Nhiều người rơi vào trạng thái “chân trong chân ngoài” do chênh lệch thu nhập công – tư
Tại tờ trình dự thảo Nghị định điều chỉnh lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) và lực lượng vũ trang, Bộ Nội vụ cho biết mức lương cơ sở hiện nay là 2,34 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 56% mức lương tối thiểu vùng bình quân của khu vực doanh nghiệp. Cơ quan này đề xuất điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng, áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Theo TS Nguyễn Thụy Vũ (Viện Đào tạo và Nâng cao TP.HCM - IFP), việc lương cơ sở chỉ đạt khoảng 56% so với mức lương tối thiểu vùng khu vực doanh nghiệp đang tạo ra khoảng cách đáng kể về thu nhập giữa khu vực công và tư, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và mức độ gắn bó của người lao động.
Bà cho rằng điều này dẫn đến ba tác động chính. Thứ nhất là tâm lý so sánh thu nhập và thiếu an tâm tài chính, khiến một bộ phận cán bộ, công chức rơi vào trạng thái “chân trong chân ngoài”, khó toàn tâm cho công việc do áp lực cuộc sống. Thứ hai là mức độ gắn bó suy giảm khi khu vực công mất dần lợi thế cạnh tranh về nhân sự. Thứ ba là nguy cơ “chảy máu chất xám”, đặc biệt trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và công nghệ thông tin, khi lao động có trình độ có xu hướng chuyển sang khu vực tư nhân với mức đãi ngộ sát hơn với thị trường.
Theo TS Nguyễn Thụy Vũ, để giữ chân nhân sự, không chỉ cần cải thiện thu nhập mà còn phải có giải pháp tổng thể gồm môi trường làm việc, cơ hội phát triển và cơ chế ghi nhận phù hợp.
Cải cách cơ chế trả lương để giữ chân nhân sự chất lượng cao
Về đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7/2026, TS Nguyễn Thụy Vũ đánh giá đây là bước đi tích cực nhằm thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa khu vực công và tư, đồng thời hỗ trợ cải thiện đời sống người lao động.
Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu mang tính bù đắp trượt giá và cải thiện mức sống cơ bản, chưa tạo ra đột phá đáng kể về thu nhập. Với lao động trẻ và người có năng lực, yếu tố tiền lương không còn là tiêu chí duy nhất, mà còn bao gồm tốc độ tăng thu nhập, cơ hội phát triển nghề nghiệp và sự công bằng trong đãi ngộ.
Trong bối cảnh khu vực tư nhân ngày càng linh hoạt về lương thưởng và môi trường làm việc, khu vực công vẫn còn nhiều ràng buộc về cơ chế, dẫn đến khó khăn trong cạnh tranh nhân sự.
Theo bà, bên cạnh việc tăng lương cơ sở, cần đẩy mạnh cải cách cơ chế trả lương theo hiệu quả công việc, để người có năng lực được hưởng đãi ngộ tương xứng thay vì phụ thuộc nhiều vào thâm niên hay hệ số cố định.
Ngoài ra, cần xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho người trẻ, bởi nhiều người rời khu vực công không chỉ vì thu nhập mà còn do thiếu môi trường đổi mới và cơ hội thăng tiến minh bạch. Song song đó là các chính sách phúc lợi thiết thực như hỗ trợ nhà ở, chăm sóc sức khỏe, đào tạo kỹ năng số và nâng cao năng lực công nghệ.
TS Nguyễn Thụy Vũ nhấn mạnh thêm, việc xây dựng môi trường làm việc minh bạch, giảm thủ tục hành chính không cần thiết và tăng ghi nhận đóng góp của người lao động sẽ là yếu tố quan trọng để tạo động lực gắn bó lâu dài với khu vực công.
