Những nghề mưu sinh ở miền Tây mang đậm dấu ấn sông nước, từ giăng lưới bắt cá, hái bông điên điển đến rong ruổi theo đàn vịt chạy đồng. Giữa những mùa nước nổi và nhịp gieo trồng liên tục, người dân vẫn bền bỉ bám ruộng, bám nghề để tìm kế sinh nhai.
Những nghề mưu sinh gắn với sông nước
Mỗi khi mùa nước nổi về, nhiều cánh đồng miền Tây ngập trong biển nước, mang theo phù sa và nguồn lợi thủy sản. Với người dân nơi đây, con nước không chỉ làm thay đổi diện mạo đồng quê mà còn mở ra một mùa mưu sinh đặc biệt.
Từ những chiếc xuồng nhỏ len lỏi trên đồng nước đến những đàn vịt trắng xóa giữa ruộng vừa gặt, người dân miền Tây đã tạo ra nhiều cách kiếm sống gắn chặt với tự nhiên. Đánh bắt thủy sản, hái sản vật mùa nước nổi hay nuôi vịt chạy đồng đều đòi hỏi sự cần mẫn và khả năng thích nghi với từng mùa vụ.
Theo con nước, kiếm sống từ “lộc trời”
Tại những vùng đầu nguồn, khi nước từ thượng nguồn sông Mekong đổ về cũng là lúc người dân chuẩn bị xuồng, lưới, nơm, lợp để khai thác nguồn thủy sản. Cá linh non xuất hiện nhiều vào khoảng đầu mùa nước nổi, trở thành sản vật được người dân tranh thủ đánh bắt và bán cho thương lái.
Không chỉ có cá linh, những cánh đồng ngập nước còn mang đến nhiều loại cá, tôm, cua đồng. Từ sáng sớm, những chiếc xuồng nhỏ đã dập dềnh giữa đồng, người dân cần mẫn thả lưới, kiểm tra ngư cụ và mang sản vật về bán, tạo thêm nguồn thu nhập cho gia đình.
Mùa nước nổi cũng làm những vùng quê miền Tây rực lên sắc vàng của bông điên điển. Người dân tranh thủ lội nước hái hoa, cùng với rau nhút, rau muống nước, bông súng, bông sen, ngó sen... rồi đem bán tại các khu chợ hoặc cho thương lái.
Người dân miền Tây chèo xuồng, giăng lưới bắt cá giữa những cánh đồng mênh mông trong mùa nước nổi.
Những “du mục” mưu sinh theo đàn vịt
Nếu người đánh bắt thủy sản đi theo con nước thì những người nuôi vịt chạy đồng lại rong ruổi theo mùa lúa. Họ được ví như những “du mục” của ruộng đồng, nay ở cánh đồng này, vài tuần sau đã có mặt tại một nơi khác để tìm nguồn thức ăn cho đàn vịt.
Công việc bắt đầu từ sáng sớm với việc chăm sóc và lùa đàn vịt ra đồng. Trong lúc đàn vịt kiếm ăn trên những thửa ruộng vừa thu hoạch, người nuôi tranh thủ nhặt trứng, đem bán rồi quay lại tiếp tục canh đàn.
Mưu sinh theo mùa lúa, sống cùng những cánh đồng
Nghề nuôi vịt chạy đồng phụ thuộc chặt chẽ vào chu kỳ gieo trồng của nông dân. Khi lúa vừa thu hoạch, những hạt lúa còn sót lại trên ruộng trở thành nguồn thức ăn tự nhiên cho đàn vịt, giúp người nuôi giảm bớt một phần chi phí.
Nhưng khi chủ ruộng chuẩn bị làm đất và xuống giống vụ mới, đàn vịt buộc phải di chuyển. Có nơi chỉ có thể ở lại hơn 10 ngày, trong khi những cánh đồng rộng, sản xuất ít vụ hơn có thể giữ chân đàn vịt trong vài tháng.
Mỗi lần di chuyển, người nuôi phải thuê xe tải hoặc ghe để vận chuyển đàn vịt, với chi phí lên tới hàng triệu đồng mỗi lượt. Bên cạnh tiền thuê ruộng, họ còn phải lo thuốc men, thức ăn bổ sung và nhiều khoản chi phí phát sinh khác.
Người nuôi vịt chạy đồng lặng lẽ chăm đàn vịt giữa cánh đồng, rong ruổi theo mùa lúa.
Những nghề mưu sinh và sự bền bỉ của người miền Tây
Điểm chung của những người đánh bắt thủy sản, hái sản vật mùa nước nổi và nuôi vịt chạy đồng là đều tìm cách thích nghi với tự nhiên. Thay vì cố chống lại con nước hay mùa vụ, họ dựa vào những thay đổi của đất trời để tìm kế sinh nhai.
Những nghề mưu sinh ấy không chỉ giúp người dân có thêm thu nhập mà còn góp phần tạo nên diện mạo đặc trưng của đời sống nông thôn miền Tây. Hình ảnh xuồng ghe, lưới cá, bông điên điển hay đàn vịt chạy dài trên đồng đã trở thành một phần của văn hóa vùng sông nước.
Sau những chuyến đi là một mái nhà để trở về
Đằng sau những chuyến rong ruổi theo con nước hay đàn vịt là nỗi lo cơm áo và mong muốn chăm lo cho gia đình. Có người chấp nhận ngủ giữa đồng, có người xa nhà nhiều tuần, thậm chí đón giao thừa nơi ruộng vắng chỉ để duy trì nguồn thu nhập.
Với họ, một mùa nước thuận lợi, nguồn thủy sản dồi dào hay giá trứng ổn định đều là những điều đáng mong đợi. Những hy vọng giản dị ấy giúp họ tiếp tục bám nghề, dù cuộc sống nay đây mai đó chưa bao giờ là dễ dàng.
Giữa nhịp sống hiện đại, những nghề mưu sinh gắn với mùa nước và mùa lúa vẫn âm thầm tồn tại. Đó không chỉ là câu chuyện về kế sinh nhai, mà còn là cách người miền Tây sống cùng thiên nhiên, biến những thay đổi của đất trời thành cơ hội để duy trì cuộc sống qua nhiều thế hệ.
