nắng gắt.

Vị trí thích hợp là ban công, sân vườn hoặc khoảng đất cạnh nhà có nắng buổi sáng và bóng râm nhẹ vào buổi chiều.

Cây có thể nhận khoảng 2-5 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày, tùy điều kiện thời tiết.

Nếu đặt gừng ngoài nắng gắt suốt ngày, nhất là những ngày hè nóng bức, lá dễ bị cháy mép và đất nhanh mất nước.

Ngược lại, nếu đặt ở nơi quá tối, cây thường phát triển yếu, thân vươn dài nhưng khó tích lũy đủ dinh dưỡng để nuôi củ.

Muốn cây thường xuyên ra nhánh mới, cần duy trì sự cân bằng giữa ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm trong đất.

5. Tưới nước đúng cách để gừng không thối củ

Nhiều người cho rằng gừng thích ẩm nên phải tưới thật nhiều nước. Đây là quan niệm dễ khiến cây bị úng.

Gừng cần độ ẩm ổn định nhưng không chịu được tình trạng đất sũng nước kéo dài.

Vào những ngày nắng nóng, nên kiểm tra đất thường xuyên. Nếu lớp đất mặt đã bắt đầu khô, có thể bổ sung nước vừa đủ.

Khi thời tiết mưa nhiều hoặc độ ẩm cao, cần giảm lượng nước tưới và bảo đảm chậu thoát nước tốt.

Một cách kiểm tra đơn giản là dùng ngón tay chạm xuống đất khoảng 2-3cm. Nếu đất vẫn còn ẩm, chưa cần tưới thêm.

Đặc biệt, khi cây bước vào thời kỳ ngủ nghỉ, phần thân lá có thể vàng và khô dần. Lúc này, nhu cầu nước giảm đáng kể, không nên tiếp tục tưới như lúc cây đang sinh trưởng mạnh.

6. Bón phân đúng thời điểm giúp gừng xanh lá, củ mập, nhiều nhánh

Ngoài nước và ánh sáng, dinh dưỡng là yếu tố quan trọng giúp gừng phát triển thân rễ.

Khi cây đã ra lá và bắt đầu sinh trưởng ổn định, có thể bổ sung phân trùn quế, phân hữu cơ hoai mục hoặc phân bón cân đối với liều lượng phù hợp.

Với gừng trồng trong chậu, có thể chia nhỏ lượng phân, bổ sung định kỳ khoảng 3-4 tuần một lần trong giai đoạn phát triển mạnh, tùy độ màu mỡ của đất.

Không nên bón quá nhiều phân đạm vì cây có thể phát triển lá mạnh nhưng không tương xứng với sự tăng trưởng của củ.

Một mẹo khác là bổ sung một lớp đất tơi xốp mỏng quanh gốc khi thân rễ phát triển và bắt đầu lộ lên mặt đất. Việc này giúp che phủ thân rễ, duy trì độ ẩm và tạo môi trường thuận lợi cho củ lớn.

Tuy nhiên, không nên vun đất quá cao hoặc lấp kín phần gốc non.

7. Muốn gừng ra hoa phải biết điều đặc biệt này

Không phải cây gừng nào trồng trong nhà cũng dễ ra hoa.

Gừng ăn thông thường có thể tạo hoa trên một thân riêng biệt, khác với thân mang lá. Cụm hoa thường có dạng gần giống hình nón, với những bông hoa nhỏ màu vàng nhạt hoặc pha tím.

Tuy nhiên, gừng ăn trồng trong chậu rất hiếm khi nở hoa. Những bụi gừng được giữ khỏe trong nhiều năm có cơ hội ra hoa cao hơn cây mới trồng, nhưng điều này còn phụ thuộc vào giống và môi trường.

Nếu muốn thử chăm gừng ra hoa, nên chú ý ba yếu tố: giữ cây đủ tuổi, duy trì nhiệt độ ấm và cung cấp ánh sáng phù hợp. Không nên thu hoạch toàn bộ củ sau mỗi mùa mà có thể giữ lại phần thân rễ khỏe cho chu kỳ tiếp theo.

Đặc biệt, nếu mục đích chính là ngắm hoa, người trồng có thể lựa chọn những giống gừng cảnh chuyên dùng để trang trí. Chúng thường có hoa nổi bật hơn gừng lấy củ.

Cần phân biệt rõ gừng cảnh với gừng ăn, không tự ý sử dụng củ của những giống cây cảnh làm thực phẩm.

8. Mẹo giúp gia đình có gừng thu hoạch quanh năm

Thay vì cố giữ một chậu gừng ra củ liên tục trong tất cả các tháng, cách hiệu quả hơn là trồng gối vụ.

Có thể chuẩn bị nhiều chậu và xuống giống cách nhau một khoảng thời gian phù hợp với khí hậu từng vùng. Nhờ đó, các chậu sẽ lần lượt bước vào giai đoạn phát triển và thu hoạch.

Gừng non có thể được thu sau khoảng 4-5 tháng, còn gừng già thường cần khoảng 8-10 tháng hoặc lâu hơn tùy điều kiện chăm sóc.

Khi thu hoạch, có thể nhẹ nhàng lấy một phần thân rễ ở mép bụi và giữ lại những phần khỏe mạnh để cây tiếp tục sinh trưởng nếu điều kiện cho phép.

Tại miền Bắc, mùa đông lạnh khiến gừng phát triển chậm hoặc ngủ nghỉ. Vì vậy, muốn duy trì nguồn gừng quanh năm cần kết hợp bảo quản củ đã thu hoạch, trồng gối vụ và che chắn cây trong thời gian lạnh.

Trồng gừng không khó, nhưng muốn cây đẻ nhiều nhánh, cho củ đều và có cơ hội ra hoa thì không thể bỏ qua khâu chọn giống, chuẩn bị đất và kiểm soát độ ẩm. Chỉ cần một khoảng sân nhỏ hoặc vài chiếc chậu rộng, gia đình đã có thể tự trồng gừng sạch để sử dụng trong những bữa ăn hằng ngày, vừa tiết kiệm vừa thêm màu xanh cho không gian sống.