Có một thời, tôi cũng như rất nhiều phụ huynh khác: lịch học thêm của con dày kín, cuối tuần hiếm khi được nghỉ ngơi trọn vẹn. Tôi tin rằng chỉ cần con học giỏi, tương lai sẽ rộng mở. Nhưng rồi khi con lớn, bước vào những ngã rẽ đầu đời, tôi mới nhận ra một sự thật không dễ chấp nhận: kiến thức có thể bù đắp, bằng cấp có thể học thêm, nhưng có những năng lực sống nếu thiếu từ gốc thì rất khó bù lại.
Nhìn lại hành trình nuôi con, tôi thấy mình may mắn vì kịp dừng lại, kịp điều chỉnh. Nếu được quay lại, tôi vẫn sẽ cho con học hành nghiêm túc, nhưng tôi sẵn sàng để con bớt học thêm, bớt áp lực điểm số, để dành chỗ cho ba điều quan trọng hơn rất nhiều.
Khi con có thế giới riêng, con mới không lạc lối
Nhiều cha mẹ lo sợ con “mất thời gian” cho những thứ không nằm trong chương trình học. Hội họa, âm nhạc, thể thao hay bất cứ sở thích nào ngoài sách vở thường bị xem là thứ yếu. Nhưng thực tế, chính những khoảng trời riêng ấy lại giúp con đứng vững khi mọi thứ xung quanh thay đổi.
Một đứa trẻ chỉ sống trong lịch học kín mít rất dễ quen với việc làm theo chỉ dẫn. Khi không còn người sắp sẵn lộ trình, con loay hoay vì không biết mình thích gì, giỏi gì, muốn đi đâu. Ngược lại, một đứa trẻ được nuôi dưỡng sở thích sẽ sớm hình thành cảm giác về bản thân. Con hiểu rằng mình không chỉ tồn tại để đạt điểm cao, mà còn có những giá trị khác để bám víu.
Sở thích không cần phải “có ích” theo nghĩa kiếm tiền. Chỉ cần con học được cách kiên trì, cách chấp nhận tiến bộ chậm, cách tự tạo niềm vui là đủ. Những kỹ năng ấy âm thầm theo con suốt đời, giúp con không dễ gục ngã khi thất bại, cũng không trống rỗng khi thành công.
Tôn trọng lựa chọn giúp con đủ tự tin chịu trách nhiệm
Nhiều mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái không đến từ thiếu yêu thương, mà từ việc yêu quá mức nhưng lại yêu theo cách áp đặt. Cha mẹ thường tin rằng mình từng trải hơn, nên lựa chọn của mình chắc chắn an toàn hơn cho con. Nhưng sự an toàn đó đôi khi lại đánh đổi bằng lòng tin và sự tự chủ của con trẻ.
Khi con nói ra mong muốn của mình mà chỉ nhận lại sự phủ định, con học được một điều rất nguy hiểm: tốt nhất là im lặng. Lâu dần, khoảng cách hình thành. Con không còn chia sẻ, cha mẹ không còn hiểu con, và đến lúc biến cố xảy ra thì cả hai đều lúng túng.
Tôn trọng không có nghĩa là buông tay hay đồng ý vô điều kiện. Tôn trọng là cho con quyền nói hết suy nghĩ của mình, được phân tích đúng – sai một cách bình tĩnh, được thử trong phạm vi cho phép và được chịu trách nhiệm với lựa chọn đó. Khi con biết rằng gia đình không phải là nơi phán xét, mà là nơi cùng bàn bạc, con sẽ tự tin hơn rất nhiều khi bước ra đời.
Chính sự tin tưởng này tạo nên nội lực. Một người trẻ được tôn trọng từ nhỏ thường không sợ sai, vì họ biết sai không đồng nghĩa với bị bỏ rơi.
Dang tay đúng lúc quan trọng hơn dạy dỗ đúng lời
Ai cũng mong con thuận lợi, nhưng đời hiếm khi đi theo kịch bản đẹp. Thất bại, vấp ngã, khủng hoảng là điều sớm muộn con cũng phải đối mặt. Sự khác biệt nằm ở chỗ: khi con ngã, phía sau con là điều gì?
Có những bậc cha mẹ chỉ xuất hiện khi con thành công, nhưng lại biến mất hoặc trở nên gay gắt khi con thất bại. Những lời trách móc, so sánh trong lúc con đang yếu đuối không khiến con mạnh mẽ hơn, mà chỉ đẩy con vào cảm giác cô độc.
Sự nâng đỡ đúng lúc không phải là che chắn mọi hậu quả, mà là giữ cho con không sụp đổ tinh thần. Đó là thái độ bình tĩnh, sẵn sàng lắng nghe, cùng con nhìn thẳng vào vấn đề và tìm cách tháo gỡ từng phần. Khi con biết mình vẫn có một nơi để quay về, con mới đủ sức đứng dậy và đi tiếp.
Gia đình, suy cho cùng, không phải nơi tạo áp lực để con “phải thành công”, mà là điểm tựa để con không mất phương hướng khi thất bại.
Kết bài
Nuôi con đến lúc trưởng thành, tôi mới hiểu rằng học giỏi chỉ là một phần rất nhỏ trong hành trang bước vào đời. Sở thích giúp con không rỗng ruột, sự tôn trọng giúp con có bản lĩnh, và vòng tay gia đình giúp con không gục ngã. Nếu được chọn lại, tôi vẫn mong con cố gắng học tập, nhưng tôi sẵn sàng để con học kém hơn một chút, miễn là ba điều ấy được nuôi dưỡng đủ đầy. Vì cuối cùng, điều cha mẹ mong không chỉ là một đứa con thành đạt, mà là một người trưởng thành vững vàng và không cô độc.
