Thận đóng vai trò quan trọng trong việc lọc máu, loại bỏ chất thải và duy trì cân bằng nước, muối khoáng trong cơ thể. Khi cơ quan này bị tổn thương, khả năng lọc và điều hòa dịch có thể suy giảm, khiến nước tiểu xuất hiện những thay đổi bất thường.
Theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ), một số biểu hiện khi đi tiểu có thể liên quan đến tình trạng suy giảm chức năng thận. Đáng chú ý, chúng đôi khi xuất hiện trước khi người bệnh nhận thấy những triệu chứng rõ rệt khác.
1. Nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt, lâu tan
Thỉnh thoảng nhìn thấy bọt trong nước tiểu không phải là điều đáng lo ngại. Tình trạng này có thể xảy ra khi dòng nước tiểu chảy mạnh hoặc đi tiểu với tốc độ nhanh. Những bọt lớn thường tan khá nhanh sau đó.
Tuy nhiên, nếu nước tiểu liên tục xuất hiện nhiều bọt nhỏ, dày đặc, nổi thành lớp và tồn tại lâu mới tan, đây là biểu hiện cần chú ý.
Một trong những nguyên nhân có thể là protein xuất hiện bất thường trong nước tiểu. Bình thường, thận có hệ thống lọc giúp giữ lại những thành phần quan trọng của máu, trong đó có protein, đồng thời đào thải chất thải và lượng nước dư thừa.
Khi các bộ lọc nhỏ trong thận bị tổn thương, protein có thể rò rỉ vào nước tiểu. Tình trạng này được gọi là protein niệu và có thể khiến nước tiểu tạo nhiều bọt hơn bình thường.
Theo Tổ chức Thận Quốc gia Mỹ (NKF), nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt có thể là dấu hiệu cảnh báo protein đang xuất hiện trong nước tiểu. Đây là biểu hiện không nên chủ quan, đặc biệt ở người mắc tiểu đường, huyết áp cao hoặc có tiền sử bệnh thận.
Nếu tình trạng kéo dài, người bệnh nên đi khám và thực hiện xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra lượng protein, thay vì chỉ quan sát bằng mắt thường rồi tự kết luận.
2. Nước tiểu chuyển sang màu đỏ, hồng hoặc nâu sẫm
Màu sắc nước tiểu cũng là một yếu tố có thể phản ánh những bất thường bên trong cơ thể.
Thông thường, nước tiểu khỏe mạnh có màu vàng nhạt đến vàng đậm, tùy thuộc vào lượng nước cơ thể hấp thụ. Khi nước tiểu chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm giống nước trà, nước coca, cần đặc biệt chú ý vì đây có thể là dấu hiệu có máu trong nước tiểu.
Tình trạng này được gọi là tiểu máu. Máu xuất hiện trong nước tiểu đôi khi có thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng cũng có trường hợp chỉ phát hiện được thông qua xét nghiệm.
Bác sĩ tiết niệu Robert Abouassaly tại Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết tiểu máu xảy ra khi các tế bào hồng cầu đi vào nước tiểu.
Ở người mắc bệnh thận, nguyên nhân có thể liên quan đến tổn thương cầu thận. Đây là bộ phận có nhiệm vụ lọc máu, giữ lại các tế bào máu và protein cần thiết cho cơ thể. Khi hàng rào lọc bị viêm hoặc tổn thương, hồng cầu có thể lọt vào nước tiểu.
Tuy nhiên, nước tiểu màu đỏ hoặc nâu không phải lúc nào cũng xuất phát từ bệnh thận. Một số thực phẩm, thuốc hoặc bệnh lý đường tiết niệu cũng có thể làm thay đổi màu sắc nước tiểu.
Dù nguyên nhân là gì, nếu nhận thấy nước tiểu có màu đỏ, hồng hoặc nâu bất thường, người bệnh nên đi khám để xác định chính xác. Không nên chờ đến khi xuất hiện đau đớn mới tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
3. Lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc đi tiểu nhiều bất thường
Một dấu hiệu khác có thể liên quan đến chức năng thận là sự thay đổi đáng kể về lượng nước tiểu và tần suất đi tiểu.
Nếu trước đây cơ thể đi tiểu đều đặn nhưng gần đây lượng nước tiểu giảm rõ rệt, mỗi lần chỉ có một ít hoặc gần như không đi tiểu, cần cảnh giác. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng suy giảm chức năng thận cấp tính hoặc những vấn đề sức khỏe khác.
Thận có nhiệm vụ lọc máu, loại bỏ chất thải và đào thải lượng dịch dư thừa thông qua nước tiểu. Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, lượng nước tiểu có thể giảm, khiến nước, muối và các chất chuyển hóa tích tụ trong cơ thể.
Ở chiều ngược lại, một số người lại đi tiểu nhiều bất thường, đặc biệt vào ban đêm. Nguyên nhân có thể là thận suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu, khiến cơ thể đào thải nhiều nước hơn.
Người gặp tình trạng này có thể nhận thấy lượng nước tiểu tăng, thường xuyên khát nước và phải thức dậy nhiều lần vào ban đêm để đi vệ sinh.
Đây cũng là biểu hiện có thể gặp ở người mắc tiểu đường hoặc một số bệnh lý đường tiết niệu, chứ không chỉ riêng bệnh thận.
Không nên đợi đến khi đau mới kiểm tra chức năng thận
Điều đáng lưu ý là bệnh thận ở giai đoạn đầu đôi khi không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường và chỉ phát hiện bệnh khi thực hiện xét nghiệm máu hoặc nước tiểu.
Ba biểu hiện kể trên không đủ để khẳng định thận đã bị tổn thương, nhưng là những thay đổi đáng chú ý, đặc biệt khi xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài.
Nếu nhận thấy nước tiểu có nhiều bọt dai dẳng, đổi màu bất thường, lượng nước tiểu giảm mạnh hoặc tăng đột ngột, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, đo tỷ lệ albumin/creatinin niệu (ACR), xét nghiệm creatinin máu và đánh giá mức lọc cầu thận (eGFR) để xác định tình trạng chức năng thận.
Đặc biệt, người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Nếu gần như không có nước tiểu, kèm khó thở, phù tăng nhanh hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi đột ngột, cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.
Phát hiện sớm những bất thường và kiểm tra đúng cách sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe thận, hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển âm thầm.
