Tía tô từ lâu đã là loại lá quen thuộc trong nhiều gia đình Việt. Không chỉ dùng làm rau gia vị, tía tô còn được nấu nước uống để giải khát và hỗ trợ sức khỏe. Tuy nhiên, rất nhiều người đang mắc một sai lầm phổ biến: đun lá tía tô quá lâu, vô tình làm giảm lượng hoạt chất quý có trong loại lá này.
1. Vì sao đun lá tía tô quá lâu lại không tốt?
Tía tô chứa nhiều tinh dầu tự nhiên cùng các hợp chất thực vật như flavonoid và chất chống oxy hóa. Đây là những thành phần tạo nên mùi thơm đặc trưng cũng như giá trị dinh dưỡng của loại lá này.
Tuy nhiên, các hoạt chất trên lại khá nhạy cảm với nhiệt độ cao. Khi đun trong thời gian dài, tinh dầu dễ bay hơi ra ngoài môi trường, trong khi một số hợp chất có lợi cũng có thể bị suy giảm. Nước tuy đậm màu hơn nhưng chưa chắc đã giữ được nhiều giá trị dinh dưỡng hơn.
Đó là lý do các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích nấu đúng thời gian thay vì cố gắng đun thật lâu. Màu nước không phải yếu tố quyết định chất lượng, trong khi hương thơm và lượng hoạt chất được giữ lại mới là điều quan trọng.
2. Lá tía tô tươi chỉ nên nấu thêm 3–5 phút sau khi nước sôi
Đây là mốc thời gian được nhiều người bỏ qua nhất. Thói quen cho lá vào rồi đun thêm 10–20 phút có thể khiến lượng tinh dầu thất thoát đáng kể.
Cách thực hiện phù hợp là chuẩn bị một nắm lá tía tô tươi, rửa kỹ dưới vòi nước và ngâm nước muối loãng khoảng 10 phút. Sau đó đun sôi khoảng 1,5–2 lít nước. Khi nước sôi mạnh mới cho lá tía tô vào nồi.
Ngay sau khi cho lá vào, hãy đậy kín nắp, hạ lửa nhỏ và chỉ đun thêm khoảng 3–5 phút rồi tắt bếp. Việc đậy nắp giúp hạn chế tinh dầu bay hơi. Đây được xem là khoảng thời gian đủ để các hoạt chất hòa tan vào nước mà vẫn giữ được hương thơm tự nhiên của lá tía tô.
3. Với lá tía tô khô, hãm như trà sẽ tốt hơn đun sôi
Không ít người sử dụng lá tía tô khô nhưng vẫn áp dụng cách nấu giống lá tươi. Thực tế, đây chưa phải phương pháp tối ưu.
Sau quá trình phơi hoặc sấy, cấu trúc lá đã thay đổi đáng kể. Nếu tiếp tục đun lâu trên bếp, một phần hương thơm tự nhiên có thể bị ảnh hưởng. Thay vào đó, phương pháp hãm nóng giúp các hoạt chất được chiết xuất từ từ và nhẹ nhàng hơn.
Cách làm khá đơn giản. Cho khoảng 10–15g lá tía tô khô vào bình hoặc ấm. Tráng sơ bằng một ít nước sôi rồi bỏ phần nước đầu. Sau đó rót nước khoảng 90 độ C vào đầy bình, đậy kín nắp và hãm trong 10–15 phút là có thể sử dụng.
4. Có nên cho chanh vào nước tía tô?
Sau khi nước tía tô đã bớt nóng, nhiều người thích thêm một ít nước cốt chanh xanh để tăng hương vị. Đây là cách sử dụng khá phổ biến và được nhiều người yêu thích.
Vị chua nhẹ của chanh giúp nước tía tô dễ uống hơn, đặc biệt với những người không quen mùi thảo mộc. Ngoài ra, sự kết hợp này còn tạo cảm giác thanh mát, thích hợp trong những ngày thời tiết nóng bức.
Tuy nhiên, không nên cho chanh khi nước còn quá nóng. Nên đợi nước nguội bớt rồi mới thêm để giữ được hương vị tự nhiên và hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng đồ uống.
5. Những sai lầm phổ biến khi uống nước tía tô
Một trong những sai lầm thường gặp nhất là nấu quá nhiều rồi để uống từ sáng đến hôm sau. Nước tía tô chứa nhiều hợp chất hữu cơ tự nhiên nên chất lượng có thể giảm dần theo thời gian bảo quản.
Sai lầm tiếp theo là dùng nước tía tô thay hoàn toàn nước lọc với mong muốn giảm cân hoặc làm đẹp nhanh chóng. Dù là thức uống từ thiên nhiên, việc sử dụng quá nhiều trong thời gian dài cũng không được khuyến khích.
Người trưởng thành chỉ nên uống khoảng 2–3 ly mỗi ngày và chia thành nhiều lần. Đối với phụ nữ mang thai hoặc những người có vấn đề sức khỏe đặc biệt, nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng thường xuyên.
Nước tía tô có thể trở thành thức uống thanh mát và hỗ trợ sức khỏe nếu được chế biến đúng cách. Điều quan trọng không nằm ở việc đun càng lâu càng tốt mà là lựa chọn đúng thời gian. Với lá tía tô tươi, chỉ cần đun thêm 3–5 phút sau khi nước sôi. Với lá tía tô khô, hãm trong 10–15 phút sẽ là lựa chọn phù hợp hơn. Đây mới là cách giúp giữ lại tối đa hương thơm và các hoạt chất có lợi trong loại lá quen thuộc này.
