5 đặc điểm sức khỏe thường thấy ở người có tuổi thọ cao
Tháng 8/2026, nghiên cứu được công bố trên European Journal of Preventive Cardiology đã đưa ra những phát hiện đáng chú ý về mối liên hệ giữa sức khỏe tim mạch ở tuổi trung niên và khả năng sống thọ.
Các nhà khoa học theo dõi 2.690 nam giới khỏe mạnh, sinh trong giai đoạn 1919-1934. Khi người tham gia có độ tuổi trung bình 42, nhóm nghiên cứu đánh giá 5 yếu tố nguy cơ tim mạch có thể thay đổi thông qua lối sống và chăm sóc sức khỏe.
1. Không hút thuốc lá
Đây là một trong những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe lâu dài. Khói thuốc chứa nhiều chất độc có thể làm tổn thương mạch máu, ảnh hưởng đến hoạt động của tim và phổi, đồng thời làm tăng nguy cơ ung thư.
Người không hút thuốc sẽ tránh được nhiều tác động tiêu cực này. Với người đang hút thuốc, việc từ bỏ càng sớm càng có lợi cho sức khỏe, ngay cả khi đã duy trì thói quen trong nhiều năm.
2. Duy trì cân nặng hợp lý
Nghiên cứu sử dụng chỉ số BMI dưới 25 kg/m² làm tiêu chí đánh giá.
Thừa cân, béo phì có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và huyết áp cao. Đặc biệt, mỡ tích tụ nhiều quanh vùng bụng thường liên quan đến những bất lợi về chuyển hóa.
Ở tuổi trung niên, mỗi người nên chú ý kiểm soát cân nặng thông qua chế độ ăn cân bằng và vận động thường xuyên, tránh giảm cân cấp tốc hoặc nhịn ăn cực đoan.
3. Kiểm soát huyết áp
Huyết áp tâm thu dưới 140 mmHg là tiêu chí được sử dụng trong nghiên cứu.
Huyết áp tăng kéo dài khiến tim phải hoạt động nhiều hơn, đồng thời gây áp lực lên thành mạch máu. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và bệnh thận.
Điều đáng lo ngại là tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, đo huyết áp định kỳ là việc cần thiết, đặc biệt với người bước vào tuổi trung niên.
4. Giữ cholesterol trong giới hạn phù hợp
Nghiên cứu lấy mức cholesterol toàn phần dưới 6,0 mmol/L làm tiêu chí đánh giá.
Khi mỡ máu bất thường, đặc biệt là LDL-cholesterol tăng cao, nguy cơ hình thành mảng xơ vữa trong lòng động mạch cũng tăng lên. Điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu và sức khỏe tim mạch.
Để cải thiện mỡ máu, nên hạn chế thịt chế biến sẵn, đồ chiên rán và thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa. Thay vào đó, hãy tăng cường rau xanh, cá, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt.
5. Kiểm soát đường huyết
Yếu tố cuối cùng là đường huyết dưới 9,0 mmol/L, đo một giờ sau khi nạp glucose theo nghiệm pháp trong nghiên cứu.
Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu, thần kinh và nhiều cơ quan. Đây cũng là yếu tố liên quan đến nguy cơ mắc tiểu đường type 2 và các biến chứng tim mạch.
Người trung niên nên hạn chế đồ uống nhiều đường, bánh kẹo, thực phẩm tinh chế; đồng thời duy trì vận động và kiểm tra đường huyết định kỳ.
Đạt đủ 5 tiêu chí, tuổi thọ trung bình cao hơn gần 11 năm
Sau thời gian theo dõi trung bình khoảng 40 năm, các nhà khoa học ghi nhận sự khác biệt đáng chú ý giữa những nhóm có số lượng tiêu chí sức khỏe đạt chuẩn khác nhau.
Cụ thể, nhóm không đạt tiêu chí nào chỉ có 6,8% người sống đến 90 tuổi, tuổi thọ trung bình ước tính khoảng 73,8 tuổi. Trong khi đó, nhóm đạt đủ 5 tiêu chí có 41,9% người sống đến 90 tuổi, tuổi thọ trung bình khoảng 84,7 tuổi.
Ở các nhóm còn lại, kết quả lần lượt như sau: đạt 1 tiêu chí có tuổi thọ trung bình 76,6 tuổi; đạt 2 tiêu chí là 77,7 tuổi; đạt 3 tiêu chí là 80,5 tuổi và đạt 4 tiêu chí là 81,8 tuổi.
Như vậy, nhóm đáp ứng cả 5 tiêu chí có tuổi thọ trung bình cao hơn gần 11 năm so với nhóm không đáp ứng tiêu chí nào.
Không chỉ sống lâu hơn, những người có sức khỏe tim mạch tốt ở tuổi trung niên còn được ghi nhận ít suy yếu thể chất hơn và có mức độ hài lòng với cuộc sống cao hơn khi về già.
Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát trên nam giới. Kết quả phản ánh mối liên hệ giữa các yếu tố sức khỏe và tuổi thọ, không có nghĩa đạt đủ 5 tiêu chí chắc chắn giúp một người sống đến 90 tuổi.
4 việc nên làm từ tuổi trung niên để sống khỏe hơn
Để duy trì sức khỏe lâu dài, mỗi người có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.
Ăn uống lành mạnh: Ưu tiên rau xanh, trái cây, cá, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt. Hạn chế muối, đường bổ sung, thực phẩm chế biến sẵn và chất béo bão hòa.
Duy trì vận động: Người trưởng thành nên dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho hoạt động thể chất cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội. Có thể kết hợp thêm các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp.
Ngủ đủ và bỏ thói quen xấu: Hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm và chủ động kiểm soát căng thẳng.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Theo dõi cân nặng, huyết áp, đường huyết và mỡ máu để phát hiện sớm những bất thường. Nếu mắc bệnh mạn tính, cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ.
Sống thọ không đơn thuần là kéo dài tuổi đời mà còn là duy trì thể lực, sự minh mẫn và khả năng tự chăm sóc bản thân khi về già. Vì vậy, tuổi trung niên chính là thời điểm thích hợp để điều chỉnh những thói quen chưa tốt, tạo nền tảng cho một cuộc sống khỏe mạnh hơn trong tương lai.
