Ngồi hơn 12 giờ mỗi ngày, người đàn ông phát hiện bất thường ở thận
Theo China Times, một nam kỹ sư phần mềm 35 tuổi tại Đài Loan (Trung Quốc) phát hiện bất thường về chức năng thận trong lần khám sức khỏe định kỳ. Điều đáng chú ý là anh có cân nặng bình thường, không hút thuốc, không uống rượu và không có tiền sử gia đình mắc bệnh cao huyết áp.
Kết quả xét nghiệm cho thấy nước tiểu có protein, trong khi chỉ số lọc cầu thận ước tính (eGFR) chỉ còn 58 ml/phút/1,73 m². Đây là những dấu hiệu cần được kiểm tra thêm để đánh giá tình trạng sức khỏe của thận.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên khoa thận tại Đài Loan (Trung Quốc), cho biết người đàn ông thường ngồi làm việc khoảng 8 giờ mỗi ngày. Sau giờ làm, anh tiếp tục dành 4–5 giờ nằm trên sofa xem phim, chơi game và hầu như không vận động.
Thói quen này khiến tổng thời gian ít vận động của anh vượt quá 12 giờ mỗi ngày. Theo bác sĩ, đây có thể là một trong những yếu tố liên quan đến tình trạng sức khỏe được phát hiện, dù không thể kết luận ngồi nhiều là nguyên nhân trực tiếp gây suy giảm chức năng thận.
Trường hợp trên cho thấy người có cân nặng bình thường, không hút thuốc hay uống rượu vẫn cần quan tâm đến thói quen sinh hoạt. Bởi lối sống ít vận động kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có bệnh thận mạn.
Vì sao ngồi lâu, ít vận động có thể ảnh hưởng đến thận?
Thận đảm nhiệm chức năng lọc chất thải và lượng nước dư thừa khỏi máu, đồng thời góp phần điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải. Khi các mạch máu hoặc bộ lọc của thận bị tổn thương, khả năng thực hiện những nhiệm vụ này có thể suy giảm.
Bản thân việc ngồi lâu không đồng nghĩa với suy thận. Tuy nhiên, lối sống ít vận động có thể khiến một người dễ tăng cân, giảm thể lực và khó kiểm soát huyết áp, đường huyết hơn. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn.
Một nghiên cứu được đề cập trong bài viết của China Times, công bố trên cơ sở dữ liệu PubMed năm 2025, tổng hợp dữ liệu từ 8 nghiên cứu với gần một triệu người tham gia. Kết quả được dẫn lại cho thấy nhóm ít vận động có nguy cơ mắc bệnh thận mạn cao hơn khoảng 15% so với nhóm vận động nhiều hơn. Ở những người dành nhiều thời gian ngồi trong lúc giải trí, mức nguy cơ cao hơn khoảng 26%.
Những số liệu này phản ánh mối liên quan giữa lối sống ít vận động và bệnh thận mạn, không có nghĩa cứ ngồi nhiều là chắc chắn mắc bệnh. Nguy cơ thực tế còn phụ thuộc vào tuổi tác, bệnh nền, chế độ ăn uống và nhiều yếu tố khác.
Đáng chú ý, nhiều người đã ngồi gần như cả ngày tại nơi làm việc nhưng vẫn tiếp tục nằm hoặc ngồi hàng giờ sau khi trở về nhà. Việc thiếu vận động trong cả công việc lẫn thời gian nghỉ ngơi có thể gây bất lợi cho sức khỏe chuyển hóa và tim mạch về lâu dài.
Protein niệu và eGFR thấp là dấu hiệu gì?
Protein niệu là tình trạng lượng protein trong nước tiểu cao hơn bình thường. Ở người khỏe mạnh, thận giữ lại phần lớn protein trong máu. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, albumin và một số protein khác có thể rò rỉ vào nước tiểu.
Tuy nhiên, protein niệu không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh thận mạn. Tình trạng này đôi khi xuất hiện tạm thời do sốt, mất nước hoặc vận động mạnh. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại để xác định nguyên nhân.
Trong khi đó, eGFR là chỉ số ước tính khả năng lọc máu của thận, thường được tính dựa trên nồng độ creatinine trong máu cùng các thông tin liên quan. Chỉ số này giảm có thể là dấu hiệu chức năng thận suy yếu.
Theo các tiêu chuẩn y khoa, eGFR dưới 60 ml/phút/1,73 m² kéo dài ít nhất 3 tháng có thể đáp ứng một tiêu chí chẩn đoán bệnh thận mạn. Vì vậy, một kết quả xét nghiệm đơn lẻ chưa đủ để kết luận mắc bệnh mà cần được bác sĩ đánh giá thêm.
Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Khi bệnh tiến triển, người mắc có thể xuất hiện phù chân, phù quanh mắt, mệt mỏi hoặc thay đổi thói quen tiểu tiện. Những dấu hiệu này không đặc hiệu cho bệnh thận, nhưng nếu kéo dài hoặc đi kèm bất thường, người bệnh nên đi khám.
Làm gì để giảm tác hại của thói quen ngồi nhiều?
Với người làm việc văn phòng, thay đổi không nhất thiết phải bắt đầu bằng những buổi tập luyện kéo dài. Điều quan trọng là giảm thời gian ngồi liên tục và duy trì vận động đều đặn.
Trước hết, hãy đứng dậy sau mỗi 30–60 phút ngồi làm việc để đi lại, vươn vai hoặc vận động nhẹ. Trong giờ nghỉ, có thể đi bộ vài phút thay vì tiếp tục ngồi trước màn hình. Những hoạt động nhỏ này giúp hạn chế thời gian bất động kéo dài.
Bên cạnh đó, người trưởng thành nên hướng tới ít nhất 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, tùy theo thể trạng và tình trạng sức khỏe. Người lâu ngày ít vận động nên bắt đầu từ mức nhẹ rồi tăng dần.
Chế độ ăn cân đối, hạn chế muối, duy trì cân nặng phù hợp và kiểm soát huyết áp, đường huyết cũng góp phần bảo vệ thận. Không nên tự ý dùng thuốc hoặc các sản phẩm được quảng cáo là bổ thận khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra chức năng thận định kỳ.
Ngồi nhiều là thói quen khó tránh trong cuộc sống hiện đại, nhưng mỗi người hoàn toàn có thể chủ động thay đổi bằng cách vận động thường xuyên hơn. Đừng đợi đến khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt mới quan tâm đến sức khỏe thận.
