Trong kho tàng tri thức dân gian Việt Nam, có nhiều câu nói được ông cha truyền lại, ẩn chứa ý nghĩa sâu xa cùng kinh nghiệm sống gắn liền với tự nhiên, tâm linh. Một trong số đó là lời nhắc nhở: “Đáng sợ nhất là năm nhuận có hai tháng Sáu âm lịch”. Vậy tại sao lại có quan niệm này? Và điều gì khiến nhiều thế hệ xưa e dè khi đối mặt với một năm có hai tháng Sáu?
Theo lịch âm, mỗi năm thường có 12 tháng. Nhưng để phù hợp với quỹ đạo vận hành của Mặt Trăng, Mặt Trời, khoảng 2–3 năm sẽ có một năm nhuận gồm 13 tháng. Tháng nhuận được thêm vào nhằm cân bằng lịch, giúp mùa vụ không bị lệch nhịp.
Năm nhuận có thể rơi vào bất kỳ tháng nào, từ tháng Giêng đến tháng Chạp. Khi tháng nhuận trùng vào tháng Sáu, nhiều người xưa tin đó là dấu hiệu không lành. Tháng Sáu vốn được xem là tháng “dương thịnh – âm suy” trong dân gian, khi thời tiết oi bức, chuyển giao rõ rệt từ mùa hạ sang mùa thu. Khi có hai tháng Sáu, cán cân trời đất được cho là lệch nhịp, khiến âm dương bất ổn, kéo theo nhiều hệ lụy.
Theo triết lý phương Đông, vạn vật vận hành trong thế cân bằng âm – dương. Khi yếu tố nào đó bị thay đổi, trật tự tự nhiên dễ sinh ra bất thường. Năm có hai tháng Sáu nghĩa là cái nóng kéo dài, dương khí vượng lên, còn âm khí – vốn giúp vạn sự cân bằng, che chở con người khỏi tai ương – lại suy yếu. Hậu quả là thời tiết khắc nghiệt, hạn hán, hoa màu chịu thiệt hại nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đời sống nông nghiệp vốn phụ thuộc tự nhiên.
Ở nhiều vùng quê Việt Nam, tháng Sáu âm lịch vẫn được xem là thời điểm nhạy cảm, cần kiêng kỵ. Khi có hai tháng Sáu, người dân càng thận trọng hơn, hạn chế làm việc lớn như động thổ, cưới hỏi, tránh đi xa hay thực hiện những kế hoạch quan trọng. Câu tục ngữ “Năm nào hai tháng Sáu, trăm sự nên dè chừng” phản ánh rõ tâm lý đó.
Ngày nay, khi khoa học phát triển, nhiều người ít còn tin vào những lời truyền miệng tâm linh. Song vẫn có không ít người, nhất là thế hệ trước hoặc sống gần tự nhiên, vẫn giữ thói quen kiêng dè, tôn trọng quy luật trời đất. Bởi đối với họ, đó không đơn thuần là mê tín, mà còn là lời nhắc nhở sống hòa hợp với tự nhiên, tích đức hành thiện để biến dữ thành lành.
Nên làm gì khi gặp năm có hai tháng Sáu?
Theo lời truyền lại trong dân gian, khi rơi vào năm có hai tháng Sáu âm lịch, mọi người thường được khuyên:
– Giữ tâm thế bình an, tránh khởi sự những việc lớn lao. – Làm nhiều việc thiện, sống hòa nhã để cân bằng nguồn năng lượng trong nhà. – Hạn chế di chuyển xa, tránh lui tới nơi có nhiều âm khí như bệnh viện, nghĩa trang. – Không cần tin mù quáng, nhưng cũng đừng xem nhẹ những lời dạy của ông cha được truyền lại qua nhiều thế hệ.
