Đậu phụ xuất hiện trong bữa ăn của nhiều gia đình nhờ giá thành hợp lý, dễ chế biến và giàu dinh dưỡng. Dù vậy, thực phẩm nào cũng có giới hạn. Một số tình trạng sức khỏe nhất định có thể khiến việc ăn đậu phụ thường xuyên trở thành điều cần cân nhắc.
1. Người có vấn đề về tuyến giáp cần chú ý lượng đậu phụ tiêu thụ
Đậu nành – nguyên liệu chính để làm đậu phụ – chứa các hợp chất tự nhiên gọi là isoflavone. Một số nghiên cứu cho thấy các chất này có thể ảnh hưởng đến quá trình sử dụng i-ốt của cơ thể, đặc biệt khi khẩu phần ăn thiếu i-ốt kéo dài.
Điều này không có nghĩa người mắc bệnh tuyến giáp phải kiêng hoàn toàn đậu phụ. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài có thể khiến việc kiểm soát chức năng tuyến giáp trở nên phức tạp hơn ở một số trường hợp.
Những người đang điều trị bệnh tuyến giáp nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng đậu nành phù hợp. Đồng thời cần đảm bảo chế độ ăn có đủ i-ốt từ các nguồn thực phẩm lành mạnh để giảm nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng.
2. Người bị sỏi thận cần cân nhắc
Đậu phụ chứa oxalat, một hợp chất tự nhiên có liên quan đến sự hình thành một số loại sỏi thận, đặc biệt là sỏi canxi oxalat. Hàm lượng oxalat trong đậu phụ không thuộc nhóm cao nhất nhưng vẫn là yếu tố đáng lưu ý nếu tiêu thụ thường xuyên.
Đối với người từng bị sỏi thận hoặc có nguy cơ tái phát, việc ăn quá nhiều thực phẩm chứa oxalat có thể làm tăng gánh nặng cho hệ tiết niệu. Nguy cơ này càng cao khi lượng nước uống hằng ngày không đủ.
Các chuyên gia thường khuyến nghị duy trì chế độ ăn cân bằng thay vì tập trung quá nhiều vào một loại thực phẩm. Người có tiền sử sỏi thận nên trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng thực đơn phù hợp.
3. Người mắc bệnh gout không nên lạm dụng
Đậu phụ từng gây tranh cãi vì liên quan đến hàm lượng purin – chất có thể làm tăng axit uric trong cơ thể. Dù đậu phụ không nằm trong nhóm thực phẩm giàu purin nhất, việc ăn với số lượng lớn vẫn cần được kiểm soát.
Nhiều nghiên cứu hiện đại cho thấy đạm thực vật nhìn chung ít ảnh hưởng đến gout hơn đạm động vật. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa người mắc gout có thể ăn đậu phụ không giới hạn.
Việc duy trì khẩu phần hợp lý, đa dạng nguồn protein và theo dõi phản ứng của cơ thể vẫn là nguyên tắc quan trọng đối với những người đang kiểm soát nồng độ axit uric.
4. Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm dễ gặp khó chịu
Đậu phụ dễ tiêu hơn nhiều sản phẩm đậu nành khác nhưng vẫn chứa một số thành phần có thể gây đầy hơi hoặc khó chịu ở những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Một số người nhận thấy tình trạng chướng bụng, sôi bụng hoặc khó tiêu xuất hiện khi ăn đậu phụ liên tục trong nhiều ngày. Mức độ phản ứng tùy thuộc vào cơ địa và lượng thực phẩm tiêu thụ.
Nếu thường xuyên gặp các triệu chứng tiêu hóa sau khi ăn đậu phụ, nên giảm tần suất sử dụng và theo dõi phản ứng của cơ thể. Việc kết hợp cùng rau xanh và chế biến hợp lý cũng có thể giúp giảm cảm giác khó chịu.
5. Người dị ứng đậu nành cần tránh hoặc hạn chế nghiêm ngặt
Đậu phụ được sản xuất từ đậu nành nên không phù hợp với người bị dị ứng loại thực phẩm này. Đây là nhóm cần thận trọng nhất, bởi phản ứng dị ứng có thể xuất hiện ngay cả khi chỉ ăn một lượng nhỏ.
Các dấu hiệu thường gặp bao gồm ngứa, nổi mề đay, khó chịu đường tiêu hóa hoặc các phản ứng nghiêm trọng hơn tùy từng mức độ dị ứng. Việc chủ quan có thể dẫn đến những tình huống không mong muốn.
Người đã được xác định dị ứng đậu nành nên đọc kỹ thành phần thực phẩm, bởi đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành xuất hiện trong rất nhiều món ăn chế biến sẵn.
6. Người chỉ ăn đậu phụ thay thế hoàn toàn các nguồn đạm khác
Một sai lầm khá phổ biến là xem đậu phụ như nguồn protein duy nhất trong chế độ ăn. Dù giàu dinh dưỡng, đậu phụ không thể cung cấp đầy đủ mọi dưỡng chất mà cơ thể cần nếu sử dụng đơn điệu trong thời gian dài.
Cơ thể cần sự đa dạng từ cá, trứng, sữa, thịt nạc, các loại đậu khác, hạt và rau củ để nhận đủ vitamin, khoáng chất cũng như các axit amin thiết yếu. Việc phụ thuộc quá nhiều vào một thực phẩm có thể làm mất cân đối dinh dưỡng.
Đậu phụ phù hợp nhất khi đóng vai trò là một phần trong chế độ ăn đa dạng. Sự cân bằng mới là yếu tố quyết định giá trị dinh dưỡng lâu dài, thay vì việc ăn thật nhiều một món được cho là lành mạnh.
Đậu phụ là thực phẩm tốt cho sức khỏe và có thể xuất hiện thường xuyên trong thực đơn của nhiều người. Tuy nhiên, người mắc bệnh tuyến giáp, sỏi thận, gout, dị ứng đậu nành hoặc có hệ tiêu hóa nhạy cảm nên chú ý hơn đến lượng tiêu thụ. Thay vì ăn quá nhiều, một chế độ ăn đa dạng và cân bằng vẫn là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất cho sức khỏe lâu dài.
