"Đã lên là không xuống" – Tâm lý chung của tiểu thương
Anh Nguyễn Đức Cường, một chủ quán phở tại Hà Nội, thẳng thắn chia sẻ: "Khi khách đã quen với mặt bằng giá mới và không phàn nàn, chúng tôi không có động lực để giảm giá".
Theo các tiểu thương, việc điều chỉnh giá lên xuống liên tục rất dễ làm xáo trộn tâm lý khách hàng, thậm chí khiến quán mất khách quen. Thay vì giảm giá, họ chọn cách ổn định mức giá cao để đảm bảo lợi nhuận, bù đắp cho những giai đoạn chi phí đầu vào leo thang hoặc những đợt kinh doanh thua lỗ trước đó.
Mổ xẻ chi phí: "Bát phở 60.000 đồng, lãi được bao nhiêu?"
Không chỉ là giá thịt bò hay bánh phở, giá thành một bát phở còn là "tổng hòa" của hàng chục loại chi phí khác. Anh Tống Thanh Tùng, đầu bếp một quán phở tại Hà Nội, cho biết cấu trúc chi phí thường chiếm tỷ lệ:
-
Giá cost (Nguyên liệu): 55 - 60%
-
Mặt bằng, nhân công, điện nước, gas: 25%
-
Chi phí khác (thuế, phí, khấu hao): 2%
-
Lợi nhuận: Chỉ còn khoảng 10.000 - 15.000 đồng/bát.
"Xăng dầu giảm không có nghĩa là toàn bộ chi phí đều giảm. Tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên sau khi đã tăng thì cực kỳ khó quay lại mức cũ", anh Tùng giải thích.
Góc nhìn chuyên gia: Vòng luẩn quẩn của nền kinh tế
Ông Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, nhận định hiện tượng "giá tăng nhanh, giảm chậm" là một vấn đề nhức nhối. Khi giá hàng hóa neo cao trong thời gian dài mà thu nhập người dân không tăng kịp, sức mua sẽ yếu đi.
-
Hệ quả: Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu $\rightarrow$ Hàng hóa ế ẩm $\rightarrow$ Doanh nghiệp đình trệ sản xuất.
-
Lời cảnh báo: Các chuyên gia cho rằng, việc giữ giá để hưởng lợi ngắn hạn là "con dao hai lưỡi". Về lâu dài, doanh nghiệp sẽ tự làm suy giảm sức mua của chính khách hàng của mình.
Người tiêu dùng có thể làm gì?
Nhà nước khó có thể can thiệp hành chính vào giá từng bát phở. Thay vào đó, chính người tiêu dùng đang nắm giữ "quyền lực" lớn nhất:
-
Sàng lọc thị trường: Ưu tiên lựa chọn những cơ sở có mức giá hợp lý và chất lượng tương xứng.
-
Từ chối giá bất hợp lý: Sự cạnh tranh tự nhiên của thị trường sẽ buộc các hàng quán phải điều chỉnh giá nếu muốn giữ chân khách hàng.
-
Thay đổi thói quen: Khi khách hàng không chấp nhận mức giá vô lý, doanh nghiệp bắt buộc phải thay đổi để tồn tại.
Kết luận: Câu chuyện "bát phở" là minh chứng cho thấy nền kinh tế thị trường chỉ vận hành hiệu quả khi lợi ích giữa người bán và người mua được chia sẻ hài hòa. Giá phở có thể không bao giờ giảm về mức 30.000 đồng như trước, nhưng sự công bằng sẽ được thiết lập bằng chính thái độ của người tiêu dùng thông thái.
