Lươn là loài động vật thuộc họ lươn (Synbranchidae). Chúng là loài lưỡng tính. Khi còn nhỏ thì tất cả đều là con cái. Lươn trưởng thành một số sẽ đổi sang giới tính đực. Khi thiếu lươn cái thì con đực sẽ chuyển thành con cái để đảm bảo sự phối giống và phát triển của loài.
Thân chúng hình ống, không có vảy, da trần. Không có vây chẵn, các vây lưng nối liền với vây đuôi và vây hậu môn. Đuôi vót nhọn. Màu sắc của chúng thường là màu vàng, cam, xám, đen kết hợp phụ thuộc vào môi trường sống. Con lươn hô hấp nhờ màng của khoang bụng và ruột.
Thịt lươn là một loại thực phẩm có nhiều giá trị dinh dưỡng cho sức khỏe.
Trong dân gian có câu: "Dù nghèo cũng không nên ăn lươn vàng”, tức là không phải lươn đồng nào cũng ăn được, như lươn trông trăng thì không được ăn.
Lươn trông trăng, dân gian có câu nói rằng loại lươn đồng này to hơn lươn ruộng bình thường rất nhiều, nó cũng có hai đặc điểm: một là nó thích ăn xác chết, giống như xác chó mèo ngoài đồng là món ăn ưa thích của chúng. Đặc điểm thứ hai là loại lươn này cũng thích ra ngoài vào đêm trăng tròn, thường ngẩng đầu nhìn trăng nên được đặt tên là lươn mặt trăng.
Chính vì những truyền thuyết này mà người dân cho rằng loại lươn đồng này không ăn được. Nhưng chưa có cơ sở khoa học nào về vấn đề này.
Thực tế, đôi khi lươn đồng nhấc đầu lên khỏi mặt nước. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do chất lượng nước đã xuống cấp, thiếu oxy trong nước khiến lươn phải nhô đầu lên khỏi mặt nước để thở để tồn tại. Hơn nữa, lươn đồng vốn là loài ăn đêm, chủ yếu ra ngoài vào ban đêm, vào những đêm có trăng dễ thấy lươn đồng, nhất là lươn ruộng lớn càng dễ phát hiện nên đây là lý do tại sao lươn đồng lúa hay bị bắt.
Mẹo phân biệt lươn đồng và lươn nuôi
Lươn đồng: Thường có độ lớn vừa phải, có hai màu rõ rệt: bụng màu vàng, lưng đen, đuôi nhọn, thân tròn, đường kính từ 2-3cm, thân dài từ 30-60cm, da trơn không có vẩy. Lươn đồng thường có trọng lượng khá nhỏ, khoảng 500-600gr. Thịt chúng sẽ chắc và thơm ngon vì đó là lươn từ ao hồ, đồng ruộng kênh rạch bắt lên.
Lươn nuôi: Lật bụng lên sẽ thấy có màu vàng nhạt lẫn với màu nâu đen, đầu nhỏ, đuôi ngắn. Khi ăn, thịt lươn nuôi khá bở, mềm, không dai và không thơm.
Lưu ý
Người tiêu dùng cũng lưu ý khi mua lươn ngoài chợ tuyệt đối không được mua lươn đã chết hoặc ươn về chế biến.Trong thịt lươn chứa rất nhiều protein, trong đó có hợp chất Histidine tốt cho cơ thể, nhưng khi lươn chết, hợp chất này bị ô nhiễm bởi vi khuẩn và có thể chuyển hóa thành chất độc Histamine.
