Không ít cha mẹ đang đau đầu khi bữa cơm gia đình ngày càng khó giữ chân trẻ trước sức hút của đồ ăn nhanh và điện thoại. Theo các chuyên gia, việc xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh cho trẻ không bắt đầu từ thực đơn cầu kỳ mà từ chính những thay đổi nhỏ trong gia đình mỗi ngày.
Thói quen ăn uống thiếu lành mạnh đang gia tăng ở trẻ em
Trong nhiều gia đình hiện nay, chuyện trẻ thích gà rán, xúc xích hay trà sữa hơn bữa cơm nhà đã không còn xa lạ. Nhiều phụ huynh chấp nhận chiều theo khẩu vị của con vì cho rằng “ăn được là tốt”, trong khi rau xanh và trái cây ngày càng ít xuất hiện trong thực đơn hằng ngày.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, không ít trẻ đang rơi vào tình trạng ăn thừa năng lượng nhưng lại thiếu vi chất cần thiết cho sự phát triển. Việc tiêu thụ quá nhiều đồ ăn chế biến sẵn, thực phẩm nhiều đường và ăn ít rau xanh khiến trẻ dễ tăng cân nhưng vẫn thiếu chất.
Một thay đổi khác dễ nhận thấy là bữa ăn gia đình đang dần bị thay thế bởi những bữa ăn vội và màn hình điện thoại. Khi trẻ quen với việc ăn mất tập trung hoặc phụ thuộc vào đồ ăn đậm vị, việc xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh về sau sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
Vì sao trẻ dễ hình thành thói quen ăn uống không lành mạnh?
Trẻ nhỏ thường học cách ăn uống thông qua quan sát người lớn. Khi cha mẹ thường xuyên bỏ bữa, ăn thất thường hoặc ưu tiên đồ ăn nhanh vì tiện lợi, trẻ cũng dễ hình thành những lựa chọn tương tự.
Nhịp sống bận rộn cũng khiến nhiều gia đình ít có thời gian chuẩn bị bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng. Thay vào đó, họ thường tìm đến thực phẩm chế biến sẵn để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, nhóm thực phẩm này thường chứa hàm lượng đường, muối và chất béo bão hòa cao, trong khi giá trị dinh dưỡng lại rất ít.
Nhiều trẻ em hiện nay đang hình thành thói quen ăn uống thiếu lành mạnh từ việc tiêu thụ quá nhiều đồ ăn nhanh.
Bên cạnh đó, nhiều phụ huynh vô tình tạo nên thói quen ăn uống không tốt cho trẻ mà không nhận ra. Việc dùng bánh kẹo làm phần thưởng, ép con ăn hết phần hay cho trẻ xem điện thoại để “dễ ăn hơn” đều có thể khiến trẻ hình thành mối quan hệ không lành mạnh với thức ăn.
Các chuyên gia cũng cho rằng áp lực trong bữa ăn là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sợ ăn hoặc biếng ăn kéo dài. Khi bữa cơm trở thành khoảng thời gian bị nhắc nhở và ép buộc, trẻ thường có xu hướng chống đối hoặc mất hứng thú với việc ăn uống.
Cách xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh cho trẻ
Một chế độ ăn uống lành mạnh cho trẻ không đồng nghĩa với việc ép trẻ ăn thật nhiều. Điều quan trọng là xây dựng khẩu phần ăn cân bằng, đảm bảo đủ các nhóm chất gồm tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh, rau xanh và trái cây phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Các chuyên gia khuyến khích ưu tiên thực phẩm tự nhiên trong bữa ăn hằng ngày thay vì thực phẩm siêu chế biến. Rau củ, trái cây tươi, cá, sữa hay các loại hạt nên xuất hiện thường xuyên hơn, trong khi đồ chiên rán, nước ngọt và đồ ăn nhiều đường cần được hạn chế.
Không chỉ thực phẩm, cách chế biến cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dinh dưỡng của món ăn. Những phương pháp như hấp, luộc hoặc áp chảo thường được đánh giá tốt hơn so với chiên ngập dầu hay sử dụng quá nhiều gia vị công nghiệp.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, cha mẹ cũng không nên biến bữa ăn thành áp lực. Trẻ cần được tạo cảm giác thoải mái khi ăn, có thời gian làm quen với món mới và học cách lắng nghe cảm giác no - đói tự nhiên của cơ thể.
Những bữa cơm gia đình và thay đổi nhỏ mỗi ngày có thể giúp trẻ xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh hơn.
Những thay đổi nhỏ giúp trẻ ăn uống lành mạnh hơn mỗi ngày
Một trong những thay đổi đơn giản nhưng hiệu quả nhất là duy trì bữa cơm cùng con mỗi ngày. Khi được ăn cùng gia đình, trẻ thường có xu hướng ăn đa dạng hơn, đồng thời hình thành cảm giác tích cực với việc ăn uống.
Gia đình cũng nên hạn chế sử dụng điện thoại và xem tivi trong giờ ăn để trẻ tập trung hơn vào bữa cơm. Khi tập trung vào bữa cơm, trẻ sẽ cảm nhận rõ hương vị món ăn và tránh tình trạng ăn vô thức kéo dài.
Ngoài ra, cha mẹ có thể cho trẻ tham gia vào quá trình chuẩn bị bữa ăn như chọn rau, rửa thực phẩm hoặc bày bàn ăn. Những hoạt động nhỏ này giúp trẻ hứng thú hơn với món ăn và hiểu hơn về thực phẩm mình sử dụng mỗi ngày.
Các chuyên gia cho rằng xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh cho trẻ không cần bắt đầu từ những thay đổi quá lớn. Chỉ cần giảm dần đồ uống có đường, thêm rau xanh vào bữa cơm hay dành thời gian trò chuyện cùng con khi ăn là đã tạo nên sự khác biệt lâu dài.
