Cây đinh lăng quen thuộc nhưng không phải ai cũng biết cách dùng
Cây đinh lăng có tên khoa học Polyscias fruticosa, thường được trồng ở sân vườn, trước hiên hoặc trong chậu cảnh. Cây dễ sống, xanh quanh năm và có mùi thơm đặc trưng nên từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của người Việt.
Không chỉ dùng làm cây cảnh, lá đinh lăng non và bánh tẻ còn được sử dụng trong một số món ăn. Nhiều gia đình dùng lá ăn kèm, nấu canh, hấp cá hoặc chế biến cùng trứng.
Trong y học cổ truyền, đinh lăng cũng được sử dụng làm dược liệu, đặc biệt là phần lá và rễ. Một số nghiên cứu cho thấy cây chứa nhiều nhóm hợp chất thực vật như saponin, flavonoid, polyphenol và các hợp chất khác có hoạt tính sinh học.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa đinh lăng có thể được sử dụng như một loại thuốc để điều trị mọi bệnh. Hiệu quả còn phụ thuộc vào bộ phận sử dụng, cách chế biến, liều lượng và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Vì vậy, nếu gia đình đang có sẵn một cây đinh lăng trong sân, điều quan trọng nhất không phải là tìm cách sử dụng càng nhiều càng tốt mà là biết phần nào có thể tận dụng và sử dụng với mức độ hợp lý.
Lá đinh lăng có thể đưa vào bữa cơm theo nhiều cách
Một trong những cách đơn giản nhất để sử dụng đinh lăng là đưa lá vào các món ăn với lượng vừa phải.
Lá bánh tẻ thường được lựa chọn vì không quá non nhưng cũng chưa quá già. Sau khi hái, nên rửa kỹ dưới vòi nước sạch, để ráo rồi chế biến ngay.
Trứng chiên lá đinh lăng là món khá dễ làm. Lá được rửa sạch, thái nhỏ rồi trộn cùng trứng, nêm gia vị vừa ăn và chiên chín. Vị thơm đặc trưng cùng chút đắng nhẹ của lá tạo nên một món ăn lạ miệng.
Với những gia đình thích món cá, có thể dùng một lượng lá đinh lăng vừa phải để hấp cùng cá. Lá giúp món ăn có mùi thơm đặc trưng và tạo thêm hương vị.
Ngoài ra, lá đinh lăng cũng có thể được dùng trong một số món canh. Tuy nhiên, không nên cho quá nhiều vì lá có vị hơi đắng, có thể khiến món ăn khó ăn.
Điểm đáng lưu ý là việc sử dụng lá đinh lăng như một loại rau trong bữa ăn khác hoàn toàn với việc uống nước lá hoặc sử dụng các bộ phận của cây với mục đích chữa bệnh. Nếu muốn dùng đinh lăng dưới dạng dược liệu, đặc biệt là rễ, nên tham khảo người có chuyên môn thay vì tự ý sử dụng.
Đừng tùy tiện đào rễ đinh lăng hoặc uống nước lá hằng ngày
Một sai lầm mà nhiều người có thể mắc phải là cho rằng cây càng lâu năm thì cứ đào rễ lên ngâm hoặc sắc uống sẽ càng tốt.
Thực tế, rễ đinh lăng là bộ phận chứa nhiều hoạt chất và việc sử dụng cần thận trọng hơn so với việc dùng lá làm thực phẩm. Không nên tự ý đào rễ cây rồi sử dụng với liều lượng tùy tiện.
Đặc biệt, không nên có thói quen uống nước sắc từ đinh lăng thay hoàn toàn cho nước lọc mỗi ngày. Sử dụng quá nhiều có thể gây ra những phản ứng không mong muốn như buồn nôn, rối loạn tiêu hóa hoặc cảm giác mệt mỏi.
Những người đang sử dụng thuốc điều trị bệnh, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền càng không nên tự ý dùng đinh lăng dưới dạng thuốc mà chưa được tư vấn.
Một nguyên tắc rất đơn giản là: dùng lá với vai trò thực phẩm thì nên coi đó là một phần nhỏ trong chế độ ăn; còn dùng đinh lăng như dược liệu thì cần có hướng dẫn phù hợp.
Bên cạnh đó, nếu trồng đinh lăng để sử dụng lá, gia đình cũng nên chú ý đến nguồn đất, nước tưới và thuốc bảo vệ thực vật. Không nên hái lá từ cây vừa được phun thuốc hoặc trồng ở khu vực có nguy cơ ô nhiễm để chế biến thức ăn.
Nhà đang trồng đinh lăng nên nhớ 4 điều
Thứ nhất, chỉ sử dụng cây được trồng ở nơi sạch sẽ, không nằm sát khu vực có nước thải hoặc hóa chất.
Thứ hai, ưu tiên lá bánh tẻ khi chế biến món ăn, rửa thật sạch trước khi sử dụng.
Thứ ba, không uống nước đinh lăng thay nước lọc hằng ngày và không tự ý tăng liều với suy nghĩ “uống nhiều sẽ bổ hơn”.
Thứ tư, nếu muốn sử dụng rễ hoặc các bộ phận của cây như một loại dược liệu, nên hỏi bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn, nhất là khi đang mang thai, cho con bú, có bệnh nền hoặc đang sử dụng thuốc.
Đinh lăng quả thực là một loại cây rất hữu ích và gần gũi. Nhưng giống nhiều loại cây thuốc khác, giá trị của nó chỉ phát huy khi được sử dụng đúng mục đích, đúng cách và vừa phải. Với những gia đình đang trồng sẵn đinh lăng, tận dụng một vài lá cho bữa cơm có thể là cách đơn giản nhất, thay vì tự biến cây trong vườn thành “thuốc” để uống hàng ngày.
