Nhiều phụ nữ sau 40 thường nhận thấy cân nặng dễ tăng hơn dù vẫn duy trì thói quen ăn uống như trước. Những thay đổi âm thầm bên trong cơ thể như chuyển hóa chậm, suy giảm nội tiết, mất cơ và stress kéo dài có thể là nguyên nhân khiến việc giữ dáng trở nên khó khăn hơn.
Chuyển hóa chậm khiến cơ thể đốt cháy ít năng lượng
Một trong những lý do khiến nhiều phụ nữ sau 40 dễ tăng cân là quá trình chuyển hóa năng lượng bắt đầu thay đổi. Khi tuổi tác tăng lên, tốc độ chuyển hóa cơ bản của cơ thể có xu hướng giảm, khiến lượng calo được tiêu hao trong trạng thái nghỉ ngơi thấp hơn so với trước đây.
Điều này tạo ra một nghịch lý quen thuộc: nhiều phụ nữ cho biết họ vẫn ăn uống như ở tuổi 30 nhưng cân nặng lại tăng dần. Khi lượng năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu sử dụng, phần dư thừa sẽ được cơ thể chuyển hóa thành mỡ dự trữ, đặc biệt ở vùng bụng.
Theo dược sĩ Đỗ Xuân Hòa, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, tuổi tác tăng cao kết hợp sự thay đổi nội tiết ở giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh có thể làm chậm quá trình chuyển hóa. Khi estrogen suy giảm, khả năng kiểm soát năng lượng của cơ thể cũng bị ảnh hưởng, khiến việc duy trì vóc dáng trở nên khó khăn hơn.
Phụ nữ sau 40 dễ tăng cân hơn do quá trình chuyển hóa chậm lại.
Suy giảm estrogen khiến mỡ dễ tích tụ ở vùng bụng
Không phải mọi phụ nữ sau 40 đều bước vào tiền mãn kinh. Tuy nhiên, ở những người đã bước sang giai đoạn tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, chức năng buồng trứng suy giảm có thể làm thay đổi hoạt động của hệ trục não bộ - tuyến yên - buồng trứng, kéo theo biến động của các hormone như estrogen, progesterone và testosterone.
Estrogen không chỉ liên quan đến sức khỏe sinh sản mà còn tham gia điều hòa quá trình chuyển hóa và phân bố mỡ trong cơ thể. Khi lượng hormone này giảm xuống, chất béo có xu hướng tập trung nhiều hơn ở vùng bụng thay vì phân bố đều như trước.
Đây cũng là lý do nhiều phụ nữ sau 40 nhận thấy vòng eo thay đổi rõ rệt dù tổng cân nặng không tăng quá nhiều. Theo các chuyên gia, tình trạng gia tăng mỡ nội tạng quanh bụng còn liên quan đến nguy cơ rối loạn chuyển hóa, kháng insulin, tăng huyết áp và các bệnh lý tim mạch nếu kéo dài.
Bên cạnh đó, estrogen còn liên quan đến leptin - hormone tạo cảm giác no và ghrelin - hormone kích thích cảm giác đói. Khi estrogen suy giảm, cảm giác đói có thể xuất hiện thường xuyên hơn hoặc cảm giác no đến chậm, khiến nhiều phụ nữ dễ ăn nhiều thực phẩm giàu năng lượng như đồ ngọt, nước ngọt hoặc món chiên rán.
Mất cơ âm thầm khiến cơ thể khó giữ dáng
Không chỉ do hormone, sự suy giảm khối lượng cơ bắp theo tuổi cũng là yếu tố khiến phụ nữ 40 tuổi gặp khó khăn trong việc kiểm soát cân nặng. Cơ bắp là mô tiêu hao nhiều năng lượng, vì vậy khi lượng cơ giảm, khả năng đốt cháy calo của cơ thể cũng giảm theo.
Theo dược sĩ Đỗ Xuân Hòa, sau mỗi 10 năm kể từ tuổi 30, khối lượng cơ bắp có thể giảm khoảng 3 - 8% nếu không có biện pháp duy trì. Đến giai đoạn sau 40 tuổi, sự thay đổi này có thể khiến tỷ lệ mỡ trong cơ thể tăng lên, ngay cả khi cân nặng không biến động quá lớn.
Suy giảm khối lượng cơ theo tuổi tác khiến phụ nữ 40 tuổi khó duy trì vóc dáng.
Vì vậy, nhiều phụ nữ sau 40 không chỉ cần quan tâm đến con số trên cân mà còn nên chú ý đến sự thay đổi của khối cơ và lượng mỡ trong cơ thể. Việc duy trì các bài tập tăng cường cơ bắp kết hợp với chế độ dinh dưỡng phù hợp có thể giúp hỗ trợ chuyển hóa và cải thiện vóc dáng lâu dài.
Stress kéo dài khiến phụ nữ sau 40 dễ tích mỡ
Ngoài những thay đổi sinh học, áp lực cuộc sống cũng là yếu tố góp phần khiến nhiều phụ nữ sau 40 khó kiểm soát cân nặng. Ở giai đoạn này, họ phải cân bằng nhiều vai trò cùng lúc như công việc, gia đình, chăm sóc con cái và các trách nhiệm cá nhân.
BSCKII Bùi Phương Thảo, Phó trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trong quá trình thăm khám, nhiều phụ nữ tìm đến với tình trạng thừa cân, béo phì dù đã thử nhiều phương pháp giảm cân. Tuy nhiên, nguyên nhân trong nhiều trường hợp không nằm hoàn toàn ở nội tiết mà liên quan đến chính nhịp sống hằng ngày.
Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tăng tiết hormone của tuyến thượng thận, thúc đẩy quá trình tích trữ mỡ, đặc biệt ở vùng bụng. Tình trạng này còn có thể dẫn đến kháng insulin, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp và làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch nếu kéo dài.
Bác sĩ Thảo cũng chia sẻ thực tế có những phụ nữ nhận thấy mình dễ giảm cân hơn khi đi công tác. Bởi lúc đó họ chủ động hơn trong việc ăn uống, nghỉ ngơi và vận động thay vì bị cuốn vào guồng quay chăm sóc gia đình.
Áp lực công việc kéo dài có thể khiến phụ nữ sau 40 dễ tích mỡ vùng bụng.
Những thay đổi nhỏ giúp phụ nữ sau 40 kiểm soát cân nặng tốt hơn
Tăng cân ở tuổi 40 không có nghĩa cơ thể đã mất khả năng kiểm soát vóc dáng. Điều quan trọng là phụ nữ cần hiểu rằng phương pháp giảm cân ở giai đoạn này không thể áp dụng giống như khi còn trẻ, mà cần phù hợp với những thay đổi bên trong cơ thể.
BSCKII Bùi Phương Thảo khuyến nghị phụ nữ đang gặp vấn đề về cân nặng nên ưu tiên xây dựng thói quen bền vững thay vì nhịn ăn hoặc tập luyện quá mức trong thời gian ngắn. Việc dành thời gian chăm sóc bản thân, duy trì kỷ luật mỗi ngày và lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ mang lại hiệu quả lâu dài hơn.
Bên cạnh chế độ ăn cân bằng và vận động thường xuyên, phụ nữ sau 40 cũng nên theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm những vấn đề liên quan đến nội tiết hoặc chuyển hóa. Khi hiểu rõ nguyên nhân khiến cơ thể thay đổi, việc giữ gìn vóc dáng và sức khỏe sẽ trở nên chủ động hơn thay vì chạy theo những phương pháp giảm cân thiếu cơ sở.
