Chăm sóc cha mẹ già đang trở thành bài toán khó khi con cái bận rộn, ở xa, trong khi nguồn nhân lực chăm sóc tại nhà còn thiếu hụt. Khi không thể có mặt mỗi ngày, công nghệ đang mở ra những cách mới để con cái có thể theo dõi, kết nối và đồng hành cùng cha mẹ từ xa.
Chăm sóc cha mẹ già trở thành bài toán khó thời hiện đại
Cha mẹ càng lớn tuổi, nhu cầu được chăm sóc càng tăng, nhất là khi sức khỏe suy giảm hoặc xuất hiện nhiều căn bệnh cùng lúc. Theo thông tin từ Cục Thống kê, đến năm 2030, Việt Nam ước tính có gần 18 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tăng gần 4 triệu người so với năm 2024.
Tình trạng già hóa dân số nhanh đang kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng lớn. Trong nhiều gia đình, con cái vẫn là người trực tiếp chăm sóc cha mẹ. Tuy nhiên, công việc, gia đình riêng và khoảng cách địa lý khiến việc có mặt mỗi ngày không còn dễ dàng, nhất là khi cha mẹ cần theo dõi sức khỏe, phục hồi sau tai biến hoặc hỗ trợ trong sinh hoạt.
Khi không thể tự chăm sóc cha mẹ mỗi ngày, nhiều gia đình phải tìm đến điều dưỡng hoặc người hỗ trợ tại nhà. Đây cũng là lúc bài toán chăm sóc cha mẹ già trở nên khó khăn hơn, bởi người cần chăm sóc ngày một nhiều trong khi nguồn nhân lực có chuyên môn chưa đủ đáp ứng.
Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại nhà ngày càng tăng khi nhiều gia đình không thể dành đủ thời gian để đồng hành cùng cha mẹ.
Sự thiếu hụt nhân lực chăm sóc người cao tuổi tại nhà
Khi gia đình không thể tự đảm nhận toàn bộ việc chăm sóc cha mẹ già, điều dưỡng viên tại nhà trở thành lựa chọn được nhiều người quan tâm. Công việc không chỉ đòi hỏi kỹ thuật điều dưỡng mà còn cần hỗ trợ vận động, phục hồi chức năng và theo dõi tình trạng sức khỏe của người cao tuổi.
Theo đánh giá của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam còn phân tán, thiếu cơ sở chuyên biệt và đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp. Trong khi đó, nghề chăm sóc người cao tuổi chưa được phát triển đầy đủ, khiến việc đào tạo và xây dựng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế.
Chị Trần Thị M., một điều dưỡng viên cho biết mỗi ngày chị chăm sóc từ 2 - 3 người, phần lớn là bệnh nhân sau tai biến, gãy xương hoặc mắc bệnh mạn tính. Theo chị, khó khăn không chỉ nằm ở chuyên môn mà còn ở sự kiên nhẫn, bởi nhiều người cao tuổi mặc cảm vì mất khả năng vận động và không muốn tập luyện.
Công nghệ đang hỗ trợ chăm sóc cha mẹ già từ xa
Khi con cái ở xa và người chăm sóc chuyên nghiệp chưa đáp ứng đủ nhu cầu, công nghệ đang được phát triển để hỗ trợ gia đình chăm sóc cha mẹ già từ xa. Một số giải pháp tận dụng những thiết bị quen thuộc như TV để thực hiện cuộc gọi video, giao tiếp bằng giọng nói và hiển thị phụ đề cho người cao tuổi gặp khó khăn về thính giác.
Công nghệ giúp người thân ở xa duy trì kết nối và theo dõi tình trạng của cha mẹ ngay cả khi không thể có mặt thường xuyên.
Andrew Barbash, một bác sĩ thần kinh đã nghỉ hưu tại Mỹ, từng sử dụng hệ thống này để hỗ trợ bố vợ. Thay vì loay hoay với chiếc điện thoại nhỏ, ông có thể trò chuyện trực tiếp với màn hình TV. Với Barbash, giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở tính năng mà còn ở khả năng duy trì kết nối với người thân.
Bên cạnh đó, công nghệ còn hỗ trợ nhắc uống thuốc và cảnh báo khi người cao tuổi không xác nhận đã dùng thuốc. Các hệ thống ứng dụng AI cũng được phát triển để nhận diện những thay đổi bất thường trong sinh hoạt, nguy cơ té ngã hoặc tiếng kêu cứu, giúp người thân có thêm cơ sở để phản ứng kịp thời.
Công nghệ chỉ là công cụ bổ trợ
Dù hỗ trợ theo dõi và cảnh báo, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn người chăm sóc. Thiết bị có thể nhắc uống thuốc hoặc phát hiện dấu hiệu bất thường, nhưng không thể thay con người hỗ trợ vận động, chăm sóc cá nhân hay đơn giản là ở bên động viên cha mẹ.
Việc sử dụng thiết bị theo dõi cũng đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư của người cao tuổi. Camera, micro hay AI có thể tăng cảm giác an toàn, nhưng cần đi cùng sự đồng thuận cũng như tôn trọng quyền tự quyết, để ranh giới giữa chăm sóc và giám sát không bị xóa nhòa.
Về lâu dài, bài toán chăm sóc cha mẹ già vẫn cần nhiều hơn một giải pháp công nghệ. Việt Nam cần phát triển nguồn nhân lực chuyên nghiệp, mở rộng dịch vụ điều dưỡng và phục hồi chức năng tại nhà. Công nghệ có thể trở thành phương án hỗ trợ những người con ở xa kịp thời đồng hành cùng cha mẹ.
