Không có vết bầm, không có thương tích, nhưng những lời chửi mắng, lăng mạ và chì chiết lặp đi lặp lại vẫn có thể khiến một người đàn ông tổn thương. Bạo lực tinh thần trong gia đình đôi khi diễn ra ngay sau cánh cửa nhà, nơi nhiều nam giới chọn cách im lặng vì sĩ diện, con cái và nỗi sợ bị xem là yếu đuối.
Khi những lời nói trở thành bạo lực gia đình
Nhắc đến bạo lực gia đình, nhiều người thường nghĩ đến đánh đập hoặc gây thương tích. Thực tế, những lời nói, thái độ và cách đối xử kém văn minh lặp đi lặp lại cũng có thể gây tổn hại đến sức khỏe tâm lý, đặc biệt khi khiến một người thường xuyên cảm thấy bị hạ thấp hoặc kiểm soát.
Một người đàn ông từng chia sẻ sau cuộc hôn nhân chỉ kéo dài khoảng 5 tháng, anh thường xuyên bị vợ chê bai vì thu nhập thấp hơn khoảng 5 triệu đồng. Dù chuyển toàn bộ lương cho vợ, anh vẫn bị trách móc khi muốn chi tiêu cá nhân. Vợ còn tự ý dùng điện thoại và xóa tin nhắn của anh. Cuối cùng, anh chọn ra ở riêng rồi ly hôn với vợ.
Một trường hợp khác là người đàn ông 70 tuổi đến khám tại Bệnh viện E với biểu hiện mất ngủ, buồn chán, bi quan. Theo Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú Vũ Thu Thủy, Khoa Sức khỏe tâm thần, những lời chỉ trích và tác động cảm xúc lặp đi lặp lại từ người vợ khiến bệnh nhân cảm thấy kém cỏi, vô dụng, sau đó người bệnh được chẩn đoán mắc trầm cảm.
Bạo lực tinh thần trong gia đình có thể bắt đầu từ những lời nói, thái độ khiến người thân tổn thương.
Những kiểu bạo lực tinh thần trong gia đình dễ bị bỏ qua
Chửi mắng, chì chiết hay liên tục hạ thấp bạn đời đôi khi được xem là một phần của những cuộc cãi vã vợ chồng. Nhưng khi những hành vi này diễn ra thường xuyên, công kích vào thu nhập, năng lực hoặc giá trị bản thân, chúng có thể tạo ra áp lực tâm lý kéo dài.
Bạo lực tinh thần còn có thể biểu hiện qua việc kiểm soát tiền bạc, điện thoại hoặc các mối quan hệ cá nhân. Có trường hợp người chồng phải giải trình ngay cả khi muốn dùng tiền đi ăn uống với bạn bè, đồng thời bị vợ tự ý kiểm tra điện thoại. Những hành vi kiểm soát kéo dài có thể khiến một người dần mất cảm giác tự chủ.
Ít rõ ràng hơn là sự thờ ơ, ghẻ lạnh, cô lập hoặc “chiến tranh lạnh”. Những cách ứng xử này dễ bị xem là chuyện riêng của vợ chồng vì không tạo ra thương tích. Nhưng nếu được sử dụng lặp lại để gây áp lực hoặc buộc đối phương nhượng bộ, đây cũng là những biểu hiện của bạo lực tinh thần trong gia đình.
Vì sao nhiều đàn ông bị bạo lực nhưng vẫn chọn im lặng?
Định kiến đàn ông phải mạnh mẽ khiến nhiều nam giới khó thừa nhận mình là nạn nhân. Họ có thể sợ bị xem là yếu đuối, mất thể diện hoặc không đủ khả năng giải quyết chuyện gia đình nên chọn cách im lặng và chịu đựng.
Nhiều nam giới âm thầm chịu đựng bạo lực tinh thần vì áp lực thể diện và định kiến về sự mạnh mẽ.
Áp lực kinh tế và con cái cũng là lý do khiến một số người cố gắng duy trì cuộc hôn nhân không mấy êm đẹp. Một người đàn ông thất nghiệp trong thời gian dài từng phải chịu những lời chì chiết từ vợ nhưng vẫn nhẫn nhịn để tìm việc mới, mong giữ gia đình yên ổn. Sau những lần cãi vã, anh thường buồn bã và rời khỏi nhà đến khuya mới trở về.
Bên cạnh đó, nhiều người không muốn chuyện riêng tư bị đưa ra ngoài hoặc ảnh hưởng đến gia đình hai bên. Khi không biết tìm đến ai và lo việc lên tiếng khiến mâu thuẫn nghiêm trọng hơn, họ dễ tiếp tục chịu đựng, khiến bạo lực tinh thần trong gia đình kéo dài mà không được can thiệp.
Những tổn thương không nhìn thấy
Không giống thương tích thể chất, hậu quả của bạo lực tinh thần thường diễn ra âm thầm. Người chịu đựng có thể vẫn đi làm, chăm sóc con cái nhưng bên trong thường xuyên căng thẳng, mất ngủ, buồn chán, bi quan hoặc cảm thấy bản thân vô dụng.
Trường hợp người đàn ông 70 tuổi tại Bệnh viện E cho thấy tác động này có thể trở nên nghiêm trọng. Sau thời gian dài chịu những lời chỉ trích, ông xuất hiện các triệu chứng về giấc ngủ và tâm trạng, sau đó được chẩn đoán trầm cảm. Theo bác sĩ Vũ Thu Thủy, tác động lời nói và cảm xúc lặp đi lặp lại có thể khiến người bệnh hình thành cảm giác kém cỏi.
Với nam giới, những tổn thương này càng dễ bị che giấu bởi tâm lý phải tỏ ra mạnh mẽ. Một người vẫn sinh hoạt bình thường trước mọi người không có nghĩa họ không đang chịu áp lực tâm lý trong gia đình.
Những tổn thương do bạo lực tinh thần có thể âm thầm ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe tâm lý.
Bạo lực gia đình không có “giới tính”
Phụ nữ vẫn là nhóm được ghi nhận chịu bạo lực gia đình phổ biến hơn và có thể đối mặt với những hậu quả thể chất nghiêm trọng. Tuy nhiên, nam giới cũng có thể trở thành nạn nhân của bạo lực tâm lý và cần được nhìn nhận, hỗ trợ khi rơi vào tình trạng này.
Một người đàn ông bị chửi mắng, lăng mạ, chì chiết, kiểm soát hoặc cô lập vẫn có thể chịu tổn thương sâu sắc dù trên cơ thể không có dấu vết. Điều cần quan tâm là hành vi gây tổn hại và tác động của nó, thay vì mặc định rằng đàn ông phải tự chịu đựng.
Hôn nhân là mối quan hệ cần sự tôn trọng và chia sẻ từ cả hai phía. Nhận diện bạo lực tinh thần trong gia đình ở nam giới không phải để so sánh ai chịu bạo lực nhiều hơn, mà để những nạn nhân vốn thường im lặng có cơ hội được lắng nghe và tìm kiếm sự hỗ trợ.
