Rửa rau tưởng là việc đơn giản nhưng lại là khâu ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm. Không ít người vẫn tranh cãi giữa hai cách: ngâm rau trước rồi mới rửa hay rửa ngay nhiều lần dưới vòi nước. Theo các khuyến cáo về an toàn thực phẩm, đáp án không đơn giản là "có" hoặc "không", mà còn phụ thuộc vào cách thực hiện.
1. Ngâm rau quá lâu chưa chắc sạch hơn, thậm chí còn phản tác dụng
Nhiều người tin rằng ngâm rau khoảng 20–30 phút sẽ giúp thuốc bảo vệ thực vật hay bụi bẩn tự tan ra trong nước. Tuy nhiên, thực tế phần lớn bụi đất, vi sinh vật và tạp chất bám trên bề mặt rau sẽ được loại bỏ hiệu quả hơn nhờ dòng nước chảy kết hợp với thao tác chà rửa nhẹ.
Việc ngâm quá lâu còn khiến một số loại rau lá như rau muống, cải xanh, xà lách, rau thơm bị úng nước, mất độ giòn và làm thất thoát một phần vitamin tan trong nước như vitamin C và nhóm vitamin B. Rau càng non thì hiện tượng này càng rõ.
Ngoài ra, nếu dùng chung một chậu nước để ngâm nhiều loại rau hoặc nước ngâm không sạch, vi khuẩn và đất cát có thể lan từ bó rau này sang bó rau khác. Điều này khiến việc ngâm lâu không những không tăng hiệu quả làm sạch mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm chéo.
2. Rửa dưới vòi nước nhiều lần là cách được khuyến khích
Với hầu hết các loại rau ăn lá, cách làm hiệu quả là nhặt bỏ lá già, lá dập, sau đó rửa từng phần dưới vòi nước sạch. Dòng nước chảy liên tục giúp cuốn trôi đất cát, côn trùng nhỏ và một phần dư lượng bám trên bề mặt.
Nếu rau có nhiều kẽ lá như cải thảo, xà lách hay bắp cải, nên tách nhẹ từng lớp rồi rửa kỹ thay vì chỉ xả bên ngoài. Với rau thơm hoặc rau mầm, thao tác cần nhẹ tay để tránh dập nát nhưng vẫn đảm bảo nước tiếp xúc đều các bề mặt.
Nhiều chuyên gia an toàn thực phẩm cũng lưu ý không nên sử dụng xà phòng, nước rửa chén hoặc các loại hóa chất không chuyên dụng để rửa rau vì có thể để lại dư lượng không an toàn. Nước sạch vẫn là lựa chọn phù hợp nhất trong hầu hết trường hợp.
3. Khi nào nên ngâm rau và ngâm thế nào mới đúng?
Ngâm rau không phải lúc nào cũng sai. Với những loại rau có nhiều đất cát bám như rau muống, rau cần, cải xoong hoặc các loại rau vừa thu hoạch, có thể ngâm trong nước sạch khoảng 3–5 phút để đất cát lắng xuống rồi rửa lại dưới vòi nước.
Nếu muốn sử dụng nước muối loãng hoặc dung dịch rửa rau chuyên dụng, cần pha đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và vẫn phải rửa lại bằng nước sạch sau đó. Không nên nghĩ rằng nước muối đậm đặc sẽ giúp rau sạch hơn vì điều này chưa được chứng minh là mang lại hiệu quả vượt trội đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Điều quan trọng nhất vẫn là chọn mua rau từ nguồn uy tín, bảo quản đúng cách và rửa kỹ ngay trước khi chế biến. Đây là những yếu tố có tác động lớn hơn nhiều so với việc chỉ ngâm rau thật lâu.
4. Cách rửa rau vừa sạch vừa giữ được dinh dưỡng
Để rau sạch mà vẫn giữ được độ tươi ngon, bạn có thể áp dụng quy trình đơn giản gồm: nhặt bỏ phần hỏng, rửa sơ dưới vòi nước, nếu rau nhiều đất thì ngâm nước sạch khoảng 3–5 phút, sau đó rửa lại 2–3 lần dưới vòi nước và để ráo trước khi chế biến.
Không nên cắt nhỏ rau trước khi rửa vì diện tích tiếp xúc với nước tăng lên, khiến một số vitamin và khoáng chất dễ bị thất thoát. Tốt nhất nên rửa sạch rồi mới thái hoặc cắt.
Đối với rau ăn sống, sau khi rửa sạch có thể để ráo hoàn toàn hoặc dùng dụng cụ quay ráo nước để giảm độ ẩm, giúp rau giữ được độ giòn và hạn chế vi khuẩn phát triển trong quá trình sử dụng.
Ngâm rau rồi mới rửa không phải là cách sai, nhưng ngâm quá lâu không giúp rau sạch hơn. Với đa số trường hợp, rửa nhiều lần dưới vòi nước sạch mới là phương pháp được khuyến khích, còn nếu cần ngâm thì chỉ nên ngâm ngắn trong nước sạch để làm bong đất cát trước khi rửa lại. Một thói quen nhỏ nhưng đúng cách sẽ giúp bữa ăn vừa an toàn, vừa giữ được tối đa độ tươi ngon và dinh dưỡng của rau.
