Loại quả đặc sản Sơn La được nhiều người săn đón mỗi mùa hè
Nhắc đến trái cây vùng cao Tây Bắc, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới mận hậu Sơn La – loại quả từng gắn liền với ký ức tuổi thơ nhưng nay đã trở thành đặc sản nổi tiếng trên khắp cả nước. Không chỉ hấp dẫn bởi hương vị riêng biệt, mận hậu còn được biết đến là loại trái cây giàu dinh dưỡng, từng xuất hiện trong danh sách những loại quả tốt cho sức khỏe do một trang ẩm thực uy tín của Anh bình chọn.
Mận hậu có hình tròn đều, lớp vỏ căng bóng và phủ lớp phấn trắng mỏng tự nhiên. Khi còn xanh, quả có vị thanh mát hơi chua nhẹ, đến lúc chín chuyển sang màu đỏ tím đẹp mắt, thịt giòn và mọng nước. Chính sự hòa quyện giữa vị ngọt thanh và chút chua dịu đã tạo nên sức hút rất riêng cho loại quả này.
Cây mận thuộc nhóm thân gỗ thấp, rễ khỏe và đặc biệt phù hợp với khí hậu lạnh ẩm. Nhiệt độ lý tưởng để cây phát triển vào khoảng 22–24 độ C nên được trồng nhiều ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Trong đó, Sơn La hiện được xem là “thủ phủ” mận hậu lớn nhất cả nước với những vùng trồng nổi tiếng như Mộc Châu, Yên Châu hay thung lũng Nà Ka.
Điểm đặc biệt là cây mận chỉ cần trồng một lần nhưng có thể cho thu hoạch trong nhiều năm. Nhờ vậy, loại cây này đã trở thành nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân địa phương. Mỗi khi vào mùa, những sườn đồi phủ kín mận chín đỏ cũng trở thành điểm du lịch hút khách nhờ khung cảnh đẹp mắt và không khí mát lành.
Mùa mận thường bắt đầu từ cuối tháng 3 và kéo dài tới khoảng tháng 7. Thời điểm tháng 5 và tháng 6 được xem là chính vụ, khi quả đạt độ ngon nhất với vị ngọt đậm và độ giòn đặc trưng.
Trong số các dòng mận nổi tiếng, mận hậu ruby được xem là loại cao cấp hơn cả. Những quả đạt chuẩn thường có màu đỏ sẫm như hồng ngọc, thịt chắc và vị ngọt sâu. Người trồng cho biết để tạo ra loại mận chất lượng cao này, nhà vườn phải tỉa bỏ khá nhiều quả trên cây để tập trung dinh dưỡng cho những quả đẹp nhất.
Nhờ điều kiện khí hậu đặc trưng cùng độ cao khoảng 1.500 m so với mực nước biển, mận Sơn La thường có màu sắc bắt mắt và vị ngọt đậm hơn nhiều nơi khác. Hiện nay, mận hậu ruby loại đẹp có thể được bán với giá hơn 200.000 đồng/kg, trong khi mận phổ thông dao động từ vài chục nghìn đồng tùy thời điểm.
Cách chọn mận ngon và bảo quản đúng cách
Để mua được mận hậu ngon, người tiêu dùng nên ưu tiên chọn đúng mùa vụ vì đây là lúc quả đạt chất lượng tốt nhất. Những quả ngon thường còn nguyên cuống, cầm chắc tay, lớp vỏ căng bóng và có phấn trắng tự nhiên bên ngoài.
Mận có màu đỏ xen xanh thường cho vị giòn và ngọt thanh hơn. Ngược lại, những quả bị dập, thâm vỏ hoặc có dấu hiệu côn trùng cắn nên tránh mua vì dễ hỏng nhanh và ảnh hưởng đến chất lượng.
Sau khi mua về, mận nên được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để giữ độ giòn và tươi lâu hơn. Trước khi ăn cần rửa sạch lớp phấn tự nhiên bên ngoài để đảm bảo vệ sinh.
Vì sao mận được đánh giá tốt cho sức khỏe?
Không chỉ là loại quả giải nhiệt mùa hè, mận còn chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho cơ thể. Trong mận có chất xơ, vitamin A, vitamin C, vitamin K cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa quan trọng.
Vitamin C trong mận giúp tăng cường đề kháng và hỗ trợ cơ thể hấp thu sắt tốt hơn. Trong khi đó, vitamin A có lợi cho thị lực còn vitamin K góp phần hỗ trợ xương chắc khỏe.
Đáng chú ý, mận chứa nhiều polyphenol và anthocyanin – những hợp chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do. Một số nghiên cứu cho thấy các hoạt chất này có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm viêm và góp phần hạn chế nguy cơ mắc bệnh mạn tính.
Mận khô cũng được nhiều người sử dụng để hỗ trợ hệ tiêu hóa nhờ chứa lượng chất xơ khá cao cùng sorbitol – hợp chất tự nhiên có tác dụng nhuận tràng nhẹ. Vì thế, loại quả này thường được dùng để cải thiện tình trạng táo bón.
Ngoài ra, lượng kali trong mận còn góp phần điều hòa huyết áp và hỗ trợ sức khỏe tim mạch nếu sử dụng hợp lý.
Tuy vậy, không phải ai cũng nên ăn quá nhiều mận. Người có tiền sử sỏi thận hoặc bệnh thận cần thận trọng vì mận chứa oxalat – hợp chất có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi. Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm cũng dễ bị đầy bụng hoặc tiêu chảy nếu ăn quá nhiều.
Bên cạnh đó, người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc người mắc tiểu đường nên ăn với lượng phù hợp và tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng nếu cần thiết.
