Kể từ ngày 1/1/2026, Nghị định số 296/2025/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính thông qua hình thức khấu trừ một phần tiền lương, thu nhập hoặc lương hưu. Trong đó, các trường hợp vi phạm giao thông không chấp hành nộp phạt đúng thời hạn cũng thuộc diện áp dụng.
Quy định mới về khấu trừ lương khi không chấp hành nộp phạt
Nghị định 296/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm thay thế Nghị định 166/2013/NĐ-CP, đồng thời hoàn thiện cơ chế cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong bối cảnh thực tế phát sinh nhiều trường hợp chây ỳ, né tránh nghĩa vụ nộp phạt.
Theo quy định mới, khấu trừ tiền lương hoặc thu nhập không phải là hình thức xử phạt bổ sung đối với người vi phạm giao thông, mà là biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt đã có hiệu lực pháp luật, áp dụng khi người vi phạm không tự nguyện nộp phạt trong thời hạn quy định.
Những đối tượng có thể bị áp dụng biện pháp khấu trừ
Nghị định nêu rõ, cá nhân bị cưỡng chế khấu trừ lương hoặc thu nhập bao gồm:
- Cán bộ, công chức, viên chức;
- Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân;
- Người làm việc trong tổ chức cơ yếu;
- Người lao động đang hưởng lương hoặc có thu nhập tại cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp;
- Người có thu nhập theo mùa vụ, ngắn hạn;
- Người đang hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Như vậy, phạm vi áp dụng khá rộng, bao phủ hầu hết các nhóm người có thu nhập hợp pháp, ổn định.
Trình tự xác minh tiền lương, thu nhập
Để bảo đảm tính minh bạch và đúng pháp luật, Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định chặt chẽ trình tự xác minh thông tin về tiền lương, thu nhập của người bị cưỡng chế.
Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu, cá nhân bị cưỡng chế có trách nhiệm cung cấp thông tin về mức lương, thu nhập hoặc lương hưu đang hưởng. Trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền sẽ phối hợp với cơ quan, đơn vị hoặc người sử dụng lao động để xác minh, lập biên bản làm căn cứ ra quyết định cưỡng chế.
Nếu cá nhân, tổ chức liên quan không cung cấp hoặc cung cấp không trung thực thông tin, sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Quyết định cưỡng chế được ban hành như thế nào?
Sau khi xác minh đầy đủ thông tin, trong thời hạn 2 ngày làm việc, người có thẩm quyền phải ban hành quyết định cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc thu nhập.
Quyết định cưỡng chế phải thể hiện rõ các nội dung bắt buộc như: thông tin cá nhân bị cưỡng chế, cơ quan quản lý tiền lương, số tiền bị khấu trừ, lý do khấu trừ, tài khoản Kho bạc Nhà nước tiếp nhận tiền, thời gian thực hiện và chữ ký của người ra quyết định.
Mức khấu trừ tối đa là bao nhiêu?
Một trong những nội dung được người dân quan tâm nhất là tỷ lệ khấu trừ tiền lương khi vi phạm giao thông. Theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP:
- Đối với tiền lương, lương hưu: mức khấu trừ mỗi lần không vượt quá 30% số tiền thực nhận hằng tháng, sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm và thuế.
- Đối với các khoản thu nhập khác: mức khấu trừ không quá 50% tổng thu nhập hằng tháng.
- Đáng chú ý, việc khấu trừ phải bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người bị cưỡng chế và người mà họ có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
Trách nhiệm của cơ quan, đơn vị sử dụng lao động
Cơ quan, tổ chức hoặc người sử dụng lao động đang quản lý tiền lương, thu nhập của người bị cưỡng chế có trách nhiệm nghiêm túc thực hiện quyết định khấu trừ.
Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ kỳ trả lương gần nhất, đơn vị phải tiến hành khấu trừ và chuyển tiền vào tài khoản Kho bạc Nhà nước theo quyết định cưỡng chế, đồng thời thông báo cho người lao động và cơ quan ra quyết định biết.
Trường hợp cố tình không phối hợp, chậm trễ hoặc không thực hiện khấu trừ, đơn vị sử dụng lao động có thể bị xử lý theo quy định pháp luật về cản trở việc thi hành công vụ.
Hiểu đúng để tránh lo lắng không cần thiết
Trao đổi trên một số diễn đàn pháp lý, các chuyên gia luật khẳng định việc khấu trừ lương không tự động áp dụng với mọi trường hợp vi phạm giao thông. Biện pháp này chỉ phát sinh khi người vi phạm đã bị xử phạt hợp pháp nhưng không chấp hành nộp phạt đúng thời hạn.
Nếu người dân chủ động nộp phạt đầy đủ, đúng quy định, sẽ không bị áp dụng bất kỳ hình thức cưỡng chế nào.
Những lỗi giao thông dễ dẫn đến bị xử phạt
Một số hành vi vi phạm giao thông phổ biến hiện nay gồm: vi phạm nồng độ cồn, vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, đi ngược chiều, không đội mũ bảo hiểm, sử dụng điện thoại khi lái xe, thiếu giấy tờ xe…
Việc tuân thủ pháp luật giao thông không chỉ giúp tránh bị xử phạt, mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho bản thân và cộng đồng.
