Lãi suất cao khiến người gửi tiền tính toán lại sổ tiết kiệm
Thời gian gần đây, một số người gửi tiền chủ động rà soát lại các khoản tiết kiệm, đặc biệt với những sổ đang hưởng mức lãi suất thấp hơn đáng kể so với mặt bằng mới.
Trường hợp của chị Hồng Minh ở Hà Nội là một ví dụ. Khoản tiền gửi kỳ hạn 6 tháng của chị được mở từ năm 2024 và cài đặt chế độ tự động tái tục cả gốc lẫn lãi. Khi sổ đáo hạn vào tháng 7, khoản tiền được tự động chuyển sang một kỳ hạn mới với lãi suất 6,2%/năm.
Sau khi kiểm tra lại, chị nhận thấy mức lãi suất này thấp hơn một số mức ưu đãi mà ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác đang đưa ra. Vì vậy, dù kỳ hạn mới còn khoảng 5 tháng, chị vẫn cân nhắc tất toán để chuyển sang một khoản tiền gửi khác có mức lãi suất cao hơn.
Với khoản tiền 1 tỷ đồng, sự chênh lệch lãi suất vài điểm phần trăm có thể tạo ra khoản chênh lệch đáng kể nếu duy trì trong thời gian đủ dài. Chẳng hạn, nếu giả định cùng gửi trong 6 tháng, mức lãi suất 6,2%/năm tương ứng khoảng 31 triệu đồng tiền lãi, trong khi mức 8,6%/năm tương ứng khoảng 43 triệu đồng, chưa tính các điều kiện hoặc quy định riêng của từng sản phẩm.
Tuy nhiên, đây chỉ là phép tính để hình dung mức chênh lệch lãi suất. Nếu một khoản tiền đang nằm trong sổ và bị tất toán trước hạn, người gửi cần tính cả phần lãi đã mất do việc rút tiền trước thời điểm đáo hạn.
Không phải cứ thấy lãi suất cao hơn là nên tất toán
Điểm quan trọng nhất trước khi quyết định rút tiền là mức lãi thực tế nhận được khi tất toán trước hạn.
Thông thường, tiền gửi rút trước hạn sẽ được áp dụng mức lãi suất dành cho tiền gửi không kỳ hạn hoặc mức lãi suất theo quy định của sản phẩm tại thời điểm rút. Điều này có thể khiến phần lãi dự kiến ban đầu giảm đáng kể.
Vì vậy, người gửi tiền không nên chỉ lấy lãi suất của sổ cũ so với lãi suất mới rồi quyết định ngay. Cần tính toán số tiền thực tế nhận được khi tất toán, số lãi bị giảm và khoản lãi có thể nhận được từ khoản tiền gửi mới.
Ví dụ, một người có 1 tỷ đồng đang gửi kỳ hạn 6 tháng với lãi suất 6,2%/năm nhưng mới gửi được 1 tháng. Nếu tất toán ở thời điểm này, phần lãi thực tế có thể thấp hơn rất nhiều so với trường hợp giữ sổ đến ngày đáo hạn.
Ngược lại, nếu khoản tiền đã gần đến ngày đáo hạn thì việc rút trước hạn thường càng cần cân nhắc kỹ, bởi người gửi có thể chỉ còn một khoảng thời gian ngắn nữa để nhận đầy đủ mức lãi suất kỳ hạn.
Do đó, quyết định có lợi hay không phụ thuộc vào thời gian còn lại của sổ, số tiền gửi, lãi suất hiện tại, lãi suất mới và mức lãi được áp dụng khi rút trước hạn.
Một cách đơn giản là yêu cầu ngân hàng tính trực tiếp số tiền thực nhận nếu tất toán ngay, sau đó so sánh với số tiền dự kiến nhận được nếu tiếp tục giữ sổ đến ngày đáo hạn.
Cùng một ngân hàng nhưng có thể nhận mức lãi khác nhau
Một điểm đáng chú ý trên thị trường hiện nay là lãi suất thực tế khách hàng nhận được có thể khác với mức niêm yết thông thường.
Bên cạnh biểu lãi suất công khai, một số ngân hàng triển khai chương trình cộng thêm, ưu đãi khi gửi trực tuyến, ưu đãi theo từng thời điểm hoặc áp dụng điều kiện riêng đối với một số khoản tiền gửi.
Vì vậy, có trường hợp khách hàng gửi cùng một kỳ hạn nhưng mức lãi nhận được không hoàn toàn giống nhau.
Sự khác biệt này khiến việc hỏi kỹ trước khi gửi tiền trở nên quan trọng. Thay vì chỉ nhìn mức lãi suất được niêm yết trên bảng biểu, khách hàng có thể hỏi ngân hàng về các chương trình cộng lãi, điều kiện để được hưởng ưu đãi, số tiền tối thiểu, phương thức gửi và thời điểm áp dụng.
Đặc biệt, người đang sử dụng hình thức tự động tái tục nên kiểm tra lại lãi suất trước mỗi lần đáo hạn. Nếu không chủ động lựa chọn lại, khoản tiền có thể tiếp tục được tái tục theo mức lãi suất áp dụng tại thời điểm đó, vốn có thể khác đáng kể so với mức mà khách hàng từng nhận khi mở sổ.
Trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn tăng, cạnh tranh tiền gửi giữa các ngân hàng cũng có xu hướng trở nên đáng chú ý hơn. Một số tổ chức tín dụng có thể sử dụng các chương trình ưu đãi để thu hút dòng tiền mới hoặc giữ chân khách hàng hiện hữu.
Điều này mở ra thêm lựa chọn cho người gửi tiền, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi họ phải đọc kỹ điều kiện thay vì chỉ nhìn vào con số lãi suất cao.
Có nên tất toán sổ cũ để gửi lại?
Không có một câu trả lời chung cho tất cả trường hợp. Với người đang sở hữu khoản tiền nhàn rỗi lớn, chênh lệch lãi suất vài điểm phần trăm có thể đáng để tính toán. Nhưng trước khi tất toán, cần kiểm tra ít nhất 4 yếu tố: lãi suất hiện tại, thời gian còn lại của sổ, lãi suất thực nhận khi rút trước hạn và mức lãi suất thực tế của khoản gửi mới.
Nếu khoản sổ cũ sắp đáo hạn, phương án chờ đến ngày đáo hạn rồi chuyển sang sản phẩm có lãi suất tốt hơn có thể đơn giản và hạn chế thiệt hại về tiền lãi. Ngược lại, nếu thời gian còn lại dài và mức chênh lệch lãi suất đủ lớn, việc tính toán tất toán sớm có thể đáng cân nhắc.
Quan trọng nhất, người gửi tiền nên yêu cầu ngân hàng cung cấp con số cụ thể trước khi thực hiện giao dịch. Lãi suất cao hơn chưa chắc đồng nghĩa với lợi nhuận cao hơn nếu phải đánh đổi bằng việc mất phần lớn tiền lãi của sổ cũ.
