Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, đảm nhiệm chức năng chuyển hóa chất dinh dưỡng, xử lý nhiều chất độc hại và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, không ít bệnh lý về gan tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu cơ thể xuất hiện 3 dấu hiệu dưới đây, bạn nên chú ý kiểm tra sức khỏe gan càng sớm càng tốt.
1. Da và mắt chuyển vàng bất thường
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất khi gan gặp vấn đề là tình trạng vàng da, vàng mắt.
Ở người khỏe mạnh, gan có nhiệm vụ xử lý bilirubin, một sắc tố màu vàng được tạo ra trong quá trình phân hủy hồng cầu. Khi gan bị tổn thương hoặc đường mật gặp vấn đề, bilirubin có thể tích tụ trong máu, khiến da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng.
Ban đầu, biểu hiện này có thể khá nhẹ, đặc biệt ở vùng lòng trắng mắt. Khi tình trạng tiến triển, màu vàng có thể xuất hiện rõ hơn trên da.
Ngoài vàng da, người bệnh đôi khi còn gặp những biểu hiện đi kèm như:
-
Nước tiểu sẫm màu bất thường.
-
Phân nhạt màu hoặc bạc màu.
-
Ngứa da kéo dài.
-
Cảm giác mệt mỏi, ăn uống kém.
Vàng da có thể liên quan đến viêm gan virus, tổn thương gan do thuốc, xơ gan hoặc tình trạng tắc nghẽn đường mật. Một số bệnh lý khác cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự.
Lưu ý: Nếu thấy lòng trắng mắt hoặc da đột nhiên chuyển vàng, bạn nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân, thay vì tự mua thuốc bổ gan hoặc áp dụng các phương pháp giải độc gan truyền miệng.
2. Cơ thể thường xuyên mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn
Mệt mỏi là tình trạng khá phổ biến trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu thường xuyên cảm thấy kiệt sức dù đã ngủ đủ giấc, đặc biệt khi đi kèm chán ăn hoặc buồn nôn, bạn không nên chủ quan.
Gan tham gia vào quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng và duy trì nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể. Khi gan bị tổn thương, một số người có thể xuất hiện cảm giác mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung và suy giảm sức khỏe tổng thể.
Một số biểu hiện cần chú ý gồm:
Mệt mỏi kéo dài: Cơ thể thường xuyên uể oải, thiếu năng lượng, ngay cả khi không làm việc quá sức.
Chán ăn: Không còn cảm giác ngon miệng, ăn ít hơn bình thường hoặc cảm thấy nhanh no.
Buồn nôn: Có cảm giác khó chịu ở dạ dày, đôi khi buồn nôn hoặc nôn.
Sụt cân không rõ nguyên nhân: Cân nặng giảm dù không chủ động ăn kiêng hoặc tăng cường vận động.
Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu cho bệnh gan. Chúng cũng có thể xuất hiện do thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, bệnh đường tiêu hóa, căng thẳng hoặc nhiều nguyên nhân khác.
Nếu các biểu hiện kéo dài, ngày càng nặng hoặc đi kèm vàng da, đau bụng, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.
3. Đau tức vùng bụng bên phải, bụng to bất thường
Gan nằm chủ yếu ở vùng bụng trên bên phải, ngay dưới cơ hoành. Vì vậy, một số bệnh lý khiến gan sưng to hoặc ảnh hưởng đến bao gan có thể gây cảm giác đau tức, khó chịu ở khu vực này.
Người bệnh có thể cảm thấy:
-
Đau âm ỉ hoặc tức nặng vùng hạ sườn phải.
-
Cảm giác đầy bụng, khó chịu kéo dài.
-
Bụng tăng kích thước bất thường.
-
Phù chân hoặc mắt cá chân trong một số trường hợp bệnh gan tiến triển.
Đặc biệt, ở người bị xơ gan mất bù, dịch có thể tích tụ trong ổ bụng, gây ra tình trạng cổ trướng. Khi đó, bụng có thể căng to, người bệnh tăng cân do giữ nước, cảm thấy nặng bụng hoặc khó thở.
Tuy nhiên, không phải cứ đau vùng hạ sườn phải là mắc bệnh gan. Các vấn đề về túi mật, đường tiêu hóa hoặc cơ xương cũng có thể gây đau ở vị trí tương tự.
Cần đặc biệt chú ý: Nếu bụng to nhanh, đau dữ dội, sốt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc xuất hiện tình trạng lú lẫn, người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Làm gì để bảo vệ gan và phát hiện bệnh sớm?
Bên cạnh việc theo dõi những biểu hiện bất thường, mỗi người nên chủ động xây dựng lối sống lành mạnh để giảm nguy cơ mắc bệnh gan.
Trước hết, cần hạn chế hoặc tránh uống rượu bia, bởi việc sử dụng đồ uống có cồn kéo dài có thể gây tổn thương tế bào gan.
Duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ và vận động thường xuyên cũng góp phần giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
Ngoài ra, không nên tự ý sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các loại lá cây được quảng cáo có tác dụng thải độc gan. Một số sản phẩm có thể gây tổn thương gan nếu sử dụng không đúng cách.
Tiêm vaccine phòng viêm gan B, thực hiện các biện pháp phòng tránh lây nhiễm viêm gan virus và khám sức khỏe theo nguy cơ cá nhân là những cách bảo vệ gan quan trọng.
Đối với người có tiền sử viêm gan B, viêm gan C, uống nhiều rượu bia, mắc bệnh đái tháo đường hoặc có nguy cơ gan nhiễm mỡ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm chức năng gan, xét nghiệm virus viêm gan hoặc siêu âm khi cần thiết.
Điều quan trọng cần nhớ: Không phải bệnh gan nào cũng gây ra triệu chứng. Nhiều trường hợp gan nhiễm mỡ, viêm gan mạn tính hoặc xơ gan giai đoạn đầu có thể diễn tiến âm thầm. Vì vậy, không nên đợi đến khi xuất hiện vàng da, đau bụng hay mệt mỏi kéo dài mới đi kiểm tra.
Nhận biết sớm những thay đổi bất thường và thăm khám đúng thời điểm sẽ giúp phát hiện nguyên nhân, điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
