Miền Tây tựa như một bức tranh thiên nhiên hào phóng với những vườn cây trĩu quả và nguồn hải sản phong phú. Nơi đây, có những loại cây tưởng chừng như chỉ mọc hoang dại từ bùn đất, nhưng thực tế lại góp phần tạo nên bản sắc độc đáo của vùng, nổi bật trong số đó chính là bồn bồn.
Bồn bồn, một loại thực vật có hoa thuộc họ Hương bồ với tên khoa học là Typhaceae, thường phát triển ở những vùng đất ngập nước ngọt hoặc nước lợ, ít phèn. Các địa phương như Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau là nơi có sự phong phú của loài cây này.
Theo chia sẻ của người dân địa phương, khoảng thời gian từ tháng 6 tới tháng 11 hàng năm chính là mùa thu hoạch rau bồn bồn. Vào thời điểm này, người dân thường ra đồng để hái bồn bồn, sau đó chế biến và cung cấp cho các nhà hàng hoặc thương lái gửi đi các tỉnh khác.
Theo chia sẻ của người dân địa phương, khoảng thời gian từ tháng 6 tới tháng 11 hàng năm chính là mùa thu hoạch rau bồn bồn
Cây bồn bồn nổi bật với độ giòn, mềm và vị chua thanh, có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như dưa bồn bồn, bồn bồn luộc, xào tôm thịt, nhúng lẩu và làm gỏi. Trong số đó, dưa bồn bồn được biết đến là món nổi tiếng nhất.
Trên các trang thương mại điện tử hoặc tại các cửa hàng đặc sản miền Tây, bồn bồn tươi hiện đang được bán với mức giá khoảng 50.000 đồng mỗi kilogram. Tuy nhiên, dưa bồn bồn lại có giá lên tới 120.000 đồng/kg, với khả năng bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh lên đến vài tuần. Món dưa bồn bồn, khi kết hợp với thịt luộc hay thịt nướng, không chỉ làm giảm vị ngán mà còn trở thành món ăn được yêu thích của người dân thành phố trong những năm gần đây.
"Bồn bồn là một đặc sản quý giá của quê hương tôi. Những người lớn tuổi trong làng không nhớ rõ cây này đã xuất hiện từ bao giờ, chỉ biết rằng mỗi khi nước lũ dâng lên, chúng lại trỗi dậy từ bùn lầy mà không cần bất kỳ sự chăm sóc nào. Cây này có hình dáng như cỏ dại, với rễ thả nổi tương tự rau muống và những chiếc lá dài như lá sả.
Trước đây, bồn bồn thường gắn liền với những bữa cơm giản dị của người dân nghèo. Tôi nhớ nhất là món canh chua bồn bồn nấu với cá rô đồng. Còn bồn bồn muối lên men tự nhiên, chấm với mẻ cá kho thì thật sự ngon miệng và đủ đầy", chị Loan (Cà Mau) chia sẻ.
Trước đây, bồn bồn thường gắn liền với những bữa cơm giản dị của người dân nghèo
Chị Ngọc, một người bán dưa bồn bồn tại TP.HCM, chia sẻ rằng: "Ban đầu, mẹ mình gửi dưa bồn bồn tươi từ quê lên cho mình. Sau khi hàng xóm nếm thử và thấy ngon, họ nhờ mình mua thêm. Từ đó, mình quyết định mở rộng việc bán sản phẩm này để tăng thu nhập.
"Mẹ mình giúp gom bồn bồn, rửa sạch và tự muối rồi đóng hộp gửi lên cho mình. Ngoài việc đăng bán trên chợ chung cư, mình cũng bán qua trang cá nhân. Nhờ sự giới thiệu của khách hàng, lượng khách hàng của mình ngày càng đông, hiện tại hàng tháng mình bán được vài chục hộp."
Trước đây chỉ là cây mọc hoang dại, giờ đây người dân miền Tây đã triển khai trồng bồn bồn với quy mô lớn để cung cấp cho thị trường. Bồn bồn nổi tiếng với sức sống mãnh liệt và sức đề kháng tốt, do đó trong quá trình trồng không cần dùng phân thuốc, khiến nó trở thành một loại rau sạch được người tiêu dùng ưa chuộng.
Bồn bồn thường ngập sâu trong nước, do đó để thu hoạch, bà con cần phải lặn ngụp nhiều giờ để nhổ chúng lên. Sau khi nhổ xong, họ sẽ loại bỏ lá và tách bẹ để lấy phần lõi non mềm bên trong. Điều đáng chú ý là bồn bồn có thể thu hoạch nhiều lần trong năm, nhưng thời điểm lý tưởng nhất để phát triển là khi mùa mưa bắt đầu.
