Không chỉ được xem là người bạn thân thiết của con người, chó trung thành còn là kết quả của mối gắn kết được bồi đắp suốt 16.000 năm. Từ những nghiên cứu về ADN chó cổ đến câu chuyện xúc động của nhà báo Hoàng Hải Vân, nhiều bằng chứng cho thấy lòng trung thành của chó được hình thành từ sự đồng hành, tin tưởng và gắn bó qua nhiều thế hệ.
Chó đã đồng hành cùng con người từ thời tiền sử
Gần đây, các nhà khoa học đã phân tích ADN từ những di cốt chó cổ tìm thấy tại châu Âu và một phần Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó có một chiếc xương hàm chó khoảng 14.300 năm tuổi được phát hiện trong hang động ở Anh. Kết quả được đối chiếu với hơn 1.000 mẫu ADN của chó và chó sói hiện đại, cổ đại để làm rõ lịch sử thuần hóa loài chó.
Theo ông William Marsh, thuộc Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London, kết quả nghiên cứu cho thấy chó xuất hiện sớm hơn khoảng 6.000 - 7.000 năm so với những giả thuyết trước đây. Tiến sĩ Pontus Skoglund, đồng tác giả của nghiên cứu cũng khẳng định loài chó đã sống cùng con người vào khoảng 16.000 năm trước, từ thời kỳ săn bắt và hái lượm.
Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện chó đã theo chân những nhóm người đầu tiên di cư khắp châu Âu sau Kỷ Băng hà cuối cùng. Quá trình đồng hành kéo dài hàng nghìn năm này được cho là nền tảng hình thành mối gắn kết bền chặt giữa con người và loài chó.
Quá trình thuần hóa hàng nghìn năm góp phần tạo nên hình ảnh chó trung thành như ngày nay.
Vì sao chó trung thành với con người?
Theo giả thuyết của các nhà khoa học, tổ tiên của loài chó là chó sói xám. Trong quá trình tiến hóa, một số cá thể ít hung dữ hơn bắt đầu xuất hiện quanh các khu vực sinh sống của con người để tìm kiếm thức ăn và dần thích nghi với sự hiện diện của họ.
Theo thời gian, những cá thể này được con người chấp nhận, nhận thức ăn thừa và hình thành mối quan hệ cộng sinh. Con người được hỗ trợ trong việc săn bắn, bảo vệ nơi ở và cảnh báo nguy hiểm, còn chó có nguồn thức ăn ổn định, sự an toàn cùng một vị trí trong cộng đồng của con người.
Tiến sĩ Pontus Skoglund cũng cho biết phát hiện mới không chỉ đẩy lùi nguồn gốc của loài chó thêm khoảng 5.000 năm. Nghiên cứu còn cho thấy cách con người tương tác với chó cách đây khoảng 16.000 năm rất giống với cách nhiều gia đình chăm sóc thú cưng ngày nay.
Ông cũng nhận định rằng bộ gen giữa chó và chó sói hiện nay có sự khác biệt rõ rệt. Chúng cho thấy quá trình thuần hóa không diễn ra một cách từ từ, mà đã có một bước ngoặt quan trọng, đưa loài chó trở thành người bạn đồng hành và gắn chặt với cụm từ “chó trung thành”.
Lòng trung thành của chó được xây dựng từ sự gắn kết
Không chỉ được các nghiên cứu lý giải, chó trung thành còn hiện diện qua những câu chuyện thường nhật trong gia đình. Trong buổi giao lưu ra mắt cuốn “Ký sự người nuôi chó” tại Báo Thanh Niên, nhà báo Hoàng Hải Vân đã chia sẻ hành trình nhiều năm sống cùng đàn chó Phú Quốc và xem chúng như các thành viên trong gia đình.
Ông cho biết gia đình đang nuôi 11 chú chó với những cái tên gần gũi như Bầu, Bí, Ớt, Tỏi, Gừng, Nghệ, Hành, Ngò, Tu-ti, Chuối và Ổi. Với ông, chúng không phải là vật nuôi mà là "những đứa con". Theo ông, điều quan trọng nhất trong việc nuôi chó không phải là trở thành người sở hữu, mà là xây dựng niềm tin để trở thành "con đầu đàn".
Ông cho biết bản thân chịu ảnh hưởng từ triết lý của chuyên gia huấn luyện chó Cesar Millan, người cho rằng người nuôi cần trở thành người dẫn dắt thay vì chỉ là chủ nhân của đàn chó. Nhà báo từng dí dỏm chia sẻ: khi một con chó thân thiện với bạn, nó nghĩ bạn cũng là một con chó; còn khi chó trung thành với bạn, nó xem bạn là "con chó đầu đàn".
Nhà báo Hoàng Hải Vân giao lưu với độc giả tại buổi ra mắt cuốn “Ký sự người nuôi chó”.
Khi chó mất đi, nỗi đau cũng giống như mất người thân
Trong buổi giao lưu với độc giả, khi được hỏi làm thế nào để vượt qua cảm giác mất mát khi thú cưng qua đời hoặc thất lạc, nhà báo Hoàng Hải Vân thừa nhận ông chưa tìm được câu trả lời. Ông cho biết mỗi khi một chú chó trung thành trong gia đình mất đi, cảm giác giống như mất đi một người thân và không có giải pháp nào khiến nỗi buồn ấy vơi bớt.
Cuốn “Ký sự người nuôi chó” cũng dành một chương kể về chú chó tên Bim - một thành viên trong đàn đã đi lạc và không bao giờ trở về. Theo lời kể của tác giả, Bim vốn hiền lành nhưng thường bỏ đi khi có chó cái động dục. Sau lần ấy, chú chó biến mất hoàn toàn.
Điều khiến ông xúc động hơn cả là hình ảnh Chuối, con của Bim, ngày nào cũng nằm dưới gốc phượng chờ cha suốt gần một năm. Mỗi lần ông gọi tên "Bim", Chuối và Tu-ti đều lập tức ngẩng đầu, vẫy đuôi đầy hy vọng, nhưng người bạn cũ vẫn không quay trở lại.
Đến nay, mỗi lần đi dọc tuyến quốc lộ nơi Bim từng biến mất, nhà báo Hoàng Hải Vân vẫn không ngừng hy vọng sẽ có ngày gặp lại chú chó của mình. Câu chuyện ấy cũng khiến nhiều người thêm tin rằng chó trung thành không chỉ là một bản năng, mà còn là biểu tượng của sự gắn bó và tình cảm giữa loài chó với con người.
