Nhiều người có thói quen chụp giấy tờ, vé máy bay, giao dịch ngân hàng hoặc thông tin cá nhân rồi gửi ngay qua Zalo, Messenger để thuận tiện. Tuy nhiên, những hình ảnh này có thể chứa số định danh, mã QR, số tài khoản, mã đặt chỗ hoặc các dữ liệu nhạy cảm khác.
Nếu rơi vào tay kẻ xấu, thông tin trong ảnh có thể bị thu thập, chỉnh sửa hoặc kết hợp với dữ liệu khác để phục vụ các chiêu trò giả mạo, lừa đảo.
7 loại ảnh không nên tùy tiện gửi qua Zalo, Messenger
1. Ảnh căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe
Đây là nhóm giấy tờ chứa nhiều thông tin định danh quan trọng như họ tên, ngày sinh, số giấy tờ, địa chỉ và mã QR hoặc mã vạch.
Vì vậy, không nên gửi ảnh căn cước, hộ chiếu hay giấy phép lái xe cho người khác nếu chưa xác định rõ mục đích và danh tính người nhận.
Đặc biệt, không nên gửi những hình ảnh này cho tài khoản lạ hoặc người tự xưng là cán bộ, nhân viên ngân hàng, nhân viên giao hàng... nhưng chưa thể xác minh.
2. Ảnh thẻ ngân hàng, số tài khoản và mã QR thanh toán
Mặt trước hoặc mặt sau thẻ ngân hàng, ảnh mã QR thanh toán hay ảnh có đầy đủ thông tin tài khoản đều cần được bảo vệ.
Ngay cả khi chỉ muốn nhờ người quen chuyển tiền hoặc kiểm tra thông tin, người dùng cũng nên hạn chế gửi ảnh chụp toàn bộ thẻ. Những thông tin không cần thiết có thể được che trước khi chia sẻ.
3. Ảnh có mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin đăng nhập
Đây là nhóm thông tin tuyệt đối không nên chia sẻ qua tin nhắn.
Ảnh chụp màn hình điện thoại đôi khi vô tình hiển thị mã OTP, mật khẩu, tên đăng nhập, mã khôi phục hoặc thông báo từ ngân hàng và các dịch vụ trực tuyến.
Khi cần nhờ người khác hỗ trợ, nên kiểm tra kỹ ảnh trước khi gửi và che toàn bộ thông tin bảo mật.
4. Vé máy bay, thẻ lên máy bay và mã đặt chỗ
Nhiều người có thói quen đăng vé máy bay lên mạng xã hội hoặc gửi cho bạn bè mà không che thông tin.
Tuy nhiên, trên vé có thể xuất hiện mã đặt chỗ, họ tên, thông tin chuyến bay và những dữ liệu liên quan. Vì vậy, nếu không cần thiết, người dùng không nên công khai hoặc gửi nguyên ảnh vé cho người khác.
Nếu muốn chia sẻ khoảnh khắc chuẩn bị đi du lịch, có thể che mã đặt chỗ và những thông tin không cần thiết trước khi đăng.
5. Hợp đồng, hồ sơ tài chính và giấy tờ tài sản
Hợp đồng mua bán, hồ sơ vay, giấy tờ nhà đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc những tài liệu liên quan đến tài sản đều có thể chứa nhiều dữ liệu quan trọng.
Đây là lý do người dùng không nên chụp toàn bộ hồ sơ rồi gửi tùy tiện qua mạng xã hội chỉ vì muốn hỏi ý kiến người quen.
Trong trường hợp bắt buộc phải chia sẻ, cần xác định chính xác người nhận và chỉ cung cấp phần thông tin thực sự cần thiết.
6. Ảnh chụp màn hình giao dịch ngân hàng
Ảnh chuyển khoản tưởng như chỉ để chứng minh đã thanh toán nhưng đôi khi lại chứa tên chủ tài khoản, số tài khoản, số tiền, thời gian giao dịch và thông tin ngân hàng.
Ảnh chụp màn hình số dư cũng có thể tiết lộ tình hình tài chính cá nhân.
Do đó, khi gửi bằng chứng giao dịch, người dùng nên cân nhắc che những thông tin không liên quan đến mục đích xác nhận thanh toán.
7. Ảnh chân dung rõ mặt chụp cùng giấy tờ tùy thân
Một bức ảnh khuôn mặt rõ nét đi kèm căn cước hoặc giấy tờ cá nhân chứa nhiều dữ liệu có thể được sử dụng để thực hiện các thủ đoạn giả mạo.
Đặc biệt, khi nhiều dịch vụ ngày càng sử dụng phương thức xác thực danh tính và sinh trắc học, người dùng càng cần hạn chế chia sẻ những hình ảnh dạng này cho các tài khoản không đáng tin cậy.
Cẩn thận với những lời đề nghị xin ảnh giấy tờ
Một trong những thủ đoạn đáng chú ý là kẻ gian giả danh cán bộ công an, cán bộ địa chính hoặc nhân viên cơ quan nhà nước để yêu cầu người dân cung cấp ảnh căn cước, sổ đỏ và các giấy tờ liên quan.
Chẳng hạn, người dân có thể nhận được lời đề nghị gửi ảnh giấy tờ để "bổ sung hồ sơ", "xác minh thông tin" hoặc "làm thủ tục". Nếu thực hiện theo mà không kiểm tra, những dữ liệu này có thể bị sử dụng vào mục đích khác.
Vì vậy, khi nhận được yêu cầu cung cấp giấy tờ qua Zalo, Messenger hoặc đường link do một cá nhân gửi, người dân cần xác minh lại thông tin qua kênh chính thức trước khi thực hiện.
Nếu buộc phải gửi ảnh giấy tờ, nên làm gì?
Trong trường hợp công việc thực sự cần chia sẻ giấy tờ, người dùng nên kiểm tra kỹ danh tính người nhận và mục đích sử dụng.
Những thông tin không cần thiết như số định danh, mã QR, mã vạch hoặc một phần số thẻ có thể được che hoặc làm mờ trước khi gửi. Không nên gửi kèm những dữ liệu bảo mật như mật khẩu, mã OTP hay mã xác thực.
Với các tài liệu quan trọng, người dùng có thể nén tệp và đặt mật khẩu, sau đó gửi mật khẩu qua một kênh liên lạc khác thay vì gửi chung trong một cuộc trò chuyện.
Đối với thủ tục hành chính, nếu thông tin giấy tờ đã được tích hợp trên VNeID và cơ quan có thẩm quyền chấp nhận phương thức này, người dân có thể sử dụng trực tiếp trên ứng dụng thay vì liên tục chụp ảnh giấy tờ rồi gửi qua mạng xã hội.
Bên cạnh đó, nên bật xác thực hai lớp cho email, mạng xã hội và các tài khoản quan trọng; đồng thời thường xuyên kiểm tra điện thoại, thư viện ảnh và các cuộc trò chuyện cũ để xóa những hình ảnh chứa dữ liệu nhạy cảm không còn cần thiết.
Điều quan trọng là không nên nghĩ "người quen thì gửi cũng không sao". Một khi ảnh đã được gửi đi, người dùng khó kiểm soát hoàn toàn việc ảnh được lưu trữ, chuyển tiếp hay chụp lại. Cẩn trọng ngay từ bước chia sẻ sẽ giúp hạn chế đáng kể nguy cơ lộ thông tin cá nhân và tài chính.
