Tôm là thực phẩm quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình. Từ tôm biển, tôm sú, tôm thẻ đến các loại tôm nhỏ dùng để nấu canh, kho, rim…, mỗi loại đều có cách chế biến riêng và mang đến nguồn đạm cùng nhiều dưỡng chất.
Tuy nhiên, không phải con tôm nào ngoài chợ cũng nên mua. Đặc biệt với những người ít có kinh nghiệm chọn hải sản, chỉ nhìn vào màu sắc hoặc kích thước đôi khi chưa đủ để đánh giá tôm còn tươi hay đã xuống chất lượng.
Dưới đây là 5 kiểu tôm người tiêu dùng nên đặc biệt thận trọng. Không phải cứ gặp những dấu hiệu này là chắc chắn tôm đã hỏng, nhưng nếu xuất hiện đồng thời nhiều biểu hiện bất thường thì tốt nhất nên bỏ qua, dù giá rẻ đến đâu.
Tôm có mùi lạ, tanh nồng bất thường
Tôm biển tươi vẫn có mùi đặc trưng của hải sản, nhưng mùi thường nhẹ và không gây cảm giác khó chịu. Khi đưa tôm lên gần mũi, nếu chỉ nhận thấy mùi biển hoặc mùi tanh tự nhiên thì đó thường không phải dấu hiệu đáng lo.
Ngược lại, nếu tôm có mùi chua, khai, hôi hoặc tanh nồng bất thường, người mua nên cẩn thận. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy tôm đã được bảo quản không tốt hoặc chất lượng đã suy giảm.
Một số người có thói quen nghĩ rằng chỉ cần rửa thật kỹ, ngâm nước muối hoặc nấu thật chín thì có thể sử dụng. Tuy nhiên, những cách này không biến một nguyên liệu đã có dấu hiệu hư hỏng thành thực phẩm an toàn.
Đặc biệt, nếu mùi bất thường xuất hiện ngay cả khi tôm còn lạnh hoặc được đặt trên đá, người mua càng không nên chủ quan. Tôm tươi có thể có mùi tanh nhưng không nên có mùi hôi khó chịu.
Khi mua tôm, thay vì chỉ hỏi giá, người tiêu dùng nên quan sát và ngửi nhanh. Đây là một trong những cách đơn giản nhất để phát hiện tôm có dấu hiệu không ổn.
Tôm thân mềm nhũn, cầm lên dễ biến dạng
Một con tôm còn tươi thường có phần thân tương đối săn chắc. Khi cầm lên, thân tôm giữ được hình dáng và không bị mềm oặt.
Ngược lại, những con tôm đã để lâu thường mất dần độ đàn hồi. Phần thịt bên trong có thể trở nên mềm, thân dễ cong hoặc biến dạng khi cầm.
Đây là dấu hiệu mà người mua có thể kiểm tra rất nhanh. Chỉ cần chọn một vài con trong rổ và nhẹ nhàng cầm lên để cảm nhận độ chắc của thân.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt giữa tôm đông lạnh rã đông và tôm tươi. Tôm đã rã đông có thể mềm hơn tôm vừa đánh bắt nhưng không đồng nghĩa với việc đã hỏng. Điều quan trọng là xem xét tổng thể cả mùi, màu sắc, đầu và phần thịt.
Nếu tôm vừa mềm nhũn, vừa có mùi bất thường và phần đầu lỏng lẻo thì nên tránh mua.
Người bán có thể nói rằng tôm chỉ bị “mềm do để trên đá”, nhưng người tiêu dùng không nên dựa hoàn toàn vào lời quảng cáo. Tốt nhất hãy tự kiểm tra bằng nhiều dấu hiệu trước khi quyết định.
Tôm bị rụng đầu, đầu lỏng hoặc có dấu hiệu phân hủy
Phần đầu là một trong những vị trí có thể giúp người mua đánh giá nhanh tình trạng của tôm.
Ở tôm còn tươi, phần đầu thường gắn tương đối chắc với thân. Khi cầm nhẹ, đầu không dễ dàng rời khỏi thân. Mắt tôm cũng thường còn rõ và không có biểu hiện bất thường.
Ngược lại, nếu phần đầu lỏng lẻo, dễ rơi hoặc có màu sắc bất thường, người mua nên xem xét kỹ. Đặc biệt, nếu đầu tôm đã chuyển màu rõ rệt, có mùi khó chịu hoặc xuất hiện dịch bất thường thì không nên cố mua vì giá rẻ.
Một số loại tôm sau khi chết sẽ nhanh chóng xuống chất lượng nếu không được làm lạnh đúng cách. Phần đầu có thể là nơi biểu hiện sự thay đổi rõ hơn trước khi người mua nhận thấy phần thân.
Không ít người đi chợ chỉ quan tâm tôm có to hay không, giá bao nhiêu một kilogram mà bỏ qua phần đầu. Đây là một sai lầm khá phổ biến.
Tôm to chưa chắc đã ngon nếu bảo quản kém. Ngược lại, tôm nhỏ nhưng được bảo quản tốt vẫn có thể phù hợp để nấu canh, rang hoặc làm các món gia đình.
Vì vậy, khi chọn tôm, hãy ưu tiên độ tươi và tình trạng bảo quản thay vì chỉ nhìn kích thước.
Tôm có màu sắc bất thường hoặc bị đổi màu rõ rệt
Màu sắc của tôm thay đổi tùy theo từng loài và điều kiện bảo quản. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào một màu cụ thể để kết luận tôm ngon hay không.
Tuy nhiên, nếu tôm có màu sắc bất thường đi kèm với các dấu hiệu khác như thân mềm, mùi lạ hoặc đầu bị biến đổi thì người mua nên thận trọng.
Tôm tươi thường có vẻ ngoài tương đối tự nhiên, vỏ có độ bóng nhất định và phần thịt không có biểu hiện đục bất thường. Khi tôm bắt đầu xuống chất lượng, vẻ ngoài có thể thay đổi, vỏ kém tươi và phần thân không còn săn chắc.
Một vấn đề khác là tôm có thể được bảo quản trong điều kiện không phù hợp khiến màu sắc thay đổi. Nếu người mua thấy tôm có biểu hiện khác thường nhưng không thể xác định nguyên nhân, lựa chọn an toàn nhất là không mua.
Đừng vì thấy tôm có kích thước lớn, giá rẻ hoặc được người bán quảng cáo là “hàng biển” mà bỏ qua những dấu hiệu bất thường.
Tôm có dấu hiệu bị ngâm nước hoặc tăng trọng bất thường
Đây là kiểu tôm người mua cần đặc biệt chú ý khi đi chợ.
Một số con tôm sau khi trải qua quá trình bảo quản hoặc xử lý có thể chứa nhiều nước, khiến trọng lượng tăng lên. Người mua có thể nhận thấy thân tôm căng bất thường, cảm giác không tự nhiên khi cầm hoặc sau khi chế biến bị hao hụt nhiều.
Tuy nhiên, không nên vội kết luận chỉ dựa vào một dấu hiệu. Tôm được làm lạnh hoặc đông lạnh đúng cách cũng có thể xuất hiện một lượng nước đá nhất định.
Điều đáng lưu ý là nếu tôm có nhiều dấu hiệu bất thường cùng lúc, chẳng hạn thân quá căng nhưng thịt không chắc, khi nấu co rút mạnh và tiết ra nhiều nước, người mua nên cân nhắc.
Đối với hải sản, chất lượng nguyên liệu quan trọng hơn việc mua được giá rẻ. Một kilogram tôm rẻ nhưng hao hụt nhiều và chất lượng không tốt chưa chắc đã tiết kiệm hơn một kilogram tôm có giá cao hơn nhưng tươi và chắc thịt.
4 mẹo đơn giản giúp chọn tôm tươi ngoài chợ
Ngoài việc tránh những loại tôm có dấu hiệu bất thường, người tiêu dùng có thể áp dụng một số mẹo đơn giản khi mua.
Nhìn phần mắt và đầu tôm
Tôm còn tươi thường có phần mắt tương đối rõ, đầu gắn với thân và không có biểu hiện nhũn hoặc biến dạng mạnh. Nếu đầu tôm lỏng, dễ rơi hoặc có mùi bất thường, nên kiểm tra kỹ trước khi mua.
Kiểm tra độ săn chắc
Cầm nhẹ một con tôm để cảm nhận thân. Tôm chất lượng tốt thường có độ săn nhất định. Nếu thân mềm nhũn, dễ biến dạng hoặc cảm giác nhớt bất thường, nên bỏ qua.
Ngửi trước khi mua
Mùi là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Tôm biển có mùi tanh tự nhiên nhưng không nên có mùi chua, khai hoặc hôi khó chịu.
Ưu tiên nơi bán bảo quản đúng cách
Ngay cả tôm ban đầu rất tươi cũng có thể nhanh chóng xuống chất lượng nếu không được bảo quản phù hợp. Vì vậy, nên chọn những nơi có thùng đá sạch, nhiệt độ bảo quản phù hợp, hải sản được phân loại rõ ràng và không để dưới trời nóng quá lâu.
Đừng ham tôm quá rẻ khi chất lượng có dấu hiệu bất thường
Giá rẻ luôn có sức hấp dẫn, nhất là khi mua thực phẩm cho gia đình. Tuy nhiên, với hải sản, giá thấp bất thường đôi khi có thể liên quan đến kích thước, thời điểm trong ngày, nguồn hàng hoặc tình trạng chất lượng.
Nếu người bán giảm giá vì cuối buổi, tôm vẫn có mùi bình thường, thân chắc và được bảo quản tốt thì người mua có thể cân nhắc. Nhưng nếu tôm vừa rẻ bất thường vừa xuất hiện nhiều dấu hiệu như mềm nhũn, đầu lỏng, mùi lạ hoặc màu sắc thay đổi thì không nên vì tiếc tiền mà mua.
Một nguyên tắc đơn giản là: không nên đánh đổi chất lượng thực phẩm chỉ để tiết kiệm một khoản tiền nhỏ.
Khi mua tôm, hãy quan sát cả con thay vì chỉ chọn theo kích thước. Một con tôm vừa phải nhưng tươi, chắc thịt và được bảo quản đúng cách thường đáng mua hơn những con lớn nhưng có nhiều dấu hiệu xuống chất lượng.
Tôm ngon còn phụ thuộc vào cách bảo quản sau khi mua
Chọn được tôm tươi mới chỉ là bước đầu. Sau khi mua về, nếu chưa chế biến ngay, người dùng cũng cần bảo quản đúng cách.
Tôm tươi nên được làm lạnh càng sớm càng tốt và tránh để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài. Nếu dự định sử dụng trong thời gian ngắn, có thể bảo quản trong ngăn mát ở điều kiện phù hợp. Nếu muốn để lâu hơn, cần cấp đông đúng cách.
Không nên để tôm sống chung với những thực phẩm đã chín hoặc thực phẩm ăn ngay. Khi sơ chế, cần vệ sinh tay, dao, thớt và các dụng cụ tiếp xúc với tôm để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.
Nếu tôm sau khi bảo quản xuất hiện mùi lạ, nhớt bất thường hoặc các dấu hiệu hư hỏng, tốt nhất không nên cố tận dụng.
Tôm là thực phẩm giàu dinh dưỡng và có thể chế biến thành rất nhiều món ngon. Nhưng để bữa ăn vừa ngon vừa an toàn, việc lựa chọn nguyên liệu ngay từ ngoài chợ là vô cùng quan trọng.
Những kiểu tôm có mùi hôi hoặc chua, thân mềm nhũn, đầu lỏng dễ rụng, màu sắc bất thường hoặc có dấu hiệu được xử lý khiến trọng lượng tăng bất thường là những trường hợp người mua nên đặc biệt thận trọng.
Quan trọng nhất, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu duy nhất để đánh giá. Hãy quan sát tổng thể từ mùi, màu sắc, độ săn chắc, phần đầu cho tới điều kiện bảo quản. Nếu có quá nhiều điểm bất thường cùng xuất hiện, dù người bán có giảm giá mạnh đến đâu cũng không nên tiếc.
Bởi đi chợ thông minh không chỉ là mua được thực phẩm ngon với giá hợp lý, mà còn là biết khi nào nên mua và khi nào nên nói “không” với một món hàng.
