Tăng lương tối thiểu vùng có làm tăng mức đóng BHXH?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc đối với người lao động thuộc chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
Đáng chú ý, mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc có giới hạn thấp nhất và cao nhất theo quy định. Cụ thể, mức thấp nhất bằng mức tham chiếu, còn mức cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
Như vậy, mức sàn đóng BHXH bắt buộc không được xác định trực tiếp theo mức lương tối thiểu vùng. Đây là hai căn cứ khác nhau mà người lao động cần phân biệt.
Do đó, khi lương tối thiểu vùng được điều chỉnh tăng từ ngày 1/1/2027, mức sàn đóng BHXH không mặc nhiên tăng tương ứng. Mức đóng thực tế của mỗi người còn phụ thuộc vào tiền lương làm căn cứ đóng và các quy định liên quan.
Chi tiết mức lương tối thiểu vùng từ ngày 1/1/2027
Theo Nghị định 399/2026/NĐ-CP, từ ngày 1/1/2027, mức lương tối thiểu tháng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động được điều chỉnh tăng tùy theo từng vùng.
Cụ thể:
Đây là mức lương thấp nhất làm cơ sở để người sử dụng lao động thỏa thuận và trả lương cho người lao động theo hình thức trả lương tháng.
Khi quy định mới có hiệu lực, doanh nghiệp cần rà soát lại mức lương trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và quy chế trả lương để bảo đảm không thấp hơn mức tối thiểu áp dụng tại địa bàn.
Đối với người lao động đang nhận mức lương thấp hơn mức tối thiểu mới, doanh nghiệp phải thực hiện điều chỉnh theo quy định. Việc tăng lương này có thể kéo theo thay đổi về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH nếu khoản tiền được điều chỉnh thuộc diện tính đóng.
Những trường hợp nào khiến mức đóng BHXH tăng?
Mặc dù mức đóng BHXH không tự động tăng theo lương tối thiểu vùng, trên thực tế, người lao động vẫn có thể phải đóng BHXH với mức cao hơn trong một số trường hợp.
Thứ nhất, doanh nghiệp điều chỉnh tiền lương theo công việc hoặc chức danh. Nếu mức lương hiện tại thấp hơn mức tối thiểu mới, người sử dụng lao động phải nâng lên để bảo đảm đúng quy định. Khi mức lương này thuộc căn cứ tính đóng BHXH, số tiền đóng hằng tháng cũng sẽ tăng.
Thứ hai, người lao động được tăng lương theo thâm niên, năng lực hoặc thay đổi vị trí công việc. Khi tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tăng, mức đóng của cả người lao động và người sử dụng lao động cũng được điều chỉnh tương ứng theo tỷ lệ quy định.
Thứ ba, các khoản phụ cấp và bổ sung tiền lương thuộc diện tính đóng BHXH được điều chỉnh. Trong trường hợp này, tổng tiền lương làm căn cứ đóng có thể cao hơn trước.
Vì vậy, người lao động không nên chỉ quan tâm đến mức lương tối thiểu vùng mà cần kiểm tra cả tiền lương thực tế và thông tin đóng BHXH của mình.
Tiền lương đóng BHXH ảnh hưởng thế nào đến lương hưu?
Tiền lương tháng đóng BHXH là một trong những yếu tố quan trọng quyết định mức lương hưu mà người lao động nhận được khi đủ điều kiện nghỉ hưu.
Theo quy định, lương hưu hằng tháng được xác định dựa trên tỷ lệ hưởng và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH theo cách tính áp dụng đối với từng nhóm đối tượng.
Trong đó, tỷ lệ hưởng phụ thuộc vào số năm đóng BHXH và giới tính theo quy định. Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH lại phụ thuộc vào tiền lương làm căn cứ đóng trong quá trình tham gia bảo hiểm.
Điều này có nghĩa, nếu người lao động có mức tiền lương đóng BHXH cao hơn trong thời gian dài, mức bình quân tiền lương đóng BHXH có thể được cải thiện. Khi tỷ lệ hưởng không thay đổi, mức bình quân cao hơn có thể giúp khoản lương hưu hằng tháng tăng lên.
Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào mức lương đóng BHXH của những tháng cuối cùng để xác định chính xác lương hưu. Cách tính còn phụ thuộc vào toàn bộ quá trình tham gia, chế độ tiền lương áp dụng và các quy định điều chỉnh tiền lương đóng BHXH.
Vì vậy, việc tăng tiền lương làm căn cứ đóng BHXH có thể mang lại lợi ích lâu dài, nhưng mức lương hưu thực tế của mỗi người cần được xác định dựa trên hồ sơ cụ thể.
Người lao động cần lưu ý gì từ năm 2027?
Trước thời điểm lương tối thiểu vùng mới có hiệu lực, người lao động nên chủ động kiểm tra mức lương ghi trong hợp đồng lao động, các khoản phụ cấp và tiền lương đang được doanh nghiệp sử dụng làm căn cứ đóng BHXH.
Nếu mức lương theo công việc hoặc chức danh thấp hơn mức tối thiểu mới áp dụng tại địa bàn, người lao động có thể đề nghị doanh nghiệp rà soát, điều chỉnh theo quy định.
Bên cạnh đó, cần thường xuyên theo dõi quá trình tham gia BHXH để kịp thời phát hiện những trường hợp đóng thiếu, đóng không đúng mức hoặc chưa cập nhật thông tin tiền lương sau khi điều chỉnh.
Đặc biệt, người đang hưởng lương hưu cũng cần lưu ý rằng việc tăng lương tối thiểu vùng từ ngày 1/1/2027 không đồng nghĩa với việc tất cả người đang nhận lương hưu đều được tăng tiền hưởng. Việc điều chỉnh lương hưu phải căn cứ vào chính sách riêng và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Việc phân biệt rõ lương tối thiểu vùng, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH và mức lương hưu sẽ giúp người lao động hiểu đúng quyền lợi của mình, chủ động kiểm tra thông tin và có kế hoạch tham gia bảo hiểm phù hợp.
