Cây sung bonsai không chỉ được yêu thích bởi dáng thế cổ kính, bộ rễ nổi độc đáo mà còn mang ý nghĩa sung túc, đủ đầy trong quan niệm dân gian.
Tuy nhiên, để cây vừa có bộ rễ đẹp vừa sai quả, người trồng cần nắm được một số kỹ thuật chăm sóc quan trọng.
1. Cách trồng cây sung bonsai để bộ rễ nổi đẹp, thân khỏe
Muốn cây sung bonsai có bộ rễ nổi khỏe mạnh, trước hết cần lựa chọn giống cây phù hợp. Nên ưu tiên những cây sung có gốc già, thân khỏe, rễ phát triển đều và không có dấu hiệu sâu bệnh. Cây sung ta (Ficus racemosa) là lựa chọn được nhiều người yêu thích bởi đặc điểm quả thường mọc thành chùm trên thân và cành già.
Chuẩn bị đất trồng tơi xốp, thoát nước tốt
Cây sung ưa ẩm nhưng không chịu được tình trạng úng nước kéo dài. Vì vậy, người trồng nên sử dụng hỗn hợp đất có khả năng giữ ẩm vừa phải và thoát nước tốt.
Có thể phối trộn đất thịt tơi xốp, phân hữu cơ hoai mục, trấu hun và vật liệu thoáng khí như đá pumice hoặc cát hạt thô. Chậu trồng cần có lỗ thoát nước để tránh làm thối rễ.
Kỹ thuật nuôi rễ nổi tự nhiên
Để tạo bộ rễ nổi đẹp, người trồng không nên đào xới mạnh hoặc kéo rễ lên khỏi mặt đất khi cây còn non.
Thay vào đó, có thể thực hiện theo các bước sau:
-
Chọn cây có nhiều rễ lớn phân bố quanh gốc, ưu tiên những rễ khỏe, phát triển theo nhiều hướng.
-
Trồng cây trong chậu đủ sâu để rễ tiếp tục phát triển và bám chắc vào đất.
-
Khi cây đã ổn định, thay chậu vào thời điểm sinh trưởng thuận lợi và hạ dần lớp đất phủ phía trên để lộ một phần rễ lớn.
-
Sắp xếp những rễ còn mềm theo hướng tự nhiên, cố định nhẹ nếu cần thiết, tránh uốn gập gây tổn thương.
-
Sau mỗi lần chỉnh rễ, giữ cây ở nơi sáng dịu, duy trì độ ẩm vừa phải để cây phục hồi.
Một mẹo được người chơi bonsai áp dụng là nuôi cây trong chậu sâu hoặc chậu tập trong giai đoạn đầu để bộ rễ phát triển mạnh. Khi rễ đã đủ lớn, mới chuyển sang chậu bonsai nông hơn và nâng gốc từng chút một.
Không nên để lộ quá nhiều rễ nhỏ cùng lúc, bởi chúng dễ mất nước, khiến cây suy yếu. Bộ rễ nổi đẹp cần được hình thành qua nhiều đợt chăm sóc, không nên nóng vội.
2. Bí quyết chăm sóc cây sung bonsai ra quả thành chùm, sai đều quanh thân
Cây sung có thể sinh trưởng mạnh nhưng không phải lúc nào cũng ra quả đều. Muốn cây sai quả, người trồng cần chú ý đến ánh sáng, nước tưới, dinh dưỡng và cách cắt tỉa.
Đặt cây ở nơi có nhiều ánh sáng
Sung là cây ưa sáng. Nếu trồng ở nơi thiếu nắng trong thời gian dài, cây dễ phát triển cành lá yếu, khả năng ra quả cũng bị ảnh hưởng.
Nên đặt chậu tại sân vườn, ban công hoặc khu vực có ánh nắng trực tiếp khoảng 5–6 giờ mỗi ngày, nếu điều kiện thời tiết phù hợp. Với cây vừa thay chậu hoặc chỉnh rễ, cần cho cây thích nghi với ánh nắng dần dần.
Tưới nước đúng cách để cây không bị suy
Cây sung thích đất ẩm nhưng không nên tưới quá nhiều khiến nước đọng trong chậu.
Vào mùa nóng, cần kiểm tra độ ẩm đất thường xuyên. Khi lớp đất mặt bắt đầu se khô, có thể tưới đẫm cho nước thoát ra dưới đáy chậu. Mùa mưa nên giảm tưới và bảo đảm chậu không bị ngập nước.
Không nên áp dụng cách cắt nước đột ngột để ép cây ra quả, bởi việc thiếu nước nghiêm trọng có thể khiến cây rụng lá, khô cành và suy yếu.
Bón phân cân đối, tránh thừa đạm
Muốn cây sung vừa xanh tốt vừa có khả năng ra quả, nên bón phân hữu cơ hoai mục định kỳ với lượng vừa phải, kết hợp phân khoáng cân đối khi cần.
Không nên lạm dụng phân giàu đạm vì có thể khiến cây phát triển lá và cành quá mạnh. Kali và lân là những chất dinh dưỡng quan trọng đối với quá trình sinh trưởng, ra hoa và phát triển quả, nhưng cần bổ sung theo tình trạng thực tế của cây.
Đặc biệt, cây sung thường ra quả trên thân và cành đã trưởng thành. Vì vậy, cần giữ lại những phần cành già khỏe mạnh, hạn chế cắt bỏ toàn bộ cành mang vị trí ra quả.
3. Cách cắt tỉa, tạo dáng để cây sung bonsai vừa đẹp vừa sai quả
Bên cạnh kỹ thuật nuôi rễ và chăm sóc dinh dưỡng, việc cắt tỉa đúng cách quyết định phần lớn vẻ đẹp của cây sung bonsai.
Tạo tán cân đối, giữ lại cành mang quả
Khi cây phát triển quá rậm, nên loại bỏ những cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc chéo hoặc hướng vào trong tán. Việc này giúp cây thông thoáng và nhận ánh sáng tốt hơn.
Tuy nhiên, không nên cắt tỉa quá mạnh trong thời kỳ cây đang hình thành quả. Những vị trí mang chùm quả trên thân và cành già cần được bảo vệ, tránh làm tổn thương khi tạo dáng.
Không thay chậu và chỉnh rễ cùng lúc với cắt tỉa nặng
Một sai lầm phổ biến là vừa cắt rễ, thay đất, vừa cắt bỏ phần lớn cành lá với mong muốn cây nhanh có dáng đẹp. Điều này có thể khiến cây mất sức, chậm phục hồi và ảnh hưởng đến khả năng ra quả.
Tốt nhất, nên chia việc tạo dáng thành từng giai đoạn. Khi bộ rễ đã ổn định mới tiếp tục chỉnh sửa tán cây.
Kiên nhẫn nuôi cây đủ trưởng thành
Cây sung còn non có thể phát triển lá rất tốt nhưng chưa ra quả. Vì vậy, người trồng không nên quá nóng ruột tìm cách kích quả bằng những mẹo thiếu cơ sở.
Nếu muốn sớm có chậu bonsai sai quả, nên lựa chọn cây sung đã trưởng thành, từng ra quả ổn định. Sau đó duy trì ánh sáng đầy đủ, đất trồng thoáng và chế độ chăm sóc phù hợp.
Một chậu sung bonsai đẹp không nhất thiết phải có quá nhiều quả cùng lúc. Điều quan trọng là bộ rễ nổi tự nhiên, thân cây vững chắc, tán lá hài hòa và những chùm sung phát triển khỏe mạnh.
Theo quan niệm phong thủy dân gian, cây sung sai quả tượng trưng cho sự sung túc, sum vầy và đủ đầy. Bởi vậy, một chậu sung bonsai được chăm sóc tốt không chỉ tạo điểm nhấn cho sân vườn mà còn góp phần mang đến không gian sống xanh mát, gần gũi thiên nhiên.
