Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, được xây dựng dựa trên việc kế thừa và phát triển các quy định đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đồng thời sửa đổi, bổ sung những nội dung chưa hợp lý. Luật nhằm đảm bảo tính khả thi, dài hạn và thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động.
Một trong những điểm mới nổi bật là mở rộng quyền lợi cho người tham gia BHXH tự nguyện, với việc bổ sung chế độ trợ cấp thai sản bên cạnh hai chế độ hiện hành là hưu trí và tử tuất.
Cụ thể, theo khoản 3 Điều 4 Luật BHXH 2024, các chế độ BHXH tự nguyện gồm: trợ cấp thai sản, hưu trí và tử tuất. Như vậy, từ ngày 1/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng thêm chế độ trợ cấp thai sản.
Điều này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tăng cường an sinh xã hội, đồng thời khuyến khích người dân, đặc biệt là lao động tự do và người làm việc không có hợp đồng lao động chính thức, tham gia BHXH tự nguyện.
Các Điều 94, 95, 96 và 97 của Luật BHXH 2024 quy định chi tiết về chế độ trợ cấp thai sản dành cho người tham gia BHXH tự nguyện.
Người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng trợ cấp thai sản khi đã đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa đóng BHXH tự nguyện đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con. Các đối tượng áp dụng gồm lao động nữ sinh con và lao động nam có vợ sinh con.
Trường hợp chỉ có mẹ tham gia BHXH nhưng mẹ tử vong sau khi sinh, cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng sẽ được hưởng trợ cấp thai sản.
Nếu cả cha và mẹ đều tham gia BHXH và đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản, chỉ một người (cha hoặc mẹ) được nhận.
Trong trường hợp người lao động vừa đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản từ BHXH tự nguyện vừa đủ điều kiện từ BHXH bắt buộc, họ sẽ chỉ được hưởng chế độ từ BHXH bắt buộc.
Nếu mẹ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản BHXH bắt buộc và cha đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản BHXH tự nguyện, mẹ sẽ nhận chế độ từ BHXH bắt buộc và cha nhận trợ cấp từ BHXH tự nguyện. Trường hợp ngược lại cũng áp dụng tương tự.
Mức trợ cấp thai sản
Mức trợ cấp thai sản là 2 triệu đồng cho mỗi con được sinh ra hoặc mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc thai chết trong khi chuyển dạ.
Lao động nữ là người dân tộc thiểu số, hoặc lao động nữ người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo khi sinh con, còn được hưởng các chính sách hỗ trợ khác theo quy định của Chính phủ.
Ngân sách Nhà nước đảm bảo thực hiện các quy định này. Chính phủ sẽ điều chỉnh mức trợ cấp thai sản phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng ngân sách nhà nước từng thời kỳ.
