Củ đinh lăng càng già càng quý, càng nhiều năm tuổi thì dược tính càng cao – quan niệm này khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền mua những củ đinh lăng được quảng cáo hàng chục năm tuổi. Thế nhưng, chỉ nhìn vào số năm tuổi để đánh giá chất lượng củ đinh lăng liệu có chính xác?
Củ đinh lăng càng lâu năm có càng tốt không?
Đinh lăng, đặc biệt là phần rễ, được sử dụng khá phổ biến trong y học cổ truyền. Trong rễ có các nhóm hoạt chất như saponin và nhiều hợp chất thực vật khác.
Cây càng phát triển lâu năm thường có bộ rễ lớn, nhiều rễ nhánh và tích lũy nhiều thành phần hóa học hơn so với cây còn non. Đây là lý do đinh lăng lâu năm thường được đánh giá cao.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng dược tính tăng đều theo số năm tuổi.
Hàm lượng hoạt chất còn phụ thuộc vào giống đinh lăng, điều kiện đất đai, khí hậu, cách chăm sóc, bộ phận sử dụng và thời điểm thu hoạch. Vì vậy, một củ được quảng cáo “10 năm tuổi” không mặc nhiên tốt hơn mọi củ đinh lăng ít năm tuổi khác.
Tuổi càng cao chưa chắc chất lượng càng vượt trội
Một củ đinh lăng rất lớn có thể là kết quả của nhiều năm sinh trưởng, nhưng kích thước không phải thước đo duy nhất của chất lượng.
Nếu cây được trồng trong điều kiện không phù hợp, đất nghèo dinh dưỡng hoặc phát triển kém, bộ rễ dù lâu năm cũng chưa chắc có chất lượng như kỳ vọng.
Ngược lại, một cây được trồng đúng giống, phát triển khỏe mạnh và được thu hái, sơ chế đúng cách có thể cho dược liệu có giá trị tốt dù không phải cây “siêu lâu năm”.
Vì vậy, khi mua đinh lăng, đừng chỉ hỏi một câu “củ này bao nhiêu năm tuổi?”. Hãy quan tâm đến cả nguồn gốc và tình trạng thực tế của củ.
Mẹo chọn củ đinh lăng chất lượng
1. Ưu tiên củ có nguồn gốc rõ ràng
Đây là yếu tố quan trọng hơn việc người bán tự giới thiệu củ bao nhiêu năm tuổi. Nên chọn đinh lăng biết rõ giống cây, nơi trồng và quá trình thu hoạch.
Với những củ được quảng cáo là đinh lăng lâu năm nhưng không có thông tin rõ ràng, người mua nên thận trọng.
2. Quan sát bộ rễ
Củ đinh lăng phát triển tốt thường có hệ thống rễ tương đối chắc, nhiều rễ nhánh và không có dấu hiệu thối nhũn.
Nếu mua củ tươi, nên tránh những củ bị mềm bất thường, chảy nước, có mùi lạ hoặc xuất hiện vùng đổi màu nghiêm trọng.
3. Nếu mua đinh lăng khô, phải kiểm tra kỹ
Rễ sau khi sơ chế cần được làm khô đúng cách. Không nên chọn sản phẩm có dấu hiệu ẩm, mốc, nhớt hoặc mùi chua bất thường.
Đặc biệt, không nên tiếc những lát dược liệu đã bị mốc. Cắt bỏ phần mốc nhìn thấy không đồng nghĩa với việc toàn bộ sản phẩm đã an toàn.
4. Đừng chỉ nhìn vào kích thước
Củ càng to thường càng gây ấn tượng, nhưng không thể dựa vào cân nặng để kết luận dược tính.
Một củ to, nhiều rễ nhưng nguồn gốc không rõ ràng chưa chắc đáng mua bằng củ có kích thước vừa phải nhưng được trồng và sơ chế minh bạch.
5. Cẩn trọng với đinh lăng “hàng chục năm tuổi”
Đinh lăng lâu năm có thể có giá trị, nhưng con số tuổi cây cũng rất dễ trở thành yếu tố để đẩy giá.
Nếu củ đã được đào lên, cắt rời và không còn thông tin về cây mẹ, rất khó xác định chính xác tuổi chỉ bằng mắt thường. Vì vậy, người mua không nên trả giá quá cao chỉ vì lời quảng cáo “cây nhiều chục năm tuổi”.
Từ độ 3 năm tuổi cây bắt đầu có thể cho thu hoạch. Đinh lăng thông thường tốt trong khoảng 5-8 năm tuổi. Khi trồng quá lâu thì củ lại có thể giảm đi giá trị vì có thể bị xơ hóa, già cỗi. Do đó không phải cứ càng lâu năm thì càng giá trị cao.
